nieuws

Expositie Licht, lucht en de verloren idylle van het riviergezicht

bouwbreed Premium

Het Noordbrabants Museum in Den Bosch werkte ruim vier jaar aan de tentoonstelling ‘Licht, lucht en water -.de verloren idylle van het riviergezicht’. Daarbij verscheen een uitstekende catalogus, die in de boekhandel als gebonden boek voorhanden is. Tegenover de tijdelijke expositie staat dat het meer blijvende karakter van het goedverzorgde boek. Het biedt een boeiend overzicht van twee eeuwen schilderkunst, met een bij uitstek Hollands onderwerp.

“Diegene die aan koorts lijden, vinden veel baat bij de aanblik van geschilderde fonteinen, rivieren en stromende beken, iets wat iedereen kan uitproberen; want als hij bijvoorbeeld in bed ligt terwijl hij de slaap niet kan vatten, dan hoeft hij zijn verbeelding slechts te richten op helder water en fonteinen die hij ooit heeft gezien, of anders een op een meer, en zijn gevoel van droogte zal plotseling verdwijnen en hij zal door de zoetste sluimer overmand worden.” Dat was de mening van niemand minder dan de Italiaanse architect en kunsttheoreticus Alberti. Zou hij dit standpunt nu verkondigen, dan zou het boek goede diensten bewijzen…

Inleidend is een artikel opgenomen dat ‘Het rivierlandschap’ in de schilderkunst plaatst, met naast Hollandse ontwikkelingen ook dergelijke werken in de Europese schilderkunst van twee eeuwen.

Opvallend is de bijdrage aan het boek van Auke van der Woud ‘De grote rivieren’. Hij beschrijft een stukje waterbouwkundige historie waaruit blijkt dat er naast de vaak iddylsche weergave van rivieren op schilderijen ook nog een praktisch waterbouwkundige kant bestond. Het onderhoud van de rivieren werd nogal eens vertraagd door de investeringen die daartoe noodzakelijk waren, met als gevolg overstromingen en problemen met de bevaarbaarheid. Ook kwam het rond 1800 nogal eens voor dat de rivieren volledige dichtvroren. Het Franse leger rukte in 1795 op via de grote rivieren. Het ijs hield de tienduizende manschappen, hun paarden, kanonnen en hoog opgeladen voorraadwagens die oprukten via Maas, Waal en Rijn! Maar het water was toen minder verontreinigd door afval en koelwater, zodat het aanzienlijk eerder bevroor.

Een derde hoofdstuk van Ton van Kalmhout beschrijft de zonnige kant van de rivieren in de woorden van dichters.

Na deze inleidende hoofdstukken worden 74 schilderijen steeds in twee bladzijden gedocumenteerd. Ze zijn allen in kleur gereproduceerd met een beschrijving van het werk en toelichting op de voorstelling. Daarnaast is in de marge een korte levensbeschrijving van de kunstenaar opgenomen. Bij belangrijke doeken en/of schilders is er een extra pagina tekst nodig en is op de tegenoverliggende pagina een fragment van het schilderij opgenomen. Verder is ook van ieder schilderij de herkomst en eerder verschenen literatuur opgenomen.

Dat alles is met zorg vorm gegeven en maakt het boek tot een van de mooist verzorgde kunstboeken van de laatste tijd. Het Noordbrabants Museum en uitgeverij Waanders leggen veel eer in met dit voortreffelijk samengestelde boek, waarvan de prijs in relatie tot de uitvoering zeker niet duur is te noemen. Het biedt een levendig beeld van de rivieren in zowel het landschap als in de steden, waarbij in arcadische landschappen wel eens meer fantasie aan de dag is gelegd dan de bij de zorgvuldig documenterende doeken. Zij voeren ons terug naar twee eeuwen met wisselende riviergezichten, die onderhoudend zijn toegelicht.

De tentoonstelling in het Noordbrabants Museum is overigens nog tot 10 april te bekijken en trok reeds 30000 bezoekers!

‘Licht, lucht en water – de verloren idylle van het riviergezicht’ onder redactie van John Sillevis. Uitgeverij Waanders, Zwolle 1993. Formaat: 23 x 28 cm, 224 blz. ISBN: 90 6630 415 4. Prijs: (gebonden in linnen band) f. 75.

Reageer op dit artikel