nieuws

HAL-gebied gaat met ambiteuze plannen richting eeuwwisseling: Heerhugowaard maakt zich ondergeschikt aan regio

bouwbreed Premium

eerhugowaard, een plaats met ruim 37000 inwoners, gelegen in de kop van Noord Holland. Nieuwbouwwijken drukken een zware stempel op de plaats. Wat dat betreft kan je volgens R. Brouwer, ruimtelijke ordeningswethouder van Heerhugowaard de stad in diverse gemeenten in Nederland aantreffen.

Samen met de buren Alkmaar en Langedijk vormt Heerhugowaard onderdeel het stadsgewest HAL. Voor deze regio ligt momenteel een verstedelijkingsopgave van ruim 10000 woningen. De drie gemeenten staan hier niet onwelwillend tegenover. Zij het dat de uitwerking van de plannen wat hen betreft kwalitatief zeer goed en qua vormgeving zeer bijzonder wordt uitgevoerd.

“Het moet vooral ook een wervend karakter krijgen.” Kortom wethouder Brouwer en de ambities in Noord Holland noord.

idden in een groene omgeving, maar toch met alle elementen van een dynamisch en stedelijk milieu bevindt zich de regio Heerhugowaard, Alkmaar en Langedijk (HAL).In het hart van het landelijk gebied van Noord-Holland. En laten we eerlijk zijn, dat heeft meer voor- dan nadelen. Perfecte bedrijventerreinen, goede verbindingen, een goed geschoolde en gemotiveerde beroepsbevolking en prachtige woonwijken…”

R. Brouwer, wethouder van ruimtelijke ordening van de Noordhollandse gemeente Heerhugowaard schuift de folder met daarin deze wervende tekst van links naar rechts over het tafelblad. “Het is promotiemateriaal. Een brochure waarin je je als regio presenteert. Een brochure waarin je je natuurlijk altijd van je beste kant laat zien. Het is een van de manieren om bedrijven voor de regio te interesseren.”

En dat is volgens Brouwer ook hard nodig. Hoewel de werkgelegenheid in de afgelopen jaren iets is verbeterd, schommelt het percentage van werkzame personen in de regio rond de 55 procent. Het streven is om dit percentage naar 60 en op termijn zelfs 65 procent te tillen. Maar dan moeten bedrijven zich wel in het HAL-gebied gaan vestigen. En dat is, zo geeft Brouwer zij het wat schoorvoetend toe, best nog wel een toer.

oewel de regio in principe over voldoende bedrijfsterreinen kan beschikken en zelfs aan bijna alle wensen van geinteresseerde kan voldoen, moeten bedrijven zich letterlijk en figuurlijk over een drempel heen tillen: het Noordzeekanaal. “Op de een of andere manier, denken nog steeds een hoop mensen en dus ook directeuren van bedrijven dat de Randstad bij het Noordzeekanaal ophoud. Boven dit kanaal is er niets meer. Inderdaad, een imagoprobleem. Het is ver weg. Het is er dorps en het heeft bitterweinig te bieden.”

Brouwer kan zich hierover oprecht opwinden. Zeker omdat in zijn visie het om al lang door de praktijk achterhaalde vooroordelen gaat. “De regio is goed bereikbaar. In principe op bijna een steenworpafstand van Schiphol en de omliggende bedrijventerreinen.

Er is ook nog een belangrijk financieel voordeel en dat is dat de grond hier aanzienlijk goedkoper is dan in de Amsterdamse regio.” Met folders, brochure en ander publiciteitsmateriaal is de Bedrijfsregio Alkmaar, waar Heerhugowaard een onderdeel van uitmaakt, een offensief begonnen. Bedrijven worden op de ruimtelijke mogelijkheden van de regio gewezen. En die zijn er volgens een inventarisatie volop. Zo heeft Alkmaar de beschikking over 155 hectare, waarvan inmiddels 86 hectare is uitgegeven.

Langedijk als kleinste gemeente van de drie heeft in totaal 39 hectare bestemd voor bedrijvigheid. Daarvan is 23 hectare uitgegeven. Heerhugowaard tenslotte heeft ruim 118 hectare waarvan 43,7 hectare is uitgegeven.

et de campagne waarin de regio dit onder de aandacht brengt richt men zich voor een belangrijk deel op de zogenaamde ‘footlose’ bedrijven. Met andere woorden die bedrijven die niet aan een plaats of streek gebonden zijn. “Daarbij moet worden gedacht aan ondernemingen op terreinen als groothandelsactiviteit, distributie, metaalverwerking, hout, maar ook dienstverlening zoals verzekeringskantoren.”

Het is een streven die past in de voornemens van de drie HAL-gemeenten de regio met de vaart der volkeren te laten opstomen. Het HAL-gebied moet in de komende jaren fors doorgroeien. Er liggen plannen op tafel om in het gebied tot het jaar 2005 ruim 10000 woningen te bouwen. Deze plannen worden door de Rijksverheid van harte ondersteund. Immers, in de Vierde Nota-extra (Vinex) heeft het HAL-gebied de status van stadsgewest gekregen. In het kader van deze status moet, zoals bekend, de verstedelijking binnen het stadsgewest plaatshebben. Hierbij moet tevens de mobiliteit zoveel mogelijk worden teruggedrongen.

Een beleid dat volgens Brouwer zeker in de HAL-regio kans van slagen heeft. Dit niet in de laatste plaats doordat in de regio er redelijke overeenstemming over de bouwopgave en ook de bouwlokaties is.

Opmerkelijk? “Er is best wel over gestreden. De bouwtaak was echt niet zo onomstreden als het lijkt. Vooral door de gemeente Langedijk, die het minst rechtstreekse belang had om aan de planvorming mee te doen. Uiteindelijk werd voor hen ook duidelijk dat de verstedelijkingsplannen het beste op elkaar konden worden afgestemd.”

Daar kwam voor Langedijk als niet onbelangrijk argument bij dat de regio in principe alleen voor eigen behoefte zal gaan bouwen. “We willen geen overloopgewest voor Amsterdam worden. Dat is nu niet en dat moet ook in de toekomst niet het geval worden. Daarom zal er binnenkort ook in regionaal verband afspraken over toelatingseisen worden gemaakt. Kijk, in mijn hart ben ook ik een voorstander van de regel dat iedereen moet ke wonen waar hij of zij wil. Maar je moet toch kijken naar de toekomst en de mogelijkheden om daar vervolgens het beleid op af te stemmen.

Daarom hebben we gezegd een taakstelling van 10000 woningen kan, maar dat aantal is wel om in onze eigen behoefte te voorzien.”

De plannen voor de regio zijn vorig jaar door Kuiper Compagnons in de HAl structuurvisie uitgewerkt. Daarbij is gekozen voor het zogenaamde compacte-stadmodel. Dat wil zeggen zoveel mogelijk bouwen tegen de bestaande kernen aan en het ontwikkelen van bouwlocaties in het middengebied tussen Alkmaar, Heerhugowaard en Langedijk.

Concreet betekent dit voor Heerhugowaard dat deze gemeente jaarlijks tussen de 350 en 400 woningen moet bouwen. Hiervoor is onlangs de locatie Oostertocht in aanbouw genomen. Uiteindelijk ke hier zo’n 1800 woningen worden gebouwd. De gemeente telt op dit moment zo’n 37000 inwoners. Aan het eind van de planperiode (rond 2005) zullen dit naar schatting rond de 42000 zijn.

Op de vraag wat voor een soort gemeente Heerhugowaard nou eigenlijk is moet Brouwer lang nadenken. “Wat voor een gemeente?” herhaalt hij langzaam de vraag. “Ik geloof niet”, zegt hij dan met nadruk in zijn stem “dat je kan zeggen: dat is typisch Heerhugowaard. Er is geen uitgesproken sfeer. Er is in de jaren zestig natuurlijk ontzettend veel import komen wonen. Toen bestond de stad nog uit slechts 7000 inwoners. Er zijn hier wijken die je overal in Nederland kunt vinden. Dat is geen verwijt of zo, maar gewoon een vaststaand feit.”

at dit laatste betreft moet daar met de realisering van de bouwlocatie in het middengebied verandering in komen. Onder de ambitieuze naam ‘Stad van de zon’ heeft KuiperCompagnons in de structuurvisie een fraai ontwerp voor de toekomstige wijk gemaakt.

Brouwer zegt hier veel van te verwachten. In de structuurvisie wordt het alsvolgt omschreven: “Centraal in het HAL-gebied ligt een nieuwe wijk, als een kleine stad, temidden van het natuurlandschap. De onorthodoxe vormgeving, de ligging in het landschap en de functievermenging van wonen, voorzieningen en recreatie geven aan dit gebied de bijzondere nieuwe identiteit met een functie voor het HAL-gebied als geheel.

Deze stad is herkenbaar in het nieuwe landschap door een duidelijke begrenzing als oude vestingen in een landschap. In het centrum van de Open Ring vormt zij het draaipunt in het HAL-gebied: de Stad van de Zon.”

Zweverig en vaag of niet, in de ogen van Brouwer is er een perfect structuurplan ontwikkeld dat ver boven de middelmaat uitsteekt. Niks geen gewone rijtjeshuizen en twee-onder-een-kappers meer maar veel experimentele woningbouw in hoge dichtheden.

Zoals de naam van de nieuwe stad al doet vermoeden neemt de zon een belangrijke plaats in het geheel in. Functioneel komt dit tot uitdrukking in het feit dat er veel gebruik van zonne-energie moet worden gemaakt.

“Serres en collectoren bepalen het beeld in de stad. Door glas overdekte wandelroutes maken een recreatief medegebruik in alle jaargetijden mogelijk”, aldus KuiperCompagnons.

aar de zon is ook symbolisch de voornaamste pion in de nieuwbouwwijk. De vormgeving van het openbaar gebied is zodanig dat elke dag de zon op de een of andere manier wordt ‘gevangen’ en via spiegels en schaduwwerking tot een integraal onderdeel van het plan wordt. Centraal door de stad, in oost-west richting, loopt een brede laan die de naam De Evenaar moet krijgen. Diagonaal door de stad komen vervolgens de Lanen van de Zomer en de Winter. Aan het uiteinde van deze lanen, op de grens met het landschap zijn pleinen getekend. Volgens de ontwerpers van de zes pleinen symboliseren ze de zonsopkomst en -ondergang op 21 maart, 21 juni en 21 september. Op het plein midden in de stad moeten grote zonnewijzers komen. In totaal biedt deze locatie in de geschetste opzet ruimte voor de bouw van ongeveer 1800 woningen. Daarnaast moet er winkel- en werkvoorzieningen worden getroffen. Ook aan recreatiemogelijkheden moet worden gedacht.

“De tijd dat er slechts woningen werden gebouwd en pas in een later stadium aan winkel- en werkvoorziengingen werd gedacht liggen inmiddels al ver achter ons. Er moet een gestructureerd en doortimmerd plan voor een dergelijke uitbreidingswijk worden gemaakt. Ik ben er van overtuigd dat ‘de Stad van de Zon’ daarin voorziet”, aldus Brouwer. Aansluitend op dit uitleggebied is er de locatie ‘De Eilanden’. Qua structuur en inrichting moeten deze vier te creeren eilanden, waar ruimte is voor in totaal 400 woningen, op het recreatiegebied Heerhugowaard-zuid worden afgestemd. En ook onderdeel uitmakend van het HAl-tussengebied is er de locatie TussenAs met mogelijkheden voor de bouw van zo’n 200 woningen.

nemen zowel de recreatie-als de groenvoorziening een belangrijke plaats in het geheel in. “Bij het realiseren van nieuwe wijken moet zeker de recreatie niet worden vergeten.” In de door de drie gemeenten ondersteunde structuurvisie is geprobeerd de stedelijke functies en recreatieve gebruiksvormen zo veel mogelijk in elkaar te schuiven. In dit kader moet worden gedacht aan voorzieningen zoals subtropisch zwembad, multi-functionele sport- en evenementenhal, eventueel te combineren met hotel- en congresfaciliteiten maar ook gebruiksvormen in de open lucht zoals oeverrecreatie en vaarmogelijkheden. “Van groot belang wordt geacht, dat deze voorzieningen nabij en in directe relatie met de woonomgeving staan”, aldus de structuurvisie.

Wat dat betreft hoeft de regio zich in de ogen van Brouwer geen directe zorgen te maken. Er is voldoende groen en ook aan water ontbreekt het de regio niet. Niet onbelangrijk is ook de uitbouw van de routestructuur voor fietsen op zowel lokaal als regionaal niveau. Dit is volgens Brouwer niet alleen leuk als recreatiemogelijkheid maar moet eveneens in het kader van het terugdringen van de automobiliteit als noodzakelijk worden gezien.

Om de groenstructuur verder te benadrukken zal volgens provinciale ramingen de nodige hectare aan bosgebied tot stand moeten worden gebracht. Daarnaast wordt ook gepleit voor 21 hectare oeverzone exclusief bijbehorend water. Dit te creeren landschap van water, eilanden rietoevers/moeras en bos moet als het ware de ‘Stad van de Zon’ gaan omarmen. De wethouder van Heerhugowaard ziet dat helemaal zitten. Nogmaals benadrukt hij dat een dergelijke aanpak een aparte stempel op de regio zal drukken. “Het is speciaal en rekent af met het gemiddelde. Daar ben ik van overtuigd.” Hij is daar net zo van overtuigd als van het feit dat “het niet eenvoudig” zal zijn om de plannen daadwerkelijk te realiseren. “We hebben als we praten over de locatie in het middengebied over dure grond die nu nog voor een gedeelte door de agrarische sector in gebruik is. Ook hier zal nogal wat geld in bodemsanering moeten worden gestoken. Daar zullen we met VROM over gaan praten.”

De uitvoering van alle plannen -dus van de bouw van 10000 woningen, de nodige infrastructuur en de groen- en recreatievoorzieningen – gaan globaal f. 632 miljoen kosten. Een fors bedrag waarop nu al een tekort van f. 250 miljoen prijkt. “Het is duidelijk”, zo geeft Brouwer toe, “dat de regio het niet zonder steun kan doen. Er zullen qua uitvoering van de plannen ook prioriteiten moeten worden gesteld. Maar de kwaliteit daarvan moet voorop staan. Alle plannen die uitgevoerd gaan worden moeten elkaar ondersteunen, alleen dan kan je tot een uitgebalanceerde en evenwichtige inrichting van de uitleggebieden komen. Heerhugowaard zal zich daarvoor blijvend inzetten…”

Reageer op dit artikel