nieuws

Wijdevelds wonderlijke Wendingen

bouwbreed

Het tijdschrift ‘Wendingen’, dat tussen 1918 en 1927 verscheen, wordt vaak als huisorgaan van de architecten uit de Amsterdamse School gekenmerkt. In feite was het veel meer en beperkte het blad zich niet tot architectuur alleen. Het was wel de fantasierijke architect H.T. Wijdeveld die met de typografische vormgeving school maakte.

In Darmstadt verscheen een fraai uitgegeven boekje ‘Wendingen 1918-1931’, dat is uitgegeven door de Mathildenhohe. In het enkele jaren geleden volledige gerestaureerde Museum Kunstlerkolonie Darmstadt werd een tentoonstelling rond Wijdevelds tijdschrift gehouden, waarbij het onderhavige boek als catalogus verscheen. De conservatrice Gerda Breuer verzorgde naast de expositie ook de catalogus. In verschillende hoofdstukken wordt een beeld geschetst van de achtergronden waartegen Wendingen ontstond. Het waren aanvankelijk vooral de architecten van de Amsterdamse School, met hun expressionistische baksteenarchitectuur, die de kolommen vulden. Daarnaast kwamen ook uiteenlopende buitenlanders aan bod, waaronder een opeenvolgende serie nummers aan Frank Lloyd Wright werd gewijd.

Maar voor de tijd van verschij ning waren de afleveringen over schelpen,

eeldecors en andere kunstvormen tamelijk uniek. Daartoe droeg ook de vormgeving veel bij. Het blad van 33 x 34 cm was royaal opgezet. De lay-out bestond uit flinke fotos, relatief korte artikelen en ornamentale bladversieringen die opgebouwd werden uit stukjes lood zoals die voor dikke en dunne lijnen in verschillende lengte voorhanden waren. Wijdeveld stelde uit dat lood ook fantasievolle letters samen voor de titelpagina, die overigens niet al tijd uitmuntten in ‘leesbaarheid’. Gerda Breuer vertelt er vluchtig over en tracht tijdschrift en architectuur in een breder kader van zijn tijd te plaatsen, mede ten opzichte van de andere kunstenaars van De Stijl-groep. Dat lukt haar niet steeds even overtuigend.

Maar zwaartepunt op de expositie waren de fascinerende omslagen van Wendingen, die per maand door een andere kunstenaar werden verzorgd.

Verschillende architecten hebben een of meerdere omslagen gemaakt die als litho werden uitgevoerd. Alleen daarom zijn verschillende nummers van het tijdschrift tegenwoordig veelgezocht, te meer als men weet dat de oplage aanvankelijk niet ver boven de 150 exemplaren uitkwam. Een spectaculair voorbeeld vormt de omslag van de Russische constructivist El Lissitzky uit 1921; een in redelijke staat verkerend exemplaar brengt tegenwoordig op veilingen al gauw zon tweeduizend gulden op. Andere nummers zijn aanzienlijk minder waard, maar lopen onderling sterk uiteen. Soms zijn het geheel zelfstandige grafische kunstwerken, die los van de inhoud zijn gemaakt, het ke ook grafische vlakverdelingen met tekst zijn in de trand van de ‘Wijdeveldtypografie. Het boekje geeft een aantal hoogtepunten van deze covers in kleur weer. Zo ontstond een interessante catalogus, die ook los van de expositie een beeld geeft van de ‘wonderlijke Wendingen’ van Wijdevelds fraai verzorgde tijdschrift.

‘Wendingen 1918-1938’ onder redactie van Gerda Breuer.

Uitgave Museum Kunstlerkolonie Mathildenhohe Darmstadt, 1992. Formaat: 22 x 23 cm, 120 blz. Prijs:(gebrocheerd) DM 25,00.

Reageer op dit artikel
Lees voordat u gaat reageren de spelregels