nieuws

De Zeedijk viert zijn herstel

bouwbreed Premium

Eind augustus was het feest op de Zeedijk in Amsterdam. Toen werd het startschot gegeven voor het herstel van de tweede helft van deze spraakmakende straat tussen de Stormsteeg en de Waag. Verleden jaar kwam na zeven jaren ploeteren het eerste gedeelte gereed, wat met een groot feest gepaard ging.

In die eerste zeven jaar werden volgens Jack Cohen, secretaris van de n.v. Economisch Herstel Zeedijk, zestig panden door die instelling gerenoveerd en twintig stuks door particulieren. Binnen een jaar of vier hoopt men de hele Zeedijk ‘schoon’ te hebben.

De Zeedijk is een der oudste straten van Amsterdam. Volgens Melchior Fokkens in zijn “Beschrijvinge der wijdt-vermaarde koopstadt Amstelredam 1663”, werden de eerste huizen daar gebouwd in de jaren tussen 1558 en 1566. “De naam Zeedijk” schreef Jan ter Gouw in 1859 “moet thans menigeen vrij zonderling voorkomen, daar men hier wel veel zeevolk en zeekroegen, maar geen zeewater ziet. En toch was deze naam vroeger volkomen gepast. Deze straat was de Amstellandsche Zeedijk, die zich verder uitstrekte langs de S. Antonies- en Jodenbreestraten, de Muiderstraat en de Middellaan. In de oudste brieven heet deze dijkaadje doorgaans ‘die Seeburgh’. En al wat buitenwaarts van deze straten ligt, is opgeslibd land.”

Op 26 augustus 1880 werd door J.C. Teunisse cs een verzoek ingediend om de naam van de Zeedijk te wijzigen in Prins Hendrikstraat. In 1879 waren de verschillende kaden langs de IJkant vervangen door een naam, de Prins Hendrikkade, genoemd naar de jongste zoon van koning Willem II, Prins Willem Frederik Hendrik (1820-1879), die een grote belangstelling had voor de handel en zeevaart. Het gemeentebestuur voelde er niets voor en de raad wees het verzoek op 15 december van de hand.

Dat de Zeedijk nauw betrokken was bij de zeevaart en het zeemansleven is verklaarbaar als men bedenkt dat hij voorheen uitliep in het open IJ. Hier zette de zeeman voet aan wal en in deze buurt ging men passagieren. Hier en langs de gehele IJkant was het bedrijfs- en zakenleven ingesteld op wat men “te scheep van doen heeft”.

De standing van de straat is er in de loop der eeuwen niet op vooruitgegaan. Vroeger woonden er enkele vooraanstaande figuren, zoals Jan Dircksz. van Wormer, schepen en de burgemeester en omstreeks 1600 Arent Cornelisz. Coster, groot koopman op de Oostzee en factor van handelshuizen in Dantzig. Twee zeer gefortuneerde Amsterdammers hadden een huis op de Zeedijk. In 1619 woonde er Jan Poppen “In den gulden Steur”, die later op de Kloveniersburgwal een ‘rijk huis’ liet bouwen. De tweede was George Clifford, in 1623 in Engeland geboren, handelaar in garens en lint. Hij was de grondlegger van de wereldberoemde firma George en Cie.

Na de zware branden van 1421 en 1452,waarbij grote stukken van Amsterdam verwoest werden, kwamen er verordeningen dat de huizen van steen gebouwd moesten worden. Er zijn nu nog twee houten huizen in de hoofdstad over, het huis Begijnhof 34 en het pand Zeedijk 1. Ze zijn beide geheel van hout maar met stenen zijmuren. Het Begijnhofhuis dateert uit de tweede helft van de 15de eeuw en werd enkele jaren geleden gerestaureerd.

Het huis Zeedijk 1 ligt niet met de gevel, maar met de lange zijde, de druipkant, aan de straat(‘langhuis’). Het is een huis uit de 15de eeuw, reeds herkenbaar op de kaart van Corn. Anthoniesz. van 1544. Blijkens de profielen van de sleutelstukken der balken is het huis in de17de eeuw vernieuwd en blijkens consoles nogmaals in de 18de eeuw, terwijl de onderpui uit de 19de eeuw dateert. Het werd in 1920 aangekocht door de Vereniging Hendrick de Keyser.

Na de Tweede Wereldoorlog en vooral in de jaren ’70 veranderde het karakter van de Zeedijk. Door de drugsproblemen trokken de oude bewoners weg en voor de politie was de Zeedijk een gevaarlijk werkterrein. Gelukkig treedt er langzamerhand een verbetering in. Vooral doordat de Vereniging Amsterdam City-panden opkoopt en die voor bewoning geschikt maakt. Men hoopt door de bouw van het Golden Tulip hotel (1987) de situatie in deze oude straat nog meer te verbeteren. Want rust op de Zeedijk betekent voor de talloze toeristen – en niet voor hen alleen – een verademing. Tijdens de Uitmarkt liepen er al jongelui met borden die als reisdoel de Zeedijk aangaven.

Zeedijk 1, een van de oudste huizen van Amsterdam.

Reageer op dit artikel