nieuws

Irak zet vaart achter omstreden kanaalwerk

bouwbreed

Irak werkt in hoog tempo aan de realisatie van een 565 kilometer lang kanaal tussen Baghdad en Basra. Deze zogeheten derde rivier zorgt ervoor dat de moerasgebieden in het zuiden van het land steeds meer verdrogen. Zoals eerder gemeld bestaat het vermoeden dat ’s lands leider Saddam Hoessein niet zozeer waarde hecht aan de economische voordelen van het po maar het kanaal als wapen gebruikt om politieke tegenstanders te verslaan.

De moerasgebieden in het zuiden van Irak boden aanvankelijk een nauwelijks in te nemen vesting voor rebellen van de Shia-bevolking. Droogleggen van de moerassen zou het Iraakse leger de mogelijkheid bieden hier met zwaar materieel op te trekken. Sinds het mislukken van de opstand tegen Baghdad vlak na de Golfoorlog gaan steeds meer tegenstanders van het regime naar de moerassen. Baghdad voerde het aantal lucht- en grondaanvallen in dit gebied aanzienlijk op na de eerste tekenen dat de moerassen droogvielen. Enkele duizenden mensen werden daardoor gedood of sloegen op de vlucht. Sinds begin augustus zou in het gebied een volksverhuizing van zo’n 20000 mensen aan de gang zijn. In Irak en in het buitenland meent een groeiend aantal mensen dat de verdroging minder het gevolg van de derde rivier is dan men aanvankelijk dacht. Het optreden van de regering in Baghdad is om die reden het gevolg en niet de oorzaak van de verdroging.

Landbouw

Het plan voor de derde rivier ontstond in het begin van de jaren vijftig. De aanleg begon in het begin van de jaren zeventig. Het grootste deel van het werk werd vorig jaar in een periode van zes maanden uitgevoerd. Volgens het oorspronkelijke plan moest het kanaal tussen Baghdad en Basra zo’n 150 miljoen hectare grond geschikt maken voor landbouw. De ingenieurs dachten met het po een afdoende oplossing te hebben voor de capillaire filtratie die de landbouw in Mesopotanie al duizenden jaren bedreigt. Het klimaat en de toestand van de bodem zorgen ervoor dat het grondwater verdampt en een laagje zout achterlaat op de toplaag. Dit zout brengt aanzienlijke schade toe aan de gewassen in het gebied dat zuidelijk van Baghdad tussen de rivieren Eufraat en Tigris ligt.

Regen en irrigatie spoelen dit zout weg. Met dat in gedachten ontwierpen de ingenieurs de derde rivier die het zout van de akkers wast en het meevoeren naar de Golf. Het hoge zoutgehalte van het kanaalwater vereist voorzieningen die voorkomen dat dit water zich vermengt met dat van de Eufraat. Nabij de plaats Nasiria passeert het kanaal via tunnels deze rivier. Het zou ook bij deze plaats zijn dat Irak een omleiding in de Eufraat zou hebben aangebracht waardoor het rivierwater via het kanaal in de Golf stroomt. Als gevolg daarvan zou er minder water in de moerassen komen die als gevolg daarvan droog vallen.

Oplossing

Volgens de Iraakse oppositie, verenigd in de Hoge Raad voor de Islamitische Revolutie in Irak (SCIRI), en de New Yorkse mensenrechtenorganisatie Middle East Watch is ongeveer 70 procent van het moerassengebied droog gevallen. Als oorzaak noemt men het systeem van sluizen, dijken en kanalen dat sinds de afloop van de Golfoorlog werd aangelegd in de benedenloop van de Tigris.

Iraakse zegslieden verklaren de verdroging evenwel met problemen die zich in de bovenloop van de Eufraat voordoen.

Als bewijs verwijst men naar satellietbeelden die volgens hen onomstotelijk vaststellen dat de moerassen al voor het begin van de oorlog opdroogden. Voor een deel zou dat te verklaren zijn door industriele activiteiten en voor een ander deel door de lage waterstand waarmee de Eufraat al zo’n twintig jaar kampt. Een verklaring voor dat te is de aanleg van de Tabqa-dam in Syrie en van de Ataturk-dam in Turkije.

Mede door deze dammen is het debiet in de Eufraat aanzienlijk verkleind waardoor de moerassen in toenemende mate verzilten. Hoe lager de waterstand, hoe eerder het water verdampt zodra het in de ondiepe watergeulen van de moerassen stroomt. Een mogelijke oplossing voor de verdroging ligt in het vergroten van het debiet in de moerassen door het water door minder maar diepere kanalen te leiden. Of deze oplossing wordt aangegrepen valt te betwijfelen nu de verdroging de opmars van het leger tegen de rebellen vergemakkelijkt. Eerder namen Shia-rebellen volgens de SCIRI na een gevecht met twee regeringsbataljons een dijkvak langs de Eufraat in en groeven dat door. Als gevolg daarvan overstroomde een deel van de moerassen.

Reageer op dit artikel
Lees voordat u gaat reageren de spelregels