nieuws

Herinneringen aan het hekelen

bouwbreed Premium

In het dorp Oost-Grafdijk vinden we een van de merkwaardigste gebouwen van ons land. Het is een van de laatste landarbeiderswoningen uit 1887 die nog geheel van hout is opgetrokken. Daartoe behoort ook het zogeheten hekelhok, waarin vroeger vlas en hennep werden gehekeld.

Na het onthouten van de stengels van deze rietsoorten werden ze stuk geslagen en vervolgens over de hekel (een blok met ijzeren pennen) gehaald. Aldus uitgekamd ontstond spinklaar garen voor de zeildoek- en linnenindustrie van de Zaanstreek. Het afval, dat veel stof bevatte werd voor het breeuwen (het dichten van naden in scheepswanden) gebruikt. Geen gezond werk dus.

Een van de ‘hekelhokken’ betrof die van Jannetje Heertjes, vlak bij de te arbeiderswoning. Deze woning werd in 1900 aangekocht door Jan Engelsz. Heertjes, hekelaar van beroep, die getrouwd was met Trijntje Schoenmaker. Jan stierf in 1918 en zijn vrouw en drie kinderen Gerrit, Jan en Jannetje erfden het huis en het in 1910 gebouwde hekelhok. Gerrit Heertjes, werd toen de eigenaar, die samen met zijn broer Jan het hekelhok als brandstoffenopslagplaats gebruikte.

Wind en regen

Nadat beide broers overleden waren kwamen huis, erf en hekelblok in het bezit van Jannetje Heertjes tot haar dood in 1982. Intussen stond het arbeidershuisje leeg en wind en regen hadden hier vrij spel. Toen werd duidelijk dat de laatste herinnering aan het hekelen tot verdwijnen gedoemd was.

Het was gelukkig nog niet te laat: er werd door de gemeente Graf-De Rijp een Stichting in het leven geroepen die de naam van Jannetje Heertjes droeg. Er waren nog 23 erfgenamen die allen bereid waren om van hun rechtmatig erfdeel af te zien om huisje en hok te behouden. In 1989 werd een restauratiebegroting opgesteld en deze wees uit, dat de hersteloperatie f. 50 000 moest kosten.

De Stichting gaf een dezer dagen een geussenllustreerd boekje uit getiteld: ‘Het Huisje met Hekelblok van Jannetje Heertjes te Oost-Grafdijk een achtergrond beschouwing’. Voor het bestuur van de Stichting werd in de eerste plaats een beroep gedaan op enkele inwoners van Oost-Grafdijk; mensen die zich direct betrokken voelen bij activiteiten in het dorp.

Daarnaast is er een vertegenwoordiging uit de Oudheidkundige Vereniging Graft-de Rijp met het oog op de historische aspecten van de Stichting.

Stichting

Tenslotte is ook de gemeente in de stichting vertegenwoordigd, waardoor een belangrijke ondersteuning van de werkzaamheden verkregen wordt. Door het Bouw- en Adviesbureau Martin Ent te De Rijp werden de totale restauratiekosten geraamd op ruim f. 221561. Hiervan werd een bedrag van f. 161647 door Gedeputeerde Staten van Noord-Holland subsidiabel gesteld.

Tekort

Na optelling subsidie provincie, gemeente en overige subsidienten is er nog een te kort van f. 50000. Dit bedrag hoopt men door giften (onder andere van Rabobank, Bondsspaarbank, company ’t Rietbos en Gravin van Bijlandtstichting) bijeen te krijgen. Het is de bedoeling dat deze oude boerderij straks opnieuw wordt bewoond. Dan blijft ook het historische hekelblok bewaard en dat is de bedoeling ook van deze bijdrage.

Zo wordt de arbeiderswoning uit 1877 met hekelhok gerestaureerd.

Reageer op dit artikel