nieuws

Restauratie Panorama Mesdag technisch hoogstandje

bouwbreed Premium

De restauratie van Panorama Mesdag gaat een nieuwe fase in. Het 1600 m2 grote schilderij zal de komende maanden aan de hele achterkant worden voorzien van een nylon doek. Die bedoeking is uniek in de restauratiegeschiedenis. Nooit eerder is zo’n groot en zwaar schilderij ter plekke onder handen genomen.

Al ongeveer een jaar wordt in een hal van de Technische Universiteit Delft geexperimenteerd met het – simpel gezegd – op elkaar lijmen van twee soorten doek. Tijdens de restauratiewerkzaamheden blijft Panorama Mesdag geopend voor het publiek. Sterker nog, de bezoekers – jaarlijks zo’n 150000 – ke de technische hoogstandjes als het even meezit van nabij meebeleven.

Al bij het eeuwfeest van het Panorama in 1981 werd besloten het schilderij grondig te restaureren. Als er niets aan zou worden gedaan, zou het doek naar beneden vallen. Doel van de technische ingrepen was Mesdags Gezicht op Scheveningen tot ver de in volgende eeuw te behouden. Panorama Mesdag is de enige ‘bioscoop uit de 19de eeuw’ die in Nederland is overgebleven. Over de hele wereld zijn er nog zo’n twintig. Den Haag telde in de 19de eeuw twee panorama’s (ook een aan het Bezuidenhout), er waren er twee in Amsterdam (onder andere bij Artis) en er stond een exemplaar in Rotterdam.

Mesdags Gezicht op Scheveningen, waar overigens ook de jonge Breitner aan heeft meegewerkt, verhuisde acht jaar na de opening van het Panorama aan de Zeestraat naar Amsterdam. Daar was het twee jaar te zien. Kort voor deze verhuizing werd het schilderij uitgeleend aan het Panorama in Munchen. In de Zeestraat viel intussen geen gapend gat. Er kwam een ander doek te hangen.

Bij het aantreden van drs. H. van der Donk in 1989 als nieuwe directeur waren de voorbereidingen voor de restauratie al begonnen. De lift en de steigers waren er en, belangrijker, de bodem voor de financiering was gelegd. De totale operatie kost f. 7 miljoen. Bijdragen kwamen onder meer van de Bank van Nederlandse Gemeenten en het Anjerfonds. Ook kwam er geld van WVC in het kader van het Deltaplan. Eind 1995 moet het hele po zijn afgerond.

De restauratie omvat niet alleen de bedoeking. Van groot belang is het aanbrengen van een klimaatsbeheersingssysteem, dat in samenwerking met TNO is ontwikkeld. De door een computer gestuurde klimaatregeling is er inmiddels, waardoor extreme zomerse temperaturen van 50 graden Celsius tot het verleden behoren. Om in de winter de temperatuur op peil te houden zijn onder het strandzand verwarmingsbuizen aangelegd. Ook zijn bij het dak rolgordijnen bevestigd, zodat het zonlicht niet langer op het schilderij schijnt.

Zonlicht heeft de verf enigszins verbleekt, maar het is niet de bedoeling de oorspronkelijke kleuren terug te halen. Wel zullen gaatjes en scheuren worden gedicht en wordt het geheel schoongemaakt.

De bedoeking, die als het meezit dit jaar klaar is, is zo’n technisch hoogstandje omdat nooit eerder een dergelijk groot schilderij ter plekke van een extra doek is voorzien. Het Panorama van 120 bij 15 meter weegt vier ton, vergelijkbaar met vier auto’s. Proeven voor de bedoeking zijn in Delft al een jaar lang aan de gang. Daar wordt de apparatuur, die bijvoorbeeld de twee doeken vacuum op elkaar moet zuigen, getest.

Tijdens die experimenten bleek onder meer dat het zogenaamde vacuumraam dat werd gebruikt een afdruk achterliet op het doek. De techniek moest worden aangepast. Ook zijn proeven gedaan met de lijm.

Het materiaal dat gewoonlijk wordt gebruikt, bleek niet milieuvriendelijk te zijn. Omdat Panorama Mesdag tijdens de ingreep open blijft, moest een middel worden gevonden dat niet schadelijk zou zijn. Die lijmsoort is gevonden.

Vanaf het platform heeft de bezoeker een realistisch uitzicht op het Scheveningen uit de negentiende eeuw, want het schilderij gaat helemaal rond.

Panarama Mesdag is het laatste schilderij van dit type in Nederland.

Reageer op dit artikel