nieuws

Blijvende interesse voor Mies van der Rohe

bouwbreed

Sedert de tentoonstellingen rond 1986 bij de honderdste geboortedag van architect Ludwig Mies van der Rohe is de belangstelling voor dit oeuvre groot gebleken. De monumentale overzichtstentoonstelling van het Museum of Modern Art in New York werd ook in Mies’ eigen Neue Nationalgalerie in Berlijn gecelebreerd. Het gelijktijdig verschenen boek van David Spaeth kreeg inmiddels een herdruk, terwijl de Amerikaanse publikatie bij de tentoonstelling voor een vriendenprijs bij De Slegte ligt.

David Spaeth schreef een goed leesbaar boek ‘Mies van der Rohe – der Architekt der technischen Perfektion’, zoals dat nu ruim vijf jaar later opnieuw van de pers kwam, ditmaal ingenaaid. Kenneth Frampton schreef een voorwoord, waarna Spaeth de architectuur van Mies in vijf perioden onderverdeelde voor evenzovele hoofdstukken. De auteur schetst een goed beeld van de architectuur van Mies van der Rohe, tegen de achtergrond van aanvankelijk de Duitse architectuur en na zijn emigratie in de Amerikaanse context.

Veel van hetgeen in dit boek is geordend en beschreven was wel min of meer bekend, maar de wijze van ontsluiting is voorbeeldig en laat zich goed lezen door het opnemen van citaten, zowel van de ontwerper zelf als zijn critici of collega’s. Want kritiek op dit werk was vanuit verschillende invalshoeken mogelijk, soms terecht maar ook vanuit een bewondering geschreven, die Mies van der Rohe als een van de belangrijkste moderne architecten tijdens zijn leven al ten deel viel.

Zijn overtuiging “Minder is meer” spreekt nog aan als men nu zijn gebouwen bekijkt, maar de goede architectuurtoerist raakt er ook van overtuigd dat er een eenvoud wordt geafficheerd die in werkelijkheid aanzienlijk gecompliceerder is gedetailleerd. Daarbij laat Mies zien wat hij wilde bereiken, maar wat een bouwverordening of de brandweervoorschriften onmogelijk maakten. Wanneer een staalskelet uit brandveiligheid met beton werd bekleed, plakte Mies er nog een staalprofiel in de gevel tegenaan, om te laten zien dat het echt om staal ging! En in een tijd dat het constructieve krachtenspel in de constructie tot uitdrukking heette te komen, werd soms hardhandig ingegrepen om de vorm acceptabel te maken.

In het boek bij de tentoonstelling “Mies van der Rohe – critical essays” hebben een team van vooraanstaande historici, grotendeels afkomstig uit Duitsland, verschillende facetten in dit oeuvre belicht. Het boek verscheen onder redactie van Franz Schulze. Wolf Tegethoff neemt de doorbraak van Mies tussen de architecten van het Nieuwe Bouwen als uitgangspunt, Richard Pommer belicht de moderne architect tegen de achtergrond van de tijd. Fritz Neumeyer belicht Mies tegen meer klassieke ontwikkelingen in de Duitse architectuur, terwijl Franz Schulze de Amerikaanse periode van de al in de jaren dertig uitgeweken architect nagaat in een interview met James Ingo Freed.

Daarmee zijn beide belangwekkende boeken voorhanden, die het beeld van deze belangrijke architect ruim vijf jaar geleden aanzienlijk hebben verbreed door intensieve studie, met name in de MoNA-archieven en hetgeen in Chicago achter is gebleven, waar Mies lang doceerde en veel bouwde, ondermeer voor de universiteit.

David Spaeth: ‘Mies van der Rohe – der Architekt der technischen Perfektion’. Uitgave: “Deutsche Verlags-Anstalt, Stuttgart 1994. Formaat: 23 x 29,5 cm, 184 blz. ISBN: 3 421030634

Prijs: (ingenaaid) DM 58.

“Mies van der Rohe – critical essays” onder redactie van Franz Schulze verscheen in samenwerking met het MoNA bij The MIT Press en is nu te koop bij De Slegte. Formaat: 22,5 x 28 cm, 208 blz. Prijs: (gebonden in linnen band) f. 49,50.

Wim van Heuvel

Glazen paviljoen van de Berlijnse Neue Nationalgalerie van Mies van der Rohe bij de openingstentoonstelling in 1968 met een overzicht van Piet Mondriaan.

Reageer op dit artikel
Lees voordat u gaat reageren de spelregels