nieuws

Europapostzegels en moderne

bouwbreed Premium

architectuur Twee recente uitgaven werpen een nieuw licht op de postale architectuur. Het monumentale ‘Handboek Postwaarden Nederland’ bevat in de derde – losbladige – aflevering een interessante bijdrage over Europazegels, toegespitst op de eerste emissies. Gistermiddag werd in het Postmuseum in Den Haag de voor NBM Amstelland Utiliteitsbouw samengestelde cassette ‘Architectuur op postzegelformaat’ gepresenteerd. Deze is toegespitst op de twintigste-eeuwse architectuur. Er is juist door de Europapostzegels een enorme internationale belangstelling voor architectuur op postzegels ontstaan.

De intensieve postzegel verzamelaar die Nederland als thema koos, kan zich intensief met ieder postzegelontwerp afzonderlijk bezighouden door een abonnement op de nieuwe losbladige uitgave ‘Handboek postwaarden Nederland’. Viermaal per jaar verschijnen ruim zestig pagina’s die keurig opgeborgen ke worden in een cassettes met ringbanden.

De postzegelsuitgaven, emissies in postaal taalgebruik, worden belicht van de eerste ontwerpschetsen tot de laatst gevonden misdruk. Vaak worden ook interessante schetsontwerpen getoond en beschreven, die uiteindelijk toch door andere ontwerpen werden vervangen.

Een aardig voorbeeld uit de derde aflevering vormen de Europazegels van 1956 tot en met 1959. Er zijn nogal wat thema-verzamelaars, die zich toeleggen op het compleet krijgen van deze Europese emissies, die vanaf 1956 verschenen.

Begin jaren vijftig ontstond de Europese Gemeenschap voor Kolen en Staal EGKS, die later uitmondde in de Europese economische landengemeenschap, de EEG in 1957.

Inmiddels waren de contacten tussen Europese posterijen zo nauw aangehaald, dat in 1956 de eerste Europazegels verschenen. Uit verschillende landen kwamen ontwerpen, waaruit dat van de Franse postambtenaar Daniel Gonzague werd gekozen. Aangesloten landen kozen zelf de kleuren en beletteringen die per land nodig waren.

De jaarlijkse emissie werd door ontwerpers uit verschillende landen ontworpen en leverde zeer verschillende grafische miniatuurtjes op. Ze zijn in het handboek uitvoerig besproken en in kleur geillustreerd.

Bij de samenstelling van de jaarlijks door NBM-Amstelland uitgegeven cassette valt het op dat de recente geschiedenis van de bouwkunst vrij nauwkeurig met postzegels is te illustreren. Dat geldt voor heel de wereld, maar zeker ook voor ons land.

Met series zomerzegels uit 1955, 1969 en 1975 zijn belangrijke gebouwen gedocumenteerd, van Duikers Openluchtschool in Amsterdam tot Ouds Nederlandscongresgebouw, van Dudoks raadhuis in Hilversums tot het Burgerweeshuis in Amsterdam van Aldo van Eyck. We mochten in ons land, afgezien van verschillende andere emissie dus niet klagen, zeker niet in vergelijking met omringende landen.

Met het veranderen van de uitgangspunten voor de Europazegels, verschenen later Europawijd series postzegels waarvoor alleen een thema werd vastgesteld. De aangesloten landen maakten niet langer van een ontwerp gebruik, maar werkten zelf hun series uit.

In 1987 was het onderwerp ‘moderne architectuur’. Zweden koos de bibliotheek van Asplund uit 1928 voor twee waarden en de Markuskerk uit 1960, eveneens in Stockholm, tot onderwerp. De architectuurkeuze was overigens boeiender dan de grafische uitwerking. Opmerkelijk was de Britse serie Europazegels 1987 met een kantoorgebouw van Norman Foster, het Centre Pompidou in Parijs van Richard Rogers en Renzo Piano, de Neue Staatsgalerie van James Stirling in Stuttgart en de Europese Investeringsbank in Luxemburg van Sir Denys Lasdun. Het vormde een briljante invulling van zowel het thema moderne architectuur als het Europese kader waarin ze verschenen. Alleen Finland heeft ooit zo’n serie uitgebracht met buitenlands werk van hedendaagse architecten, toen op eigen initiatief.

In 1990 was het thema voor Europazegels ‘gebouwen voor posterijen’. Het was een ietwat overmoedig thema dat niet altijd even interessante architectuur toonde. In ons land moest het grote hoofdkantoor terzijde van het Groningse station op een postzegel met het historische postkantoortje in Veere. Door een ongelukkige kleurkeuze kwamen beide gebouwtjes nauwelijks tot hun recht.

Het zou tot in de naaste toekomst buitengewoon interessante architectuurpostzegels ke leiden, als voor Europazegels thema’s zoals theaters, sociale woningbouw, overheidsgebouwen, monumentale kerken of museumarchitectuur worden gekozen. Een Nederlandse serie met het Stedelijk Museum in Amsterdam van Weismann (omdat Cuypers Rijksmuseum eerder postaal werd geeerd), het Haags Gemeentemuseum van Berlage, het Museum Kroller-Muller van de Belg Henry van der Velde en Quist, het Van Gogh Museum van Rietveld en het Groninger Museum van Mendini lijkt me uniek!

Het zou een verrukkelijke serie ke worden, om maar te zwijgen van de Duitse of Deense en Finse series. Het zou zulke Europazegels een culturele lading geven.

Maar de praktijk heeft geleerd, dat ook olympiades en in wat mindere mate wereldtentoonstellingen tot interessante architectuurzegels ke leiden. En voor de Europazegels 1993, met het thema ‘Hedendaagse kunst’, kozen Hongerije en Zwitserland voor architectuur. Twee postzegels met werk van Mario Botta zijn fraaie architectuurzegels geworden.

Dat er grafische meesterwerkjes aan postzegelontwerpen ten grondslag ke liggen, bewijzen de 24 reprodukties op vaak een vijfvoud van de zegelafmetingen in de cassette van NBM-Amstelland.

Jammer dat die grafisch zeer verzorgde uitgave niet voor themaverzamelaars architectuur gewoon te koop is, zoals dat eerder met cassettes reisschetsen van Berlages Indische reis en tekeningen van het Rijksmuseum van Cuypers het geval was.

‘Handboek postwaarden Nederland’ is een losbladige uitgave van Bohn Stafleu Van Loghum in Houten. Een uitvoerige prospectus met prijsopgave is op aanvraag verkrijgbaar in boekhandel of bij de uitgever (tel. 01720 66811).

De Europazegels 1993 tonen in Zwitserland de Franse mediatheek in Villeurbanne en een woning in Breganzona van architect Mario Botta.

Het stadhuis in Hilversum van architect W.M. Dudok is een fraai voorbeeld van een grafische presentatie van een jong monument op een postzegels.

De Neue Staatsgalerie in Munchen van de Britse architecten Stirling en Wilford toont een collage van architectonische onderdelen die grafisch vrij zijn behandeld.

Reageer op dit artikel