nieuws

Spanje ten strijde tegen corruptie in bouwbranche

bouwbreed

Het moet afgelopen zijn met de corruptie in de Spaanse bouw. Geen commissies meer en ook geen geld onder de tafel doorschuiven. Met die boodschap heeft de minister van openbare werken en transport, Jose Borrell, een dringend beroep gedaan op de aannemers in Spanje om de regels van de ethiek in acht te nemen bij het zaken doen.

Aanleiding tot deze publieke oproep is het feit dat elke keer weer namen genoemd worden van directeuren van aannemersbedrijven in de aanhoudende golf van corruptieschandalen op het Iberisch schiereiland.

Het laatste voorbeeld had zelfs een tragische afloop. Een hoge functionaris van het paramilitaire politiekorps Guardia Civil pleegde zelfmoord toen zijn naam in de krant verscheen omdat hij een leuke tweede woning cadeau had gekregen van een aannemer in ruil voor een nog leukere opdracht voor renovatiewerkzaamheden aan politiekazernes. De aannemer ontkent in alle toonaarden maar de politiefunctionaris wilde het verhoor door de rechter niet afwachten en schoot zich een kogel door het hoofd.

Vriendjespolitiek

Niemand hoeft zich te verwonderen dat juist in een land als Spanje – dat samen met Italie wedijvert als het gaat om de uitvinding van de corruptie in de 16de eeuw – veel steekpenningen van hand tot hand gaan.

Sinds Spanje in 1986 lid is geworden van de Europese Unie is hoge prioriteit gegeven aan infrastructurele werken. Tegelijkertijd begon het tijdperk van de ‘peletazo’, het snel geld verdienen, soms op legale wijze (via speculaties op de beurs) maar vaker op illegale wijze. In dat laatste geval ging het in de bouw om grote opdrachten voor wegen, overheidsgebouwen en/of bruggen.

Het niet in acht nemen van de wettelijke bepalingen, het omzeilen van openbare inschrijvingen, vriendjespolitiek en het onder de tafel doorschuiven van forse commissies werd op die manier een cultuur die eerder gebruikelijk dan een uitzondering was.

Met de komst van de Expo in Sevilla en de Olympische Spelen in Barcelona in 1992 leek het dan ook alsof menig aannemer zich in Spanje kon gedragen als God in Frankrijk. Maar nu er steeds meer schandalen aan het daglicht komen, vallen er ook steeds meer slachtoffers in de wereld van de bouw.

Een paar jaar geleden al werd de burgemeester van de Noordspaanse stad Burgos tot zeven jaar gevangenisstraf veroordeeld omdat hij zijn ogen had dichtgeknepen toen een aannemersbedrijf opdrachten in zijn gemeente uitvoerde waarvoor geen officiele toestemming was gegeven.

De illegale werkzaamheden werden berekend op ruim 3,8 miljard peseta’s (ruim f.52 miljoen). Een half jaar later stapte de directeur van een aannemersbedrijf in Andalusie op toen was vastgesteld dat een door de politie onderschept koffertje met 22 miljoen peseta’s (ruim drie ton) aan steekpenningen van hem was. Kort daarna verklaarde de voorzitter van de vereniging van aannemers in de Zuidspaanse stad Granada dat het betalen van commissies aan tussenpersonen een ‘normaal gebruik’ is als het gaat om het verkrijgen van lucratieve bouwopdrachten.

Eerder dit jaar zei Eduardo Serra, bestuursvoorzitter van Cubiertas en MZOV, het derde aannemersconcern van Spanje, dat er weinig is veranderd. Volgens hem zijn er miljarden peseta’s verdwenen in de kassen van de politieke partijen in ruil voor opdrachten. “De bouw is een van de sectoren die het meest te lijden heeft onder de corruptie omdat aannemers nou eenmaal een voortdurende relatie onderhouden met de overheid”, aldus Serra. De prestigieuze Catalaanse politicus Miquel Roca bevestigde toen dat de politieke partijen zich illegaal hebben gefinancierd met de commissies van aannemersbedrijven.

De laatste ‘grote vis’ uit dat commissie-circuit die achter de tralies is verdwenen, is Javier de la Rosa. Deze Catalaanse tyfoon stond in 1992 aan het graf van Kuwayt Investments Office (KIO) in Spanje. De door hem geleide KIO-holding Grupo Torras werd bankroet verklaard. De verliezen waren opgelopen tot 500 miljard peseta’s ( f.7 miljard).

Duizenden werknemers kwamen op straat te staan en de bouw van twee door Torras gefinancierde kantoortorens in Madrid moest worden gestaakt. Later wist De la Rosa probleemloos een lening van tien miljard peseta’s ( f.140 miljoen) los te peuteren bij de Catalaanse regering voor de financiering van een groot pretpark. Nu blijkt dat geld in de bodemloze put van zijn holding te zijn verdwenen en moet De la Rosa zich verantwoorden wegens fraude en valsheid in geschrifte.

Geen smeergeld

Voor premier Felipe Gonzalez was met de arrestatie van De la Rosa het tijdperk van de economie van het snel geld verdienen al afgelopen. Maar dat heeft minister Borrell er niet van ke weerhouden om de kat de bel nog eens aan te binden. Plechtig heeft de bewindsman beloofd dat de overheid geen ‘smeergeld’ in de vorm van commissies meer zal aannemen, in het midden latend of elke ambtenaar tegen die uitdaging is bestand. Tegelijkertijd riep hij de aannemers op zich in het zaken doen te presenteren als ‘overheidsdienaren die ethiek en eerlijkheid hoog in hun vaandel voeren’.

Reageer op dit artikel
Lees voordat u gaat reageren de spelregels