nieuws

Waterpoort in Sneek krijgt opknapbeurt

bouwbreed Premium

In Cobouw heeft u ke lezen dat de in 1613 gebouwde Waterpoort van Sneek wordt gerestaureerd. Deze poort stond in 1987 ook al in het middelpunt van de belangstelling toen zij werd gereinigd van wat de graffiteurs erop aangebracht hadden. Dit gebeurde op aandringen van de 88-jarige mevrouw Jikke van der Horst-Ozinga die in haar hotel tegenover de Waterpoort al zestig jaar haar gasten ontvangt.

Door haar goede contacten met het gemeentebestuur kreeg zij het voor elkaar dat ‘haar’ poort een goede wasbeurt kreeg. Met het oog op de Sneekweek-feesten was dat een uitstekend idee. Men hoopt ook de huidige restauratiewerkzaamheden voor dit feest te voltooien.

Door het werk van mevrouw Van der Horst werd de Waterpoort in 1987 tot Monument van de Maand uitgeroepen. Misschien nu als het Monument van het jaar?

In de loop der eeuwen zijn reeds talrijke waterpoorten of herinneringen eraan door stadsuitbreidingen verdwenen. Toch treffen we ze nog aan in een achttal steden: Den Briel, Amersfoort, Enkhuizen, Gorinchem, Sloten, Haarlem, Tiel en Sneek.

Van de oude Waterpoort in Den Briel rest alleen nog een wachthuis en een gedenksteen. Vanaf de Veerweg Den Briel binnenkomend ziet men op het bastion links over de brug het wachthuis, waar de poortwachter van de Waterpoort woonde. Deze poort bestond reeds in de 17de eeuw en werd in de loop der eeuwen meermalen door een nieuw gebouw vervangen, totdat zij in 1894 werd gesloopt. De gedenksteen uit de eerste poort kreeg een plaatsje in de muur van het bastion. Daar lezen we: “Der burg’ren toeverlaat ben ik een trouwe wachter. Treedt binnen vreemdeling, als gij brengt vree hier achter. Den Kwaden steeds op slot, sta ik voor braven open. Voor intriganten niet, die mogen verder lopen.”

Amersfoort kent zelfs twee waterpoorten: de Waterpoort Monnikendam aan de zuidoostzijde en de Koppelpoort aan de noordzijde. Laatstgenoemde is een gecombineerde water- en landpoort met kleine achtzijdige torens, gerestaureerd in 1886. De unieke houten constructie om de poort af te sluiten bleef bewaard. De zware sluisdeur die door een sleuf in de vloer kan worden neergelaten, hangt aan zware trossen, gewonden om een lange as. In de tredmolens aan beide zijden der as, liep een aantal mannen rond die de deur lieten rijzen en zakken, al naar gelang de krijgskansen wisselden.

In Enkhuizen vinden we nog de waterpoortjes. Oudegouwsboom en Boerenboom, de sluishuisjes er boven dienden als woning voor de sluiswachter. Hij kon via eenzelfde mechanisme als in Amersfoort de sluis bedienen. Naast de enige stadspoort die Delft nog bezit, de Oostpoort, zien we een oud waterpoortje, dat eens dienst deed bij de verdediging van de stad. De Waterpoort van Gorinchem zult u tevergeefs in de Merwedestad zoeken, want deze bevindt zich in de tuin van het Rijksmuseum te Amsterdam. Op een relief boven in deze poort wordt het verhaal van Jan V van Arkel verbeeld. Hij reed in1297 door de poort Gorinchem binnen, hield zich aan de valdeur vast en tilde zich met zijn paard van de grond op. Daarom was zijn bijnaam ook De Sterke.

De Amsterdamse Poort in Haarlem was niet alleen een hoofdpoort met voorpoort maar ook een Waterpoort, heette vroeger de Spaarnwouderpoort en werd omstreeks 1355 gebouwd toen er nog geen verbinding bestond tussen Haarlem en Amsterdam. Via Spaarnwoude en over de bochtige IJdijk kon men de hoofdstad bereiken. Opvallend bij deze poorten zijn de Oostenrijkse en Haarlemse wapens, gemetseld in natuur- en baksteen om de heraldische kleuren te benadrukken. Deze Amsterdamse Poort werd verleden jaar grondig gerestaureerd en wordt momenteel bewoond door een kunstenaarsechtpaar.

In Tiel werd de uit 1646 daterende Waterpoort (de Kleibergse- of Westerpoort), die door de Duitsers was verwoest, herbouwd. De herbouw had een tweeledig doel: herstel van de beslotenheid van het oude plein ofwel de vroegere binnenhaven en een verbinding tot stand brengen tussen de Grote Societeit (museum) en de poort. Naast de Kloosterpoort behoort de Waterpoort tot een van de oudste gebouwen van de stad.

De restauratie van dit bouwwerk stond onder leiding van het Bureau Architectuur en Stedebouw ir. J.B. baron Asbeck te Driebergen. Aan de hand van oude opmetingstekeningen en foto’s was een reconstructie van de poort mogelijk. Bovendien kreeg de spitstoelopende toren weer een uurwerk, waardoor de oude bronzen klok die gespaard bleef, weer dienst kan doen.

De Waterpoort in Sloten, de Woudsenderpoort, dateert uit 1768 en zij doet denken aan wat men eens over Sloten schreef als zijnde “een cleyne Stadt, doch van krijghswerken ghenoeghsaem versien”.

Toen in de 19de eeuw de vestingwerken van Sneek werden geslecht bleef de Water- of Bruggepoort over de Geeuw gespaard. Zij dateert uit 1613, werd in 1758 vernieuwd en in 1878 en 1939 gerestaureerd. Tussen de twee achtkantige torens van bak- en bergsteen werd in 1758 een brugboog gemetseld, die een portiek draagt met daarboven een poortwachterswoning.

De in 1613 gebouwde Waterpoort van Sneek.

Reageer op dit artikel