nieuws

NVB: voorlopig nog geen herstel kantorenmarkt

bouwbreed Premium

De Nederlandse Vereniging van Bouwondernemers (NVB) verwacht op korte termijn geen herstel van de kantorenmarkt. In 1994 neemt de markt in omvang af. En in de jaren daarna zal weliswaar sprake zijn van een voorzichtig herstel van de economie, maar dat komt pas een tot twee jaar later tot uitdrukking in een toename van de vraag naar kantoorruimte.

Dat staat in de nieuwe ‘Thermometer commercieel vastgoed kantoren’ van de NVB.

Gisteren werd hiervan het eerste exemplaar aangeboden op het NVB-jaarcongres aan prof.mr. L.A. Geelhoed, secretaris-generaal van het ministerie van Economische Zaken.

In het jaarlijks te verschijnen bulletin wordt een overzicht geboden van de belangrijkste ontwikkelingen op de kantorenmarkt, met daarbij een inschatting van de factoren die op deze markt van invloed zijn.

Aanleiding voor de opstelling van de thermometer is volgens de NVB het ‘varkenscyclusachtige karakter van de kantorensector geweest. ‘De lange voorbereidings- en bouwtijd noopt tot het rekening houden met toekomstige marktomstandigheden. Maar omdat er vaak zo weinig gegevens beschikbaar zijn, kijken ontwik kelaars, bouwondernemers en beleggers al gauw te veel naar de actuele situatie in plaats van naar de situatie ten tijde van de oplevering. Mede daardoor gaat men te lang door met projectontwikkeling. Of start men daardoor te laat.’

Ten behoeve van de thermometer heeft de Faculteit der Ruimtelijke Wetenschappen van de Universiteit Utrecht in samenwerking met de Stichting voor ruimelijk onderzoek en advies STOGO een conjunctuurindicator ontwikkeld. Tevens wordt in de publikatie verslag gedaan van twee enquetes onder kantoorgebruikers.

Omslag

Zoals bekend volgde, na jaren van uitbundige groei van de kantorenmarkt in de tweede helft van de jaren tachtig, in de jaren negentig de omslag. Er was teveel gebouwd en niet altijd conform de wensen van de gebruiker. Als gevolg daarvan verdween de belangstelling bij beleggers voor deze markt, wat uiteindelijk resulteerde in een forse daling van het aantal bouwvergunningen. In 1990 ging het nog om 2,7 miljoenm2 kantoorvloer, in 1993 zal daar naar schatting nog 0,9 miljoenm2 van over zijn.

De nieuwbouw-activiteiten op de kantorenmarkt zullen in 1994 verder afnemen, zo verwacht de NVB. Daar komt bij dat ook de vraag naar nieuwbouw afneemt. De kans dat het klimaat op de kantorenmarkt beter wordt is in de eerste jaren na 1994 niet groot.

Er wordt weliswaar een voorzichtig economisch herstel verwacht, maar het is de vraag of daardoor nieuwe banen zullen ontstaan, en of dit herstel resulteert in extra behoefte aan kantoorruimte.

Indicatoren

De indicatoren van de thermometer voorspellen in ieder geval weinig goeds. Als bijvoorbeeld wordt gekeken naar de verhouding tussen vraag en aanbod dan moet worden geconsteeerd dat er medio 1993 voldoende voorraad was om de komende twee tot drie jaar in de vraag naar kantoorruimte te voorzien.

Bovendien neemt het aantal banen in de kantorensector voorlopig alleen maar af. Het Centraal Planbureau verwacht een verlies van 20000 banen in 1993 en 1994. Daar komt bij dat bedrijven steeds kleiner van opzet worden. Ook dit heeft een negatieve invloed op de kantorenmarkt, en dan met name op de (zeer) grote investeringen.

Die investeringen zullen evenmin toenemen onder invloed van het verwachte winstherstel bij het bedrijfsleven, aldus de NVB. Daarvoor is de revitalisering van het bedrijfsleven te gering.

Het locatiebeleid van de rijksoverheid tenslotte draagt ook niet bij aan een spoedig herstel van de markt. Het rijk wil immers de nieuwbouw van kantoren concentreren op A-locaties, dat wil zeggen locaties vlakbij een openbaar vervoerknooppunt met weinig parkeervoorzieningen. De markt wil echter liever kantoren op B-locaties, locaties dus die zowel met de auto als met het openbaar vervoer goed te bereiken.

Dat blijkt overigens ook wel uit de enquete onder de kantoorgebruikers. Slechts 15% kiest bij verhuizing voor een kantoor in het centrum van de stad.

Respectievelijk 34% en 31% kiest voor een kantoor aan de rand van de binnenstad of langs invalswegen.

Reageer op dit artikel