nieuws

De Batavia; een zeilend monument

bouwbreed

Terwijl het wrak van de in 1749 gestrande Oostindievaarder Amsterdam steeds dieper in de modder bij Hastings wegzakt, nadert de herbouw van de Batavia in Lelystad zijn voltooiing. Dit VOCschip is over enkele maanden als schilderij het middelpunt van de Nederlandse bijdrage op ‘Boot 1993’, een grote watersporttentoonstelling in Dusseldorf. De bouw van de Batavia begon in 1985 en moet over twee jaar gereed zijn.

Op 21 maart 1629 vertrok de Batavia met nog acht andere schepen, onder andere de Dordrecht en het jacht Sardam naar Oost-Indie. Aan boord bevonden zich ongeveer 180 mensen; mannen, vrouwen en kinderen van alle rassen en standen. Gezagvoerder was Adriaan Jacobszoon; als predikant ging Gijsbert Bastiaansz mee naast een uitgebreide bemanning.

Op 4 juni 1629, om twee uur ‘smorgens, liep bij slecht weer het schip op de Houtmanrotsen bij de Abrolhos Eilanden voor de westkust van Australie. Het brak in tweeen en in drie tochten werden meer dan honderd opvarenden van boord gehaald; zeventig bleven op het wrak achter. Gebrek aan drinkwater bracht de schipbreukelingen tot wanhoop en er ontstonden vecht- en moordpartijen waarbij veel slachtoffers vielen. Meer dan de helft van de opvarenden overleefden de “ongeluckige voyage’ niet.

De wrakstukken werden in juni 1963 door duikers bij de Houtman Rotsen gevonden. In die tijd liep de Nederlandse scheepsbouwer Willem Vos met plannen rond om een zo nauwkeurig mogelijke reconstructie te maken van een 17de-eeuwse Oostindie-vaarder. Na langdurig historisch onderzoek naar vooral bouwtechnische kenmerken van schepen uit de 17de eeuw werd in 1985 de ‘Stichting Nederland bouwt V.O.C. Retourschip’ opgericht.

Op 4 oktober 1985 werd de kiel gelegd en begon de bouw.

Sindsdien is dit particulier initiatief uitgegroeid tot een zaak van nationaal belang. Het bouwpo is opgezet als opleidingspo voor werkloze jongeren die, met behoud van uitkering, een brede scholing en opleiding krijgen onder andere op het gebied van ambachtelijke houtbewerking.

Voor de opleidingskosten worden subsidies verstrekt door de overheid en het Europees Sociaal Fonds. Ook het bedrijfsleven participeert voor een belangrijk deel in de bouw van het schip.

Een team van vrijwilligers leidt u rond op de bouwplaats aan de Oostvaardersdijk in Le lystad, precies op de plek die de 17de eeuwse Oostindie-vaarder op zijn eerste reis naar De Oost op 28 oktober 1628 passeerde. De Batavia, die nu een lengte van 56,6 en een breedte van 10,5 meter heeft, zal waarschijnlijk in 1995 gereed zijn.

Hoewel Nederland rijk is aan monumenten in de vorm van kastelen, kerken en patriciershuizen, zijn varende monumenten schaars, terwijl ons land toch op een lange en rijke scheepsbouwhistorie kan terugkijken. Schepen als de Batavia fungeerden als het belangrijkste transportmiddel tussen Nederland en de Oostindische specerijenmarkt.

De Batavia werd volgens de resolutie van de Heeren Zeventien van de V.O.C. in 1626 gebouwd. Het was een bewapende koopvaarder van het type spiegelretourschip, een snelle en tegelijkertijd sterke driemaster. Als u een paar jaar niet in Lelystad bent geweest kijkt u letterlijk en figuurlijk hoog op tegen dit reusachtige bouwsel waar de receptieboeken bezoekersnamen uit de gehele wereld bevatten.

Het uiterlijk van de Batavia wordt nu nog sterk bepaald door de completering van de tuigage. Als die is aangebracht gaat deze replica op een ‘echt’

schip lijken. Met het plaatsen van trappen op verschillende dekken wordt

bezoek vergemakkelijkt. Daar was een delegatie van de Wase uit Stockholm in december 1992, waarmee ‘ons’ schip een goed contact onderhoudt, erg tevreden over. Na het bezichtigen van de Batavia is een bezoek aan het restaurantschip Mark Twain (een oude Mississippiraderboot) tegenover het zeilend monument aan te bevelen.

Reageer op dit artikel
Lees voordat u gaat reageren de spelregels