nieuws

Lezers aan het woord Isolatieschelpen in kruipruimten zijn wel effectief

bouwbreed Premium

Als mede-auteur van het rapport: ‘Bouwfysische aspecten van de Waddenwoning’ en als auteur van het binnenkort te verschijnen rapport ‘Isolatieschelpen in kruipruimten van woningen’, voel ik me geroepen te reageren op een artikel over schelpenisolatie in Cobouw van 11 april 1994.

In dit artikel trekt de Nationale Woningraad bij monde van de heer Herwaarden, op een naar mijn mening bevooroordeelde wijze, de werking van isolatieschelpen zoals het bedrijf Verca BV ze aanbrengt in twijfel.

Verca is in 1989 begonnen met het aanbrengen van met zoet water gewassen Noorse stroomschelpen in kruipruimten, ter bestrijding van vochtoverlast, een euvel waar volgens schattingen van het ministerie van VROM minstens 15 procent van de bestaande bouw mee te kampen heeft.

Proefondervindelijk werd vastgesteld dat de schelpen isolatie werkte; de relatieve vochtigheid in de kruipruimte boven de schelpen nam sterk af, stankhinder verdween (schelpen bestaan bijna voor 100 procent uit het neutraliserende en desinfecterende kalk) en de stookkosten gingen omlaag door de warmte-isolerende werking van de schelpen en de lagere luchtvochtigheid. Brieven van particulieren en verslagen van woningbouwverenigingen (waaronder de bij het NWR aangesloten SAVO te Zwolle) getuigen van positieve ervaringen. Inmiddels zijn zo’n 4000 woningen in Nederland door Verca van schelpen voorzien.

Waddenwoning

Met financiele ondersteuning van de provincie Friesland is in 1992 wetenschappelijk onderzoek verricht naar de thermische en hygrische werking van isolatieschelpen onder de vloer van een zogenaamde Waddenwoning, een woning die voor het grootste deel uit vernieuwbare grondstoffen zoals, hout, vlas en stro bestaat en gefundeerd is op een schelpenpakket. Ook is in een laboratoriumsituatie gemeten aan de schelpen. Deze metingen onderschrijven de positieve ervaringen die er met schelpen in de kruipruimten zijn.

Isolatiewaarde

In het artikel noemt het NWR de warmte-isolerende werking te laag. Uit metingen aan droge schelpen van het Bouwcentrum Advies te Maarssen blijkt dat voor een R-waarde van 1,3 m2K/W zijn minimaal 23 cm schelpen nodig en geen 30 zoals de NWR beweert. Voor een R-waarde van 2,5 m2K/W is minimaal 42,5 cm nodig en geen 60 cm zoals NWR stelt.

Wil men naar nog hogere isolatiewaarden dan kan men aanvullende isolatie onder of op de vloer realiseren, bij voorkeur ook een vernieuwbare grondstof, zoals kokos, kurk of zachtboard.

CARA en schelpen

Uit metingen aan de Waddenwoning en uit ervaringen met schelpen in kruipruimten komen een nog een aantal andere interessante zaken naar voren. In vochtige woningen van CARA-patienten blijkt verlichting van de klachten op te treden na het aanbrengen van schelpen in de kruipruimte.

De eerdergenoemde Waddenwoning is op een schelpenpakket gebouwd, zonder ventilatie onder de houten vloer. Uit metingen bleek dat dit geen bouwfysische problemen hoeft op te leveren. Uit berekeningen bleek zelfs dat er een drogere kruipruimte was te realiseren dan met ventilatie, terwijl bouwfysici altijd kruipruimteventilatie aanbevelen.

Wonen

Door vergaande kierdichtingen uit oogpunt van energiebesparing is sinds de oliecrisis in nieuwe woningen een situatie gecreeerd die lijkt op een potdichte theemuts: kankerverwekkend radon uit de bodem hoopt zich via de kruipruimte in de woning op.

Voorts leveren steenachtige materialen zoals beton en hoogovencement een bijdrage aan de radonbelasting in de woning. In het Bouwbesluit wordt nu vanwege de vocht- en radonproblematiek de (volgens ondergetekende verkeerde) prestatie-eis gesteld van een luchtdichte vloer.

Door een dergelijke eis wordt de toepassing van een weinig milieubelastende houten begane grondvloer vrijwel onmogelijk gemaakt. De bewoners van nieuwe woningen wonen als de eis letterlijk wordt gevolgd in een plastic zak: folie in de wanden, in de kruipruimte en dichtgepurde naden en kieren. Vanuit het oogpunt van milieu en gezondheid is dit een ongewenste situatie.

Het concept van de Waddenwoning kan een goed alternatief voor bovenstaande aanpak zijn. In ieder geval is aangetoond dat een niet kierdichte woning met een luchtlekke houten vloer een prima vochthuishouding heeft. In combinatie met stralingsverwarming blijft het energieverlies als gevolg van een hoger ventilatievoud beperkt.

Door dit hogere ventilatievoud en doordat weinig bouwmaterialen zijn toegepast die bijdragen aan de radonbelasting is zeer waarschijnlijk dat de radonconcentratie in de Waddenwoning laag ligt.

NWR en milieu

De vooringenomen negatieve houding tegenover schelpen-isolatie van het NWR is betreurenswaardig, zeker gezien het feit dat deze koepelorganisatie een verantwoordelijkheid draagt op gebied van milieu en welzijn. De adjunct-directeur Techniek en Milieu van de nationale Woningraad zou er goed aan doen eens te informeren naar de ervaringen van een aantal bij datzelfde NWR aangesloten leden.

Het zou jammer zijn dat een aanpak van vochtproblemen in de woningbouw met een technisch volwaardig, veelbelovend en weinig milieubelastend isolatiemateriaal vertraging zou oplopen door de houding van het NWR.

Ing. Peter J. Fraanje, IVAM Environmental Research BV

Reageer op dit artikel