nieuws

Overzicht werk Mies van der Rohe vrijwel ongewijzigd herdrukt

bouwbreed

Het eerste overzichtswerk van de architectuur van Ludwig Mies van der Rohe (1886-1969) verscheen in 1965. De Zwitserse architect en publicist Werner Blaser verzorgde daarmee het standaardwerk dat de belangrijkste ontwerpen van ‘Mies’ ordende. Het is sedertdien nog niet overtroffen en werd nu herdrukt, met een lichte aanvulling.

Ditmaal verschijnt het prachtige boek bij het Birkhauser Verlag, vrijwel ongewijzigd.

Het is aan de ene kant illustratief voor de oorspronkelijke kwaliteit; maar aan de andere kant zijn de eisen die we nu aan boeken stellen op verschillende fronten geevolueerd.

Tamelijk uniek, en in de eerste uitgave niet zo benadrukt, is dat Mies het boek autoriseerde. Blaser stelde het manuscript in tweevoud samen, dat door de architect werd gescreend en gesigneerd, compleet met de daarbij behorende rechten. In deze uitgave zijn echter wel kleine details gewijzigd, zoals een enkel lijntje in de plattegrond van het Duitse paviljoen in Barcelona en de verlengde bouwmuur op de stopomslag.

Na een inleiding zijn de belangrijkste ontwerpen van de hoogbouw met glasgevels voor Berlijn uit 1921 tot en met de maquettefotos van de Neue National Galerie in Berlijn opgenomen; het museum werd pas in 1968 geopend, een jaar voor het overlijden van Mies van der Rohe. De belangrijkste werken van de architect treft met aan in uitstekende zwart/ wit fotos, met af en toe ingekleurde of ingemonteerde kleurenillustraties. Ze brengen het werk zoals de ontwerper dat wenste, in vaak frontale fotos die een goed beeld geven van de bijna minimalistische architectuur, veelal uitgevoerd in staal, maar soms ook in baksteen. De opmaak met veel paginagrote fotos sluit daar perfect op aan, met duidelijk weergegeven plattegronden, doorsneden en soms ook details. Zo brengt het boek uitstekend de sfeer van de strakke architectuur van Mies van de Rohe over.

Maar achterin de herdruk twee kleurenfotos opnemen doet geen recht aan de heruitgave nu. Het is een goede zaak om het oorspronkelijke boek in originele versie opnieuw uit te geven, ook door de slechts summiere toevoegingen; maar nu ontbreken wat hinderlijk enkele fotos van het Berlijnse museum, het late hoogtepunt in het werk van de architect. Het zou het boek zeker geen kwaad hebben gedaan zon bladzijde of twintig tot dertig goede kleurenfotos toe te voegen van werken die zich daar toe lenen. Een nieuwe kleurenfoto van een glazen huis, in een herfstkleurige parkachtige omgeving bewijst deze stelling: het voegt een nieuwe dimensie toe aan de herdruk.

Blaser geeft er overigens een aardige uitspraak van Mies van der Rohe bij, inzake het vrijwel kleurloze ontwerp.

Een ander vraag is, of we nog steeds niet toe zijn aan een compleet boek over het werk van deze architect die als een van de vijf belangrijkste twintigeeuwse bouwmeesters bekendheid geniet. Want in het boek ontbreken ook enkele zeer belangrijkde werken. Dat zijn enkele kritische kanttekeningen bij deze herdruk. Er staat echter tegenover, dat dit voortreffelijke boek nu weer voorhanden is, en de vakman vooral veel te bieden heeft door de interessante samenstelling met royale fotos in combinatie met tekeningen; dat werkt in dit boek heel helder, bijna als een boek waarvan men de tekst nauwelijks hoeft te lezen. De korte pobeschrijvingen zijn overigens geheel in het Duits en Engels in het boek opgenomen.

Ondanks de kanttekeningen die bij de heruitgave geplaatst ke worden, herinnert het goed verzorgde boek aan het magistrale document uit 1965. Een geheel nieuwe generatie kan daar weer van genieten. Bij het aflopende tij van het postmodernisme is het boek weer uiterst actueel.

WVH Werner Blaser: ‘Mies van de Rohe – The art of structure/ Die Kunst der Struktur’. Uitgave: Birkhauser Verlag, Bazel 1993. Formaat: 25 x 26 cm, 240 blz. ISBN: 3 7643 2848 7. Prijs: (gebonden in linnen band) Zw.Fr. 108.

Reageer op dit artikel
Lees voordat u gaat reageren de spelregels