nieuws

Een bijzonder perron van betekenis

bouwbreed

Het kan de oplettende toerist overkomen dat hij in een stad in Belgie een monument ziet, waarvan de zin hem niet onmiddellijk duidelijk is en dat hij in een min of meer gelijke uitvoering in ettelijke andere Belgische steden reeds eerder gezien meent te hebben. Dat is dan het ‘perron’; een overheidsteken van het vroegere prinsbisdom Luik dat wordt aangeduid met een woord dat wij gewoon zijn in een heel andere betekenis te gebruiken.

Van dit bijzondere soort perrons hebben wij in Nederland maar een exemplaar en wel dat op het Vrijthof in Maastricht, waar het in de volksmond trouwens -afhankelijk van de spreker- de of het ‘perroen’

wordt genoemd. Het staat daar ter herinnering aan een langdurige, historische periode, waarin Maastricht werd geregeerd door de prinsbisschop van Luik en de hertog van Brabant.

Het eerste perron werd opgericht in Luik en diende als voorbeeld voor alle andere, maar dat betekent niet dat alle nog bestaande en heropgerichte perrons identiek zijn. Het huidige perron van Maastricht wijkt nogal af van dat van Luik dat enkele eeuwen terug op een fontein werd geplaatst.

In Maastricht bestaat het uit een bordes van enige treden.

Midden op het bordes staat op een zeskantige hardstenen sokkel een metershoge zuil die naar boven toe iets dikker wordt. Op de platte bovenkant van de zuil is een zeskantig afgeschuind, hardstenen blokje gezet met bovenop een pijnappel en op de top daarvan een ijzeren kruis. Rondom het voetstuk van de zuil liggen, elk afzonderlijk op een verhoging en kijkend in een andere richting, drie hardstenen leeuwen.

Vooral in Luik hechtte men sterk aan de functionele en symbolische betekenis van het perron. Was dit oorspronkelijk het teken van de bisschoppelijke rechtsmacht, nadat de bisschop schriftelijk de rechten van de burgers had erkend werd het tevens het symbool van de stedelijke vrijheid en later het zinnebeeld van de onafhankelijkheid tegenover de Bourgondiers.

Als de Bourgondier Karel de Stoute, na het hem vijandige Luikse leger verslagen te hebben, in november 1467 bij Luik is aangekomen bieden 340 burgers, gekleed in hemd, geknield en barrevoets, hem, smekend om genade, de sleutels van de stad aan. De hertog laat de stad niet -zoals toen gebruikelijk was- plunderen, maar de poorten en wallen slechten en het perron, het symbool van de vrijheid, overbrengen naar Brugge. Op die manier liet hij duidelijk blijken wiens wil voortaan wet was.

Hij schijnt met de roof van het perron de trotse Luikenaren diep gegriefd te hebben. Nadat Karel de Stoute in 1477 bij Nancy was gesneuveld moest zijn dochter, Maria van Bourgondie, het perron teruggeven aan Luik, waar het met feestvertoon weer op zijn oude plaats werd opgesteld.

In het leven van alledag vormde het perron een centraal punt in de stad waarheen de poorters regelmatig hun schreden zetten. Bij het perron vond de afkondiging plaats van verordeningen en werden vonnissen bekend gemaakt van de rechtbank. Ook werden er terechtstellingen uitgevoerd als het ingezeten poorters betrof; vreemdelingen ondergingen hun straf meestal buiten de stadsmuren of aan de rand van het rechtsgebied.

Tijdens de Hollandse periode werden in 1638, na zware foltering, in Maastricht bij het perron acht mannen en een vrouw onthoofd, die ervan beschuldigd waren de stad door verraad weer in Spaanse handen te hebben willen brengen.

Het vonnis was uitgesproken door de Hollandse krijgsraad.

Naderhand bleek dat vier van de terechtgestelden, vier priesters, volkomen onschuldig waren aan het hen ten laste gelegde. Wat in de plaatselijke historie bekend staat als ‘het gruwelijke verraad’ bleek achteraf gedeeltelijk ‘een gruwelijke vergissing’ te zijn.

Men kon bij het perron luisteren naar toespraken van overheden en horen of het weer vrede was of dat juist de oorlog was verklaard. Er vonden verkopen bij opbod plaats, maten en gewichten werden er geijkt en men kon er kennis nemen van openbare aanbestedingen.

In de Franse tijd (1795-1813) verdwenen veel perrons, omdat de Franse indringers er andere ideeen op nahielden over vrijheid, gelijkheid en broederschap. Ook het perron van Maastricht werd gesloopt.

Ruim anderhalve eeuw later, in 1955, kreeg de stad als herinnering aan de oude en vaak bewogen tijd een nieuw perron.

Reageer op dit artikel
Lees voordat u gaat reageren de spelregels