nieuws

Een blik op de werkelijkheid

bouwbreed

De Engelse schilder Walter Sickert (1860-1942) begaf zich onder alle lagen van de bevolking om er inspiratie op te doen. Hij bezocht Engelse music halls en Franse casinos.

In Italiaanse restaurants pikte hij prostituees op die voor hem model stonden. Dit alles met maar een doel; het weergeven van het magische en poetische in het alledaagse leven.

Voordat Sickert zich op twintig-jarige leeftijd in de schilderkunst bekwaamde, verdiende hij als reizend acteur de kost. Het is dan ook niet verwonderlijk dat het theater een steeds terugkerend thema in zijn werk is. Sickert begaf zich regelmatig onder het publiek dat de Londense music halls bezocht. Het gevarieerde publiek en de sterren op de buhne fascineerden hem. Zo schilderde hij onder andere de actrice Little Dot Hetherington in de Bedford Music-Hall (18881889). Een andere actrice, Miss Minnie Cunningham (1892), heeft Sickert zo geportretteerd dat ze niets met het theater van doen heeft. De in het rood geklede vrouw is een van de tentoongestelde portretten, waaronder een groot aantal zelfportretten.

Via zijn leraar, James McNeill Whistler, ontmoet Sickert in 1883 in de Franse kustplaats Dieppe de schilder Degas. Onder diens invloed verlaat hij het principe van het schilderen naar de natuur en zijn het tekeningen die aan de basis van zijn schilderijen staan. “Pas als je kunt tekenen, kun je ook schilderen.” Naast deze voorstudies hanteert hij zijn eigen werkwijze; op het doek brengt hij in twee kleuren een onderlaag aan waarop hij met onverdunde verf grote vlakken schildert. Sickert wordt vanwege zijn gebruik van licht en tegen licht ook wel een Engelse impressionist genoemd. Gezien zijn voorbereidend tekenwerk en het gebruik van donkere, sombere kleuren is deze kategorisering niet geheel terecht.

Gedurende de zomer vertoefde de engelsman regelmatig in Dieppe waar hij van 1899 tot 1905 zelfs permanent verbleef.

Niet alleen maakt hij hier veel stadsgezichten, ook de cafes en de zee hadden een bijzondere aantrekkingskracht op de schilder zoals onder andere blijkt uit ‘Badgasten in Dieppe

(1902). Later zou Sickert in Dieppe ook het casino betreden, waar hij zo onopvallend mogelijk de bezoekers schetste. Sickert moest wel op deze manier te werk gaan omdat de vaak elitaire burgers, zoals de moeder van Winston Churchill, vreesden om op zijn schilderij en herkend te worden. Vanuit Dieppe doet hij regelmatig Venetie aan waarvan de schilderijen met de San Marco getuigen. In deze Italiaanse plaats besluit hij om naakten te schilderen; prostituees die hij in restaurants oppikte en voor hem model stonden. Ook hier werkt hij een eerste opzet op een later tijdstip, naar zijn eigen fantasie, uit. Deze onderwerpkeuze deed in conservatief Engeland veel stof opwaaien en hij kreeg veel, voornamelijk negatieve kritieken.

Sickert zou zich in Londen omstreeks 1907 nogmaals met dit thema bezighouden. Aanleiding vormde een in 1909 gepleegde moord op een Londense prostituee; the Camden Town murder. Op de schilderijen die hij naar aanleiding van deze moordzaak schilderde, slaagt Sickert erin een psychologische spanning op te bouwen tussen een aangeklede man en een naakte vrouw. De beklemmende sfeer waarin mensen zich dagelijks ke begeven is ook terug te vinden in de ‘Verveling’ (1914). Op dit doek lijken een zittende, sigaarrokende, man en een achter zijn rug op het dressoir hangende vrouw onder de verveling te bezwijken. De schrijfster Virginia Woolf omschreef dit tafereel treffend als “saaie minuten die zich voortslepen” .

Aan het eind van zijn leven staakt Sickert het zoeken naar modellen. Hij put inspiratie uit zelf geensceneerde fotos. Dit experiment leidt in 1929 tot ‘De opwekking van Lazarus’

dat hij op rood behangpapier schildert naar een foto waarop hij zelf de rol van Christus voor zijn rekening neemt. Daarnaast zijn het krantenfotos die hij naschildert. Hierbij beperkt hij zich niet tot historische personen (koning Edward VIII) of gebeurtenissen (de aankomst van de eerste vrouwelijke transatlantische luchtpiloot in ‘Miss Earharts aankomst’, 1932). Ook minder belangrijke gebeurtenissen trekken zijn aandacht zoals een foto met een scene uit Shakespeares Othello met in de hoofdrol Peggy Ashcroft en Paul Robeson (1935-1936).

ROLA JOHANNES Het werk van Walter Sickert (schilderijen, tekeningen, etsen) is tot en met 31 mei te bezichtigen in het Rijksmuseum Vincent van Gogh te Amsterdam. Geopend:maandag-zaterdag: 10.00-17.00 uur. Zondag: 13.00-17.00 uur. Engelstalige catalogus:f. 69,50.

Toegang:f. 10.

Reageer op dit artikel
Lees voordat u gaat reageren de spelregels