nieuws

Paulus Potter, een schilder van formaat

bouwbreed Premium

De Haagse aannemer Claes Dircksz van Balckeneynde had zo zijn bedenkingen toen zijn dochter hem vertelde dat ze haar hart had verpand aan een schilder. Een beestenschilder nog wel. De bouwer was al snel een andere mening toegedaan toen bleek dat veel van zijn contacten het werk van zijn toekomstige schoonzoon wel degelijk bleken te waarderen.

Deze schilder, Paulus Potter (1625-1654), zou zich zelfs onsterfelijk maken met dat ene doek: ‘De Stier’. Het schilderij van formaat (235,5 bij 339 cm) is verreweg het bekendste schilderij van Potter. Dat hij nog veel meer in zijn mars had is te ervaren door een bezoek aan ’t land van Paulus Potter in het Mauritshuis.

Het Haagse Museum aan de Hofvijver wil met deze tentoonstelling de belangstelling verleggen naar het andere, veel onbekendere, maar niet minder indrukwekkende werk van Potter, dat altijd is overschaduwd door zijn in 1647 geschilderde stier. Want naast het vereeuwigen van dieren schilderde hij ook historiestukken, jachtpartijen, mythologische schilderingen en portretten.

’t land van Potter omvat zestig werken waarvan sommige zich tot voor kort nog nooit in de publieke belangstelling mochten verheugen. Ruim een derde van het geexposeerde werk is afkomstig uit particulier bezit, waarmee de onbekendheid met zijn veelzijdig oeuvre kan worden verklaard. De uit museale collecties afkomstige werken zijn overigens niet minder verrassend.

Potter kan het best getypeerd worden als een aanstormend talent die door zijn vroege dood – hij werd slechts 28 – van grotere roem werd afgehouden. Desondanks wist hij zich in korte tijd te ontwikkelen tot een ‘beestenschilder’ par excellence. Naar schets schilderde hij in diverse weersomstandigheden en jaargetijden vele dieren in hun doen en laten, iets wat niet door al zijn opdrachtgevers werd gewaardeerd. Zo viel prinses Amalia van Solmst over ‘de pissende koe’ in ‘Het Boerenerf’ (1649) waarvoor een plaats op de schoorsteen van paleis Noordeinde was ingeruimd. In dit vrolijke ‘woelige’ meesterwerk zijn naast een tiental figuren maar liefst meer dan dertig dieren samengebracht. Het werd evenals het aantal jaren later verschenen ‘Het leven van de jager’ op paneel geschilderd. Deze laatstgenoemde compositie doet denken aan een bladzijde uit een stripboek, waarin de dieren tegen de oorlogszuchtige mens in opstand komen.

Beide zijn – evenals De Wolfshond – afkomstig uit de Hermitage te Sint Petersburg en na eeuwen weer even terug op Nederlandse bodem. De kwetsbare werken werden in zogenaamde klimaatdozen naar Nederland getransporteerd om optimale luchtvochtigheid en temperatuur te garanderen. Van deze preventieve maatregel merkt de beschouwer nagenoeg niets.

Dat Potter naast het schilderen ook het etsen in de vingers heeft, blijkt onder andere uit het ‘Bullenboekje’ dat in 1650 werd uitgegeven. Ook aan deze pissende, vechtende en grazende runderen, lagen schetsen ten grondslag. De runderen zijn realistischer weergegeven dan ‘De Stier’ die, zo bleek uit onderzoek, biologisch verre van volmaakt was. Alle ins and outs over zijn schilderen, tekeningen en etsen zijn verwerkt in een kleurrijke catalogus die met deze eerste Potter-overzichtstentoonstelling verscheen. We hebben er wel drieeneenhalve eeuw op moeten wachten.

Rola Johannes

’t Land van Paulus Potter is nog t/m 5 februari te bezichtigen in het Mauritshuis, Korte Vijverberg 8 te Den Haag. Geopend: di-za van 10.00 tot 17.00 uur. Zon- en feestdagen van 11.00-17.00 uur. Eerste kerstdag en nieuwjaarsdag gesloten. Catalogus – 45 (gebonden – 65).

Reageer op dit artikel