nieuws

Waterbouw als exportprodukt doet het goed in Zuidoost-Azie

bouwbreed

Terwijl in Nederland uitvoeren van grootschalige waterbouwkundige projecten niet veel valt te verwachten, wordt ver weg, in het Verre Oosten, waterbouw bedreven op een schaal waar de thuismarkt hier in Nederland alleen van kan dromen. Waterbouw is een exportprodukt. Een combinatie met Nederlandse en Belgische baggeraars realiseerde in de baai bij Hong Kong bij het grondverzet in verband met de aanleg van het terrein waarop het vliegveld Chek Lap Kok zal worden gebouwd in en jaar tijd de ongehoorde produktie van 250000m3 per dag. Het lijkt goed te gaan met de waterbouw als exportprodukt.

Nederlandse waterbouwers zijn werkzaam over de gehele wereld. Waterbouw geldt dan ook al een van de belangrijkste exportprodukten. In Zuidoost-Azie is veel te doen op het gebied van de waterbouw. In Hong Kong wordt momenteel het grootste baggerpo tot nu toe uitgevoerd. Voor de kust van deze wereldstad wordt een compleet vliegveld met bijbehorende infrastructuur aangelegd. In Taiwan wordt gezocht naar mogelijkheden om te bouwen in zee. Plannen voor nog grotere landaanwinning dan in Hong Kong zijn in de maak. Nederlandse bedrijven hopen niet alleen dat te mogen uitvoeren maar denken ook hoge ogen te gooien bij de aanleg van ander grote infrastructurele werken die in dat land nodig worden geacht.

Ook in landen zoals Thailand, Laos en Cambodja is infrastructuur net als in Nederland een zaak van de overheid. Die moet zorgen voor een netwerk van voorzieningen waarbinnen private ondernemingen ke bouwen wat nodig is om hun bedrijf blijvend te ke uitoefenen. Alhoewel waterbouwkundigen best in staat zijn hun eigen boontjes te doppen als het aankomt op verkrijgen van werk speelt ook de eigen overheid een rol.

Als voorbeeld mag de invloed gelden die de speech van president Clinton onlangs hield over wegnemen van de handelsbelemmeringen met Vietnam heeft. Pepsi en Coca Cf. ola verdringen zich direct om de markt.

Nederland zit niet in de Meh Kong Delta. Dat is een politieke keuze geweest. Voor andere landen van West Europa geldt dat de private sector in het kielzog van de overheid wel aan de gang gaat. De concurrentiepositie voor Nederlandse bedrijven, aannemers en raadgevend ingenieursbureaus, zal daar slechter zijn. De marktsector kan er zelf weinig aan doen. De keuzen zijn door de overheid gedaan.

De rol van de Nederlandse overheid bij de ontwikkeling van infrastructuurpoen in andere landen kan liggen in het aandragen van ideeen voor poen, die ook voor Nederland in commerciele zin iets ke betekenen. Dat werd onder meer duidelijk op het symposium ‘Waterbouw als exportprodukt, grootschalige landaanwinning in Zuidoost Azie’. georganiseerd door het Waterbouwdispuut van Civiele Techniek van de TU Delft.

Handelsmissies moeten de Nederlandse export van waterbouw dan beperken tot “natte waterbouw in alluviale gebieden met door water verzadigde grond”. Waterbouw in en rond delta’s dus.

Er zijn voorbeelden te over van dergelijke poen. Bijvoorbeeld in de golf van Thailand ontwikkelt de offshore zich in nog grotere mate dan op de Noordzee het geval is. Er bestaat een opmerkelijke gelijkenis van deze twee gebieden qua stroming en morfologie. Dat kan een goede aanzet zijn daar dingen toe te passen die hier al zijn opgelost.

De Meh Kong rivier loopt door Cambodja en stroom door de delta in Vietnam uit in de Zuid-Chinese Zee. Cambodja wil vrije doorvaart naar zee houden en overweegt aanleg van een verbinding van de hoofdstad Phnom Penh naar de Golf van Thailand. Vietnam wil namelijk een brug over de Meh Kong bouwen. De keus is tussen: lage schepen (nieuw) en lage brug, of hogere schepen (oud) en hoge brug. De Nederlandse overheid houdt zich op de Rijn al jaren met dergelijke problematiek bezig.

ij de structurering van grote waterbouwkundige poen zal ook de financier een rol spelen. Grote commerciele bankinstellingen, zoals de ING Bank, zien op de zogenoemde emerging markets veel poen komen: LNG platforms, elektriciteitscentrales, telecommunicatie. Ter dekking van de geweldige kapitaalbehoefte komt men terecht op de internationale kapitaalmarkt waarop onder meer de Wereldbank, regionale banken en de commerciele banken opereren.

Omdat banken langer in een po zullen zitten dan de aannemer zijn zij als geen ander gespinst op zekerheid het uitgeleende geld met de rente terug te krijgen.

Voor grote waterbouwkundige poen zullen de bedragen hoog zijn. Het gaat ook om leningen met looptijden rond de tien jaar. Dergelijke projecten zijn alleen te financieren met exportfinanciering, een vorm die voor de commerciele banken het gemakkelijkste is.

De Nederlandse Crediet Verzekerings Maatschappij (NCM) dekt 90 tot 95% van het risico. Verdere kenmerken van deze financieringsvorm zijn: de overheid is aanbesteder, 15% aanbetaling en dus 85% financiering. Er wordt gewerkt met uitbetalingen van de lening op basis van de voortgang. Is op een gegeven moment de lening volgetrokken, dan is het werk klaar. Exportfinanciering is aantrekkelijk voor een bank. De dekking is goed en de kosten voor de bank worden vergoed.

Er bestaat ook pofinanciering. Daarbij gaat het om poen met een aanbesteder uit de private sector. Bijvoorbeeld financiering voor: een raffinaderij in Thailand van US$1,5 miljard met looptijd van twaalf jaar, LNG installatie in Maleisie voor US$1,1 miljard.

Voor dit soort financiering bestaan geen garanties. Het gaat om een commercieel risico. Het eventuele politieke risico willen de banken graag afgedekt zien door instellingen voor exportkredieten zoals de NCM.

Projecten komen in aanmerking voor deze vorm van financiering als er een duidelijk identificeerbare cash flow is. Bijvoorbeeld de ontwikkelingen op het gebied van aardgas zijn goed na te gaan. Dat is een goede basis voor financiering.

Voor waterbouwkundige poen is pomatig financieren over het algemeen moeilijk. Nederlandse baggeraars maken in Hong Kong voor het nieuwe vliegveld een prachtig eiland. Maar dat levert nog geen cash flow. Die ontstaat pas als het vliegveld operationeel is. Dat maakt het voor banken heel lastig na te gaan hoe de zekerheden zitten.

Bij het beoordelen van de technische risico’s worden bij de bank alle schakels van het po doorlopen. Is dat akkoord dan ke er nog risico’s in de cashflow zitten. Zijn die beperkt, dat kan projectfinanciering worden overwogen.

en goed voorbeeld van waterbouw als exportprodukt is te vinden in Hong Kong. Daar wordt door een internationale aannemerscombinatie, met daarin de grote Nederlandse baggeraars, gewerkf. t aan het Site Preparation Contract voor het vliegveld Chek Lap Kok.

Dat gebeurt in opdracht van de Provisional Airport Authority (PAA) opgericht in 1990 door de overheid van Hong Kong met als doel het nieuwe vliegveld te bouwen. Totdat de noodzakelijk wetten door de wetgever zijn aangenomen blijft de organisatie het stempel ‘voorlopig’ houden. De PAA werd belast met planning, ontwerp, aanbesteding en logistieke uitvoering van het vliegveldprojekt.

Het contract om Chek Lap Kok, een eiland van 300 ha voor de kust van het eiland Lantau, tot een terrein van 1248 ha om te vormen is bekend geraakt onder de naam Site Preparation Contract (SPC). Voor dit po hoefde geen nieuwe technieken te worden ontwikkeld. Op het werk worden alleen beproefde methodieken gebruikt. Wat het werk bijzonder maakt is de omvang in termen van hoeveelheden te verplaatsen grond en dat in combinatie met een hoog tempo opgelegd door een strak tijdschema.

Al het grondverzet: uitrijden, baggeren en opspuiten, met inbegrip van de aanleg van 12 kilometer kademuur moeten in een periode van 41 maanden gereed zijn. Die eindigt op 30 april 1996.

De grote Nederlandse baggeraars werken in Hong Kong aan het po Chek Lap Kok. Ballast Nedam BV neemt deel in de internationale aannemerscombinatie die het contract verwierf. Het werk is gesplitst in een droog en een nat deel. De combinatie CLK Marine JV doet het baggerwerk. Daarin zitten Ballast Nedam Dredging, Jan de Nul Dredging, BosKalis International en HAM. De cunets en het grab-werk worden door China Harbour Engineering Company (CHEC).

Het contract voor het po werd op 30 november 92 ondertekend. Het werd gegund voor een vast bedrag van HK$9,041miljard (f. 2,4 miljard). De PAA heeft dan de garantie dat werk op tijd en binnen het budget gereed komt. De Nederlandse aannemers hebben ook garanties gezocht. Zo is er een politiek risico dat bij de NCM is gedekt. In 1999 gaat de kroonkolonie Hong Kong over naar China en de regering van dit land heeft laten weten geen lopende verplichtingen te zullen accepteren.

e werkmethode met sleephoppers voor de landaanwinning bij Chek Lap Kok bepalend is geweest voor het verkrijgen van het werk. De Nederlandse baggeraars waren na de ‘boom’ in het Midden Oosten aangewezen op nieuwe markten. De vraag is dat te weten waar de eigen kracht ligt. Dat bleek de werkmethode met sleephoppers te zijn. Die wordt gekenmerkt door het tempo van uitvoeren van het werk, het gebruik van de gebaggerde grond voor de landaanwinning en transport over grote afstanden.

Een veel door plaatselijke aannemers gebruikte methode behelst springen, uitrijden en storten. Dat is langzaam, stoffig en gaat gepaard met veel lawaai.

In ’86 bleek het nut van het toepassen van zeezand waar het op grote schaal bij de aanleg van de bouw van contanerterminal (CT8) bij Hong Kong werd toegepast. Container bedrijven zijn gebaat bij snelheid bij de uitvoering van hun plannen.

Toen in ’90 vliegveld po op de markt kwam kwam heeft de Ballast de opdrachtgever bij de prekwalificatie van hun ervaring ke overtuigen. De aannemerscombinatie waarin Ballast deelneemt verkreeg het werk.

Het werk voor het Site Preparation Contract is tegen een vaste prijs aangenomen. Alle technisch operationele risico’s zijn voor rekening van de aannemer. Omdat het om grote bedragen kan gaan is een groot consortium nodig om alle risico’s te delen. Grondgesteldheid en weersomstandigheden stellen baggeraars nog altijd voor verrassingen. Het verwerken van de diverse grondsoorten blijkt maar tot op zekere hoogte te voorspellen. Een verkeerde inschatting van bijvoorbeeld pakking, bulking factor, zetting, overdiepte of aanslibbing kan tot groot tijdverlies of produktieverlies leiden. In beginsel is het zo dat de aannemer “having inspected the site” voorbereid dient te zijn op wat zich voordoet. Zo zitten de contracten in elkaar. Bij problemen worden oplossingen gezocht via onderhandelen. De baggeraars hebben het gevoel in Hong Kong in een rechtsstaat te werken. Zij verzinnen zoals zij dat uitdrukken “wel eens een flipperkast”, maar doen zich echte problemen voor dan geldt dat je gelijk krijgt als je gelijk hebt.

Bij de technische risico’s komen nog financiele en politieke risico’s . Aan al deze risico’s moet het risico ten opzichte van het tijdschema worden toegevoegd. Het gehele werk en de diverse delen gebieden zijn aan strikte opleverdata gebonden. De boetes voor te late oplevering van de vele fasen zijn niet mals.

Het po ligt op schema. Binnen een jaar na het begin van de baggerwerkzaamheden is een hoeveelheid van honderd miljoen kubieke meter grond verplaatst. Dat betekent dat in de periode van 1 februari 1993 tot 20 januari 1994. Een gemiddelde produktie van 250000m3 per dag ofwel 120m3 per minuut is gerealiseerd.

oor het verkrijgen zijn toepassen van nieuwe technieken weliswaar voorwaarde, de belangrijkste techniek blijft toch die van het onderhandelen. De ervaring van leert dat die tot in de perfectie moet worden beheerst om een werk vanaf het prille begin tot een goed einde te voeren. Vaak is bij gesprekken het thema wel duidelijk, maar de vraag blijft hoe het te verkopen.

Baggeraars bevinden zich wat dit betreft niet in een gemakkelijke positie. Andere exporteurs ke een monster van hun produkt laten zien. Baggeraars ke dat niet. Er wordt onderhandeld over wat de klant precies wil. Als ze denken te weten hoe dat te maken, wordt er een prijskaartje aan gehangen. Ook dan wordt onderhandeld. In alle stadia van het po wordt onderhandeld.

De ervaring leert dat twintig jaar geleden de techneuten dat wel alleen af konden. Nu zijn daar en reeks adviseur voor nodig: fiscalisten, juristen, adviseurs voor kwaliteitsborging. Veel is veranderd. Wat is gebleven is de noodzaak technisch vooraan te staan. Goed personeel is daarbij onmisbaar. Ook het hebben van goed materieel is essentieel. Daarbij is het gebruik van nieuwe technieken heel belangrijk. Maar het belangrijkste kan zijn het onderhandelen.

Jan van Staveren

Foto boven: Sleepzuigers, zoals de ‘Lelystad’ speelden een belangrijke rol bij de aanleg van Container Terminal 8 (CT8) in Hong Kong.

Sleepzuiger ‘Wado’ werkzaam op het landaanwinningspo Buran Darat in Singapore.

Reageer op dit artikel
Lees voordat u gaat reageren de spelregels