nieuws

Fraai boek hedendaagse architectuur in Duitsland

bouwbreed Premium

Bij het Kohlhammer Verlag verscheen een boek over hedendaagse architectuur in de Bondsrepubliek, toegespitst op het voormalige WestDuitsland. De uitgave maakt deel uit van een internationale serie waarin eerder delen verschenen over nieuwe architectuur in Spanje, Finland, Japan en Frankrijk.

De serie boeken is uitstekend verzorgd en geschreven door deskundigen die veelal uit het land komen waarvan de architectuur wordt besproken. Dat is er tevens oorzaak van, dat de inhoud redactioneel onderling verschilt.

Voor het nu verschenen boek over de hedendaagse Duitse architectuur zijn inleidend drie korte essays opgenomen. De samensteller, Gerhard G. Feldmeyer, geeft een korte inleidende situatiesschets van Duitsland en de belangrijkste architecten, waaruit een keuze is gemaakt.

De architectuurcriticus Manfred Sack plaatst de geselecteerde ontwerpers in een breder perspectief, waarbij een stukje architectuurgeschiedenis is opgenomen. De Duitse situatie is in belangrijke mate beinvloed door de ontwikkelingen in de jaren dertig, toen het Bauhaus genoodzaakt was te sluiten voor de Nazi’s, die ook grote invloed uitoefenden op de volgende tien jaar. Daarna volgde de wederopbouw van het land. In een derde bijdrage van Casey C.M. Mathewson worden deze ontwikkelingen toegespitst op de stedebouw.

Deze inleidingen beslaan circa veertig paginas, waarvan globaal de helft uit illustraties bestaat. Daardoor blijft de inhoud beperkt tot het aangeven van hoofdlijnen. De lezer heeft er veelal voldoende aan als korte schets van de Duitse situatie, zoals die vooral in de jaren tachtig gestalte kreeg. Het was de periode waarin musea ideale opdrachten waren waarvan de budgetten uitzonderlijk royaal waren, zeker in vergelijking met die in ons land.

Specialisten vinden in dit boek alleen het brede overzicht en zullen zijn daarnaast aangewezen op gespecialiseerde boeken.

Opvallend is dat deze uitgave in de reeks gelijktijdig verschijnt met de Amerikaanse uitgave van Rizzoli. Het boek is daardoor zeer up-to-date. En hoewel het bij de documentatie van gerealiseerde gebouwen om ontwerpen uit de (late) jaren tachtig gaat, zijn ook recente prijsvraagontwerpen opgenomen voor belangrijke poen, voorzover die door Duitse ontwerpers zijn gerealiseerd.

Het vormt overigens een nadeel dat het alleen gaat om werk van Duitse architecten.

Veel gebouwde spectaculaire ontwerpen komen van buitenlanders, zoals Hans Hollein en Richard Meier, wiens invloed nu niet aan bod komt, maar interessante gevolgen in de architectuurontwikkeling in Duitsland heeft.

Maar de selectie voor 24 architecten doet redelijk recht aan de veelzijdigheid van de hedendaagse architectuur in de Bondsrepubliek. Aardig is daarbij dat een bureau als dat van Fehling en Gogel, dat in het documentatiedeel niet is vertegenwoordigd, inleidend door Manfred Sack wel wordt gesignaleerd, met enkele voorbeeldige illustraties. Als volgelingen Hans Scharoun en diens organische bouwkunst zijn ze heel belangrijk. Men zou dat als zwakte van het boek ke opvatten, dat de ‘Scharoun-Schule vrijwel ontbreekt. Maar dat blijft een probleem bij zo’n overzicht, waar slechts 24 ontwerpers zijn gedocumenteerd. Er staat tegenover dat vooraanstaande architecten als Ungers, Kleinhues, Behnisch, Schattner en Bohm aanwezig zijn. Daarnaast komt men nieuwe namen tegen zoals Hilmer en Sattler, Hans Kollhoff, Christoph Langhof, Daniel Libeskind (alleen nog niet gebouwd ontwerpen!), de tegenwoordig zelfstandig werkende Axel Schultes en ook de provocerende Otto Steidle. In Duitsland lijkt momenteel meer gelijktijdig binnen de hedendaagse architectuur te gebeuren dan elders.

Het lijkt juist als men zich realiseert, dat alleen het deconstructivisme al zoveel verschillende vertegenwoordigers laat zien, dat er een aparte publicatie aan gewijd zou ke worden.

WVH Gerhard G. Feldmeyer: ‘Die neue deutsche Architektur’.

Uitgeverij Kohlhammer, Stuttgart 1993. Formaat: 21,5 x 28, 224 blz. ISBN: 3 17 012518 4. Prijs: (gebonden in linnen band) DM128.

Reageer op dit artikel