nieuws

Karel Appel verrast met nieuwe assemblages in Haags museumpaleis

bouwbreed

Het Haags Gemeentemuseum heeft in haar dependance het Museumpaleis Lange Voorhout de tweede tentoonstelling ingericht. De verrassende nieuwe beelden van Karel Appel vormen in tijd een constrast met het kort geleden gerestaureerde statige Haagse monument. Qua expositie verrast voormalige directeur van het Haags Gemeentemuseum Rudi Fuchs de museumbezoeker met een prachtige enscenering van Appels assemblages van ogenschijnlijk afgedankt materiaal, dat soms wel heel vakbekwaam in brons is afgegoten.

Karel Appel (71) kreeg bekendheid als schilder in de naoorlogse Cobragroep en heeft sedertdien aan een gestaag groeiend oevre gewerkt. Al vroeg kwamen daarin naast schilderijen ook assemblages voor, zoals zijn ‘vragende kinderen’, waarvan versie zijn opgebouwd uit houtafval dat beschilderd is. Appel heeft in later werk herhaald gebruik gemaakt van hout, soms in de vorm van stronken die hij van zijn persoonlijk kleurpalet voorzag. Daarnaast werkte hij voor sculpturen en reliefs in andere materialen, waaronder kunststof.

Tot nu toe leken de reliefs en beelden een secundaire activiteit van de schilder. Maar in het Museumpaleis Lange Voorhout is de weerslag te zien van zijn werk gedurende de laatste tweeeneenhalf jaar. Zowel in zijn New Yorkse als Toscaanse atelier heeft Appel het schilderen op papier en doek voorlopig vaarwel gezegd. Hij houdt zich nu bezig met het vergaren van allerhande voorwerpen, van buitengebruik gestelde laddertje uit boomgaarden in Toscane tot veelsoortige maskers uit winkeltjes in Manhattan, van carnavalsobjecten tot oud houtsnijwerk en afgedankte luiken en deuren. In Toscane leidt dat tot assemblages waar relatief weinig kleur aan wordt toegevoegd, hooguit in details als contrast tegenover de vaak verrassend mooie kleuren van oudere materialen. De Haagse tentoonstelling is uit deze beelden samengesteld. In zijn Amerikaanse werk voegt Appel meer kleur toe.

Aan het min of meer gevonden materiaal voegt Appel zelf gevormde elementen van gips of papier-mache toe, in de onderhavige assemblages bijvoorbeeld koppen, handen en voeten. Maar Appel stelt zich niet langer tevreden met deze min of meer vergankelijke materialen. Daarom laat hij zijn aldus gevormde sculpturen in Verona afgieten in brons, waarna de oorspronkelijke patina van bijvoorbeeld hout of verouderde verflagen weer worden opgebracht. Dat gebeurt met een vakkennis die verbijsterend is:in de textuur van houten voorwerpen keert het weinige relief van de houtstructuur weer, compleet met eventuele gaatjes van houtworm. Men moet er even aan voelen of men met een bronzen afgietsel heeft te maken of met een oermodel dat nog niet is afgegoten.

De Toscaanse bronzen zijn deels beschilderd in oorspronkelijke tinten, zoals men die ook in de authentieke assemblages aantreft. Naast de zeg maar verouderde kleurenpatinas treft men er soms wat fellere kleur op aan en die toetsen in details de Appel toevoegde. Het is fascinerend om deze kunstwerken in de ambiance van het statige Museumpaleis Lange Voorhout te zien. 23 werken bevolken de begane grond en eerste verdieping, soms met een werk in een ruimte. Ze vormen enerzijds een contrast met de strak ingedeelde strokenvloeren in drie houtsoorten van Donald Judd en de wat eigenzinnige harde kleuren van wandafwerking boven de lambriceringen die Fuchs liet aanbrengen.

Er staat tegenover dat de ruimtelijke assemblages en hun kleuren een interessante binding met het oude gebouw aan de dag leggen.

Karel Appel kreeg in 1982 het Museum Boymans van Beuningen in Rotterdam een grote tentoonstelling van nieuw schilderwerk. Niemand minder dan Wil Sandberg had toenmalige museumdirecteur Wim Beeren attent gemaakt op de nieuwe weg die Appel ingeslagen was met zijn toen recente schilderijen. Nu, ruim tien jaar verder, met een tussentijdse expositie van nieuw werk in het Haags Gemeentemuseum, toont Appel weer een geheel nieuw begin. Als achtergrond treft de museumbezoeker op de tweede verdieping een keuze uit werk op papier aan uit verschillende perioden van de kunstenaar.

Deze selectie uit het bezit van enkele honderden tekeningen uit het museumbezit en bruikleen van Appel streeft geen overzicht na, maar is nog niet eerder geexposeerd. Daarmee kreeg Karel Appel opnieuw een prachtige tentoonstelling die op de kostelijke Haagse toplocatie tot 25 juli (dinsdags – zondag 11-17 uur) kan worden genoten.

WVH ‘The wheelbarrow’ uit 1992 waarvoor Appel gebruik maakte van gevonden voorwerpen, papier-mache toevoegde en kleur in acryl en olieverf toevoegde.

‘The Fluteplayer’ uit 1992 bestaat uit een door Appel samengesteld houten frame met toevoegingen van aluminium, papier-mache en deels nieuwe kleuren.

Uiterst rechts:Een wandrelief uit 1992 waarin Karel Appel gevonden kozijnpanelen combineerde met uiteenlopende voorwerpen van hout, staal en papier-mache.

Tussen het werk op papier is het ontwerp van Karel Appel opgenomen voor een tentoonstelling in Museum Boysmans-van Beuningen in Rotterdam, dat overigens niet voor zijn expositie in 1981 is gebruikt.

Reageer op dit artikel
Lees voordat u gaat reageren de spelregels