nieuws

Proceskwaliteit voorwaarde voor produktkwaliteit

bouwbreed Premium

Met al de aandacht voor het bereiken van kwaliteit is de term procesbeheersing zo langzamerhand gemeengoed in het bouwbedrijf. Processen dienen beheerst (in een keer goed) te verlopen voor er van produktkwaliteit kan worden gesproken. Improviseren en overdoen betekent een onbeheerst proces en dat schaadt de kwaliteit van het produkt.

Proceskwaliteit is daarom een voorwaarde voor produktkwaliteit. En in dat laatste is vooral de klant geinteresseerd.

Om proceskwaliteit te ke behalen moeten we eerst de processen kennen. Kennis daarvan is de basis voor procesbeheersing. Pas nadat we weten wat er zich precies in zon proces afspeelt en wat de belangrijke meet- en aandachtspunten zijn, kan het adequaat worden voorbereid.

Daarna pas komt beheersing ervan binnen bereik. In de kwaliteitslectuur maakt men onderscheid tussen procedures en processen. Procedures zijn een schriftelijke weergave van processen waar meerdere afdelingen in de onderneming bij zijn betrokken. Zij dragen bij aan de coordinatie van het werk tussen afdelingen en voorzien in een coordinatiebehoefte op de raakvlakken. Procedures beschrijven wat de ene afdeling levert aan de andere, in welke vorm en op welk moment. Zij beschrijven dus onderwerpen met een afdelingsgrens overschrijdend karakter.

Zij zijn een hulpmiddel bij de raakvlakbeheersing in een organisatie. Coordineren met behulp van procedures wordt in de ISO 9000 serie sterk benadrukt. Verreweg de meeste voorwaarden in de NEN 9001 hebben betrekking op procedurele beschrijvingen.

Produktieproces

Het begrip proces is gereserveerd voor de werkelijke voortbrengings- of produktieprocessen. Ook deze processen moeten in kaart worden gebracht, zodat meten, vergelijken met gestelde normen en bijsturen mogelijk is.

Met het opstellen van zon procesomschrijving of procesdefinitie wordt beoogd: – een middel voor communicatie over het proces in stappen en over de wijze waarop dat proces wordt beheerst, respectievelijk beheerst zou moeten worden.

– gemeenschappelijk inzicht in het proces en in de beheersing ervan te verkrijgen. * 1)

Instructies worden van deze definities afgeleid. Als er geen instructies worden opgesteld bestaat het risico dat medewerkers die de processen in een keer goed dienen te laten verlopen niet weten op welke wijze zij de werkzaamheden op de beste manier ke uitvoeren en waar ze bij de uitvoering speciaal op moeten letten. Vakbekwaamheid alleen is daarvoor ontoereikend.

Procedures

Een groot aantal bouwbedrijven, dat de strategische beslissing heeft genomen om zich te ontwikkelen tot een kwaliteitsbedrijf, legt zich toe op het maken van procedures. Bij de ontwikkeling tot kwaliteitsbedrijf legt men hiermee de nadruk die gedurende de laatste decennia ook door de industrie is gelegd en die is te herleiden tot de inhoud van de ISO-normbladen.

Anders dan bij bouwbedrijven wordt in industriele ondernemingen traditioneel veel aandacht gegeven aan de produktieprocessen: de inzet van mensen; de aard en volgorde van de bewerkingen; de opslag en routing van materialen, van halfprodukten en van het produkt zelf; de lay out van de werkplaats met machineopstellingen en tussenvoorraden; de afstemming van de verschillende werkzaamheden op de werkvloer en de bijbehorende logistieke acties. Al deze activiteiten ke verzekerd zijn van een niet aflatende aandacht van de produktieleiding.

Zij worden door hen, met gebruik van beheerstechnieken, gestuurd en bijgeregeld. In ondernemingen met een industrieel georganiseerde produktie bestaat er, zeker vergeleken met ondernemingen in de bouwnijverheid, een relatief hoge beheersingsgraad van produktieprocessen.

Meer nodig

De produktkwaliteit werd in de beginjaren van de kwaliteitszorg bewaakt en verbeterd door statistische kwaliteitscontrole. De produktieprocessen werden daardoor meer en meer beheerst uitgevoerd, echter men zag op een zeker moment in dat voor verdere verbetering van de produktieprocessen er meer nodig was dan een terugkoppeling op basis van statistische gegevens.

Daardoor kwam men op de gedachte de voorbereiding van die processen te verbeteren door een betere samenwerking tussen de voorbereidende afdelingen; ook in de voorbereiding van de produktie moesten de processen in een keer goed worden uitgevoerd. Bovendien zag men in dat in de gehele organisatie de bereidheid moest worden gemobiliseerd om de processen waarvoor men verantwoordelijk was in een keer goed uit te voeren en om steeds maar weer te zoeken naar verbeteringen ervan.

Te begrijpen

Indien we deze ontwikkeling van kwaliteitszorg in industriele ondernemingen in gedachten houden, is het goed te begrijpen dat in de jaren tachtig de ISO-bladen op basis van de laatste gedachten wat betreft kwaliteitszorg, zijn samengesteld. Dat verklaart de nadruk die in de ISO-bladen wordt gelegd op de interdepartementale samenwerking in de produktievoorbereidende fasen, waarbij aan de beheersbaarheid van het produktieproces minder nadrukkelijk aandacht is geschonken.

Ook is het in deze context niet zonder meer vanzelfsprekend dat een onderneming, die recentelijk de beslissing heeft genomen zich te ontwikkelen tot een kwaliteitsbedrijf, in een meer gevorderde fase van kwaliteitszorg ‘op kan stappen’ en mee kan doen. De basisdiscipline voor produktkwaliteit, namelijk beheersing van het produktieproces zelf, zal met de bijbehorende bedrijfscultuur aanwezig moeten zijn alvorens de kwaliteitszorg met succes kan worden verfijnd en verbeterd. Wij vragen ons af of bij de ontwikkeling van een bouwbedrijf tot een kwaliteitsbedrijf, de thans bestaande overgeproportioneerde aandacht voor departementale samenwerking in de voorfase van de produktie, doelmatig is.

1) Drs. ing. A.C. Dolk is directeur van SAOB, gevestigd in Ede. SAOB is een onderzoek- en adviesbureau met als werkterrein de organisatie van de uitvoerende bouw. Het werk is erop gericht de produktiviteit in het bouwproces te verbeteren door onderzoek, advisering en kennisoverdracht.

* 1) ISO 9000 serie en kwaliteitshandboek, hoofdstuk 5 ‘Procesbeheersing en keuringsplannen’, De Heer/Ahaus, Kluwer, ISBN 90 201 2509 5.

Reageer op dit artikel