nieuws

Nederlanders leggen fundament Chinapark

bouwbreed

In Haren komt een uniek bouwwerk van de grond. In het Chinapark verrijzen dit jaar originele Chinese bouwwerken. Gebouwd door een Chinese aannemer en Chinese bouwvakkers. Toch is er ook Nederlandse inbreng. Fundamenten, vloeren, waterwerk, kortom alles onder peil, wordt door Groningers gebouwd.

Aannemer Rottinghuis Aannemingsbedrijf BV uit Groningen, constructeur Ingenieursbureau Wassenaar BV en bouwcoordinator Barkhuis Projectservice, beide uit Haren, proberen op basis van de Chinese tekeningen de fundamenten te leggen. Een ongewone klus die leidt tot veelvuldig gebruik van de fax.

‘Chinees beton’ is ondertussen een gevleugelde uitdrukking in Haren. En daarmee wordt bedoeld dat het beton in China wel goedkoop moet zijn. “Wij zijn er in Nederland aan gewend alles zo licht mogelijk uit te voeren. In China duidelijk nog niet”, legt bouwcoordinator Dick Barkhuis uit. “We moeten ongelooflijk zware fundamenten maken. Je vraagt je af waarom, er zijn enorme belastingen opgegeven. Zouden ze belastingen daar wel goed berekenen? Maar, je voert het toch maar uit, je kent de bouwstijl en gebouwen niet, wellicht zijn er hele goede redenen voor de zware fundamenten.”

Het toekomstige Chinapark ‘Het Verborgen Rijk van Ming’ bij de Hortus in Haren omvat een groot aantal bouwwerken, van muren en kleine tuinpaviljoens tot een vijverpartij met waterval en een twee verdiepingen hoge theetoren. “Het gaat niet om technische hoogstandjes, de bouw is traditioneel”, merkt Barkhuis op. Het ontwerp van tuin en gebouwen is gebaseerd op een boek uit 1632 over de inrichting van tuinen in de Ming-dynastie. Het bijzondere van de bouw zit in de vorm en de grote hoeveelheid ornamenten, van speciaal vormgegeven muren tot veel houtsnijwerk aan de gebouwen.

In december zijn de Nederlandse partijen met de bouw begonnen. Zij moeten hun werk half maart afgerond hebben. Half februari komen de bouwvakkers uit China naar Haren. Volgens de planning komen veertig Chinezen van aannemersbedrijf Sjanghai Corporation for Foreign Economic en Technological Cooperation (Sfeco) naar Nederland voor de bouw in het Chinapark en de aanleg van de tuinen. De Chinese bouwvakkers worden bij het terrein gehuisvest in prefabgebouwen. Daar blijven ze voor de duur van de bouw, een maand of vijf.

Materiaal

Er komen niet alleen bouwvakkers, ze nemen ook hun gereedschap en veel bouwmateriaal mee. Tachtig containers met rotsblokken, hout, dakpannen, bestratingsmateriaal en ook een gondel en een draagstoel worden deze maand verscheept naar waarschijnlijk de Eemshaven en daarna tijdelijk in Veendam opgeslagen.

Het gaat om een uniek bouwpo, slechts op twee andere plaatsen buiten China (Montreal en Sydney) is een vergelijkbaar park gerealiseerd. Er ging dan ook heel wat aan vooraf voordat de plannen voor het Chinapark bij de Hortus in Haren definitief vorm kregen.

Het begon in 1986 met een bezoek van een delegatie van de gemeente Groningen aan China. Tijdens een bezoek aan de Long Hua tempel merkte de toenmalige Groninger burgemeester A.A.M. Staatsen op dat zoiets eigenlijk ook in zijn stad moest komen. Kort na terugkeer kreeg Staatsen bericht uit Sjanghai dat het bestuur van die stad graag aan realisatie van een Chinees park in Groningen mee wilde werken.

Er volgde een periode van overleg, onderbroken door de studentenrellen, om de plannen definitief vorm te geven. Bij de Hortus was nog een geschikte locatie. Er werd een speciale stichting in het leven geroepen om het China Park te realiseren. Daarmee staan de Hortus en het Chinapark financieel los van elkaar. In 1990 kwam een Chinese delegatie naar Nederland om locatie en plannen te beoordelen.

De architect Le Wei Zhong, toog direct al enthousiast aan het werk. Begin 1993 was de financiering van de benodigde f. 7,5 miljoen rond en konden de definitieve contracten getekend worden. Opnieuw kwam een Chinese delegatie naar Nederland om de plannen definitief uit te werken. In overleg met Barkhuis en op basis van de Chinese tekeningen maakte Ingenieursbureau Wassenaar de definitieve bouwtekeningen voor de Nederlandse aannemers.

Het verkrijgen van de bouwvergunning was niet eenvoudig. De Chinese bouwstijl is niet gericht op de Nederlandse bouweisen. “Een norm voor warmte-isolatie hebben ze bijvoorbeeld nog nooit van gehoord”, verduidelijkt Barkhuis. “Voor de vloeren en de ramen ke we dat nog eenvoudig realiseren, maar voor plafonds, daken en gevels hebben we nog geen idee in hoeverre we extra isolatiemateriaal aan ke brengen zonder het karakter van de bouwwerken aan te tasten.”

Isolatienorm

Gelukkig is er op dit punt goed overleg met Gemeente Haren, die ook al in een vroeg stadium bij de plannen is betrokken. “We denken voor een groot deel aan de isolatienorm te voldoen, maar voor de zekerheid hebben we toch een ontheffing aangevraagd. De gemeente heeft die ook toegekend, we mogen op de helft van de gebruikelijke warmte-coefficient van 2,5 uit komen. Voor brandveiligheid ligt dat moeilijker, het gaat nu eenmaal om een publiek bouwwerk. Op dat punt zullen we bijvoorbeeld echt wat aan de plafonds moeten doen.”

Het Verborgen Rijk van Ming heeft een oppervlakte van 6000m2. Het park wordt ommuurd met een drie meter hoge muur in Chinese stijl, met veel versieringen en van boven afgewerkt met speciale pannen. De fundering van de muur is een duidelijk voorbeeld van de zware Chinese bouw. De palen, met daar overheen een forse rib, komen om de vier meter. Maar de muur is dan ook zwaar, 1 tot 1,5 steens. Het is ook een waar kunstwerk, afgewerkt met dakpannen. Het mooiste voorbeeld van een muur is de drakenmuur in het park waar de muur als kunstmetselwerk de vorm van een draak met een enorme kop heeft.

Doorkijkjes

Binnen de muur wordt getracht de sfeer van een Chinese tuin uit de Ming-dynastie te realiseren. Het Ying-en-Yang principe speelt bij het ontwerp een grote rol. De Chinezen trachten de volledige wereld als het ware in miniatuur weer te geven. Verder is er sprake van voortdurend kronkelende paden met doorkijkjes naar verschillende onderdelen van de tuin. Door die opzet krijgt de bezoeker steeds maar een klein deel van het park te zien, waardoor het idee ontstaat dat de tuin oneindig groot is.

Kreunen

In het park komen verschillende bouwwerken, waaronder een waterval en vijver. De meeste van de paviljoens hebben geen echte gebruiksfunctie. Dat geldt niet voor het grootste gebouw dat de naam Het Kreunen van de Draak Theehuis krijgt. Het gaat om een twee verdiepingen hoge theetoren, waar een restaurant in komt. Verder krijgt het kleinere theehuis met een gedeeltelijk over de vijver zwevend terras een expositiefunctie.

In de vijver, Het meer van de Rode Karper, wordt verder een stenen boot gebouwd met een zodanige kapconstructie dat je het idee van een scheepsbrug krijgt. De verschillende bruggetjes hebben een zig-zagvorm om kwade geesten, die alleen recht door ke lopen, te misleiden.

De grillige vormen die de architect hanteert leveren soms problemen op, bijvoorbeeld bij de waterpartijen. Door een houten vijverbeschoeiing toe te passen kan de aangegeven vorm van de vijver grotendeels gerealiseerd worden. Ook het ontwerp voor de mini-rivierbedding en drie meter hoge waterval, die in beton uitgevoerd worden om later met rode stenen af te dekken, levert de Nederlandse bouwers de nodige kopzorgen op.

Het Kreunen van de Draak Theehuis is het beste voorbeeld van de Chinese bouwstijl, de overige gebouwen gaan uit van dezelfde principes, maar dan op kleinere schaal. Karakteristiek is de royale kap met grote overstekken. Op de kap komen de speciale Chinese dakpannen. De kap, maar ook de rest van het gebouw wordt opgesierd met veel houtsnijwerk. In alle ruimtes is sprake van veel openslaande dubbele deuren wat een mooi ruimtelijk effect geeft.

De hoofdconstructie in hout, is voor Nederlandse begrippen fors uitgevoerd. De aanleg en de maatvoering van de fundamenten dienen nauwkeurig te geschieden. De Chinezen maken een groot deel van de materialen al voor verschepen in China op maat. Sommige paviljoens zijn zelfs in China al helemaal in elkaar gezet en voor verschepen weer uit elkaar gehaald.

“De fundamenten moeten dus goed pas gemaakt zijn, en we hebben geen idee hoe groot de tolerantie mag zijn”, aldus de Nederlandse bouwcoordinator. “En niet alles staat exact weergegeven in de tekeningen. Soms staan in verschillende tekeningen verschillende maten voor het zelfde onderdeel. Straks in de praktijk zal blijken dat er best iets fout is gegaan. Je probeert zoveel mogelijk duidelijkheid te krijgen, maar je communicatiemogelijkheden zijn beperkt. Het moet steeds per brief of fax. En er blijven toch onduidelijkheden over die je zelf maar in moet vullen.”

Poeren

“Er zijn ook nog veel vragen, bijvoorbeeld over installatiewerk, wat je niet uit de tekeningen kunt halen. Daar moeten we tijdens de bouw met de Chinezen maar oplossingen voor vinden. Je kunt zelf moeilijk veranderingen aanbrengen, je hebt weinig inzicht in de esthetische veranderingen die daarvan het gevolg zijn.”

Het moeilijkst te vatten voor de Nederlandse bouwers is de zeer forse uitvoering van de fundamenten. “Je moet toch een bouwplan uitvoeren dat indruist tegen je eigen ideeen over hoe je moet bouwen. Neem bijvoorbeeld de poeren voor de theetoren, die zijn een meter bij een meter”, stelt Barkhuis.

Voor een deel is de zware fundering te verklaren uit niet gecentreerde belasting van de kolomstructuur op het fundament. Ook maakt de fundering deel uit van het zichtbare gedeelte van het gebouw. De fundamenten worden dan afgewerkt met een natuursteenbekleding van bijvoorbeeld graniet. “En daarom moeten wij ook weer voorzichtig zijn met wijzigingen, want het gaat om dikke lagen natuursteen en dan ook heel zwaar. Je moet voorkomen dat er na een tijd scheuren in het graniet komen.”

Verbazing bij de Nederlandse constructeurs is er ook over de opgegeven belastingen. “We hebben zulke gigantische puntbelastingen opgekregen. Je vraagt je dan af of ze geen rekenfouten gemaakt hebben. We hebben per fax ook aangegeven vraagtekens bij de belasting te zetten, maar het schijnt allemaal te kloppen.”

De Chinese bouwwijze is ten opzichte van de Nederlandse bouw relatief duur. Er wordt drie keer zoveel materiaal gebruikt. Daarnaast vergt de aanleg van de fundamenten veel arbeid. “We zijn daarom samen met Wassenaar gaan zoeken naar mogelijkheden om op arbeid te besparen. We denken wat technieken ontwikkeld te hebben waardoor we weer besparen op arbeid. In ieder geval op de tekentafel, het moet zich in de praktijk nog bewijzen.” Dat zo’n speciale bouw uit een andere cultuur niet precies past bij de Nederlandse bouweisen en -ideeen vindt Barkhuis ook een uitdaging. “Het vergt creativiteit om toch oplossingen te vinden voor de problemen die je tegen komt. Dat geldt voor ons, maar net zo goed voor de Chinezen, ook die moeten zich soms aanpassen.

Zij maken bijvoorbeeld de hoofdconstructie nooit vast aan de fundamenten. Het gebouw staat gewoon los op de fundamenten, die alleen het tegengaan van verzakkingen als doel hebben. Ze gaan er blijkbaar vanuit dat die gebouwen zo zwaar zijn dat ze wel blijven staan bij flinke storm. Wij hebben die gok niet willen nemen, de hoofdconstructie zal toch worden verankerd met stekeinden ook al is dat niet origineel Chinees.”

Creativiteit

De verschillen in bouwstijl maken het volgens Barkhuis ook onmogelijk het Verborgen Rijk van Ming helemaal door Nederlandse aannemers te laten bouwen. “Wij maken dit soort gebouwen niet en dan heb je de Chinese bouwvakkers gewoon nodig. Het specifieke vakmanschap is hier niet voor handen. Zoals wij omgekeerd isolatiemateriaal weer door de Nederlandse bouwvakkers aan laten brengen, omdat de Chinezen daar weer geen ervaring mee hebben.”

Barkhuis bereidt zich ondertussen voor op de komst van de Chinezen, dan pas zal blijken of hij, de aannemers en de constructeur hun werk goed hebben gedaan. “De communicatieproblemen maken het wel spannend. Je probeert het zo goed mogelijk te doen, en als er toch wat mis gaat moet je er als goede vaklui achteraf uit ke komen.”

Coordinator Dick Barkhuis.

Pers & Publiciteitsbureau Noordoost

De fundamenten voor de Chinese tuin.

Pers & Publiciteitsbureau Noordoost

Reageer op dit artikel
Lees voordat u gaat reageren de spelregels