nieuws

Het klassieke bouwen en het postmodernisme

bouwbreed Premium

‘Klassisches bauen’ is de titel van een verzorgd uitgegeven boek van prof. Demetri Porphyrios bij de Deutsche Verlags-Anstalt. Daarin komt het werk van de hoogleraar architectuurgeschiedenis naar voren, dat incidenteel is geillustreerd met het werk van architect Porphyrios en af en toe ten strijde trekt tegen het deconstructivisme in de hedendaagse architectuur.

Demetri Porphyrios (1949) werd in Athene geboren, en ontving zijn opleiding architectuur en geschiedenis van de bouwkunst aan de Amerikaanse Princeton University. Zowel in de Verenigde Staten als Groot Brittannie doceerde hij, terwijl hij gelijktijdig in Londen een architectenpraktijk startte.

In het onderhavige boek wordt de rol geschetst van de klassieke architectuur rond de Griekse oudheid en de actualiteit tot vandaag de dag. Daarbij speelt de bouwkunst uit de oudheid een belangrijke rol in het architectonische werk van de auteur, en gebruikt hij dat terecht -en zeker niet opdringerig- als illustratie van zijn betoog. Demetri Porphyrios toont zich daarbij geen postmodernist die zo nu en dan opeens een greep in de grabbelton van historische bouwvormen of details doet, en die vervolgens in moderne materialen en vormgeving omzet tot atractie, zoals collegas doen.

Porphyrios’ architectuur maakt een meer serieuze indruk waarin bijvoorbeeld Griekse architectuur wordt getransformeerd in hedendaagse ontwerpen. Metselwerk en bouwstenen van natuursteen voor overspanning- en ondersteuningsconstructies worden klassiek vorm gegeven, met ogenschijnlijk nog weer wat meer kennis van zaken dan soortgelijke bouwkunst rond de eeuwwisseling. Een passant met enige kennis van zaken onderscheidt daarbij de recente vorm van neoklassieke architectuur van voorbeelden die tot de ‘jonge monumenten’ gerekend ke worden.

Deze uitwijding over het architectonische werk van de heer Porphyrios is bedoeld om aan te geven hoe hij het omgaan met de klassieke bouwkunst in de huidige ontwerppraktijk voorstaat.

Het postmodernisme heeft met name in Groot Britannie een groot aantal verschillende dominanties in architectonische opvattingen, die er tot heftige discussies bij een breed geschakeerd publiek leidde, niet in het minst door de inbreng van ZKH The Prince of Wales.

Maar belangstelling voor de Griekse bouwkunst is niet nieuw. Door de eeuwen heen werden klassieke bouwvormen opnieuw gebruikt, al gaat het wat ver om aan te nemen dat er sedertdien geen wezelijke veranderingen meer hebben plaats gevonden. Overigens moet ook vastgesteld worden dat zelfs bij de voorstanders van het Nieuwe Bouwen de historische kennis ook nooit helemaal afwezig is geweest.

Terloops toont de auteur een detailfoto van een houtconstructie van Alvar Aalto uit 1938, die een representatieve indicatie geeft van de klassieke inspiratie die ten grondslag lag aan Aaltos architecturale start en die later altijd op de achtergrond in bleef meegespelen.

Het volledige spectrum van de Oudheid, met Griekse, maar ook Romeinse en Eyptische bouwkunst is voor de auteur een zeer ernstige zaak. Zeker wanneer architecten daar nu opnieuw gebruik van maken, is een studie naar de herkomst en ontwikkelingen geen overbodige luxe, hoewel het daar veelal aan ontbreekt bij de geschiedenis plunderende ontwerpers. Porphyrios neemt deze taak op zich en geeft uiteenzettingen over de ontwikkelingen aan de hand van oude geschreven bronnen die ons hier steeds meer over vertellen, naarmate verder onderzoek en nieuwe vondsten ons het interpreteren beter mogelijk maken. In opeenvolgende hoofdstukken wordt de inspiratie vanuit de oudheid, de techniek in relatie tot de architectuur, de klassieke orde tot en met bedachtzaam hergebruik in traditionele en hedendaagse vorm besproken.

Het boek bestaat globaal voor de helft uit kleurenfotos en wat tekeningen die bijna achteloos de tekst illustreren en ook verschillende interpretaties toelaten. Zo nu en dan wordt gewezen op de vaak wat eenzijdige geschiedschrijving die is beinvloed door het Nieuwe Bouwen, terwijl vooral de deconstructivisten er nu en dan even fel van langs krijgen.

Dat alles maakt dit boek ook wat eenzijdig, maar is de moeite van het kennisnemen waard voor hen die niet willen vergeten wat er al zon twintig eeuwen of eerder is gebouwd.

Achter in het boek zijn verschillende fragmenten opgenomen, van Aristoteles tot Henrich Tessenow. Het uit het Engels vertaalde boek is royaal uitgegeven en in full color geillustreerd.

Demetri Porphyrios: ‘Klassisches Bauen’. Uitgave: Deutsche Verlags-Anstalt, Stuttgart 1993. Formaat: 25 x 30,5 cm, 156 blz. ISBN: 3 421 03037 5. Prijs: (gebonden) DM 138,-.

Reageer op dit artikel