nieuws

Architectuur en stedebouw in Chicago 1923-1993

bouwbreed Premium

Het is al weer ruim vijf jaar geleden dat een monumentaal boek verscheen ‘Chicago Architecture 1872-1922’, in samenhang met een intercontinentaal uitgebrachte expositie. Deze zomer was in Chicago een vervolgexpositie te zien, die leidde tot een tweede boek ‘Chicago Architecture and Design 1923-1993’.

Daarin staan opnieuw architectuur en stedebouw centraal.

Het overzicht dat de tentoonstelling in The Art Institute of Chicago over de laatste zeventig jaar bracht, had iets van de afsluiting van een periode van ongekende bloei. Nadat de vorige expositie de geboorte van een metropool toonde, gepaard gaande aan de ontwikkeling van hoogbouw in constructieve en architectonische vorm, was het nu de rijkdom van de recente ontwikkeling die tot uitdrukking werd gebracht. De catalogus, opnieuw een zelfstandig standaardwerk dat een nauwgezette verantwoording van een belangrijke periode voor de stad verantwoordt, is opgebouwd uit een aantal boeiende hoofdstukken die steeds een facet van de stad belichten.

Buitengewoon interessant zijn daarin de figuren als de vroege imigrant Ludwig Mies van der Rohe, die als docent naar Chicago kwam en er enorme invloed uitoefende op enkele opeenvolgende generaties architecten en de ontwerpers van bijvoorbeeld Skidmore Owings and Merrill (SOM). Het typisch Amerikaanse bureau SOM, met latere vestigingen in verschillende staten, toont veel verwantschap met Mies, maar ook variaties op diens harde modernisme.

Een andere belangrijke architect was C.F. Murphy, die ondermeer samen met SOM het J. Daley Center in Mies-trant realiseerde. De eerste toren van het complex kwam al in 1965 gereed en bracht de constructieve structuur heel duidelijk in de architectuur tot uitdrukking. Binnen het bureau van Murphy werkten uiteenlopende architecten waardoor de werken een soms verrassende verscheidenheid aan de dag legden. Binnen het bureau ontwierp Otto Stark het Blue Cross-Blue Schield building, een toren van vijftien verdiepingen met een duidelijk in de architectuur tot uitdrukking gebracht brutalisme. De sculpturale architectuur en plastische materiaalbehandeling gaan inmiddels wat verloren gaat tussen een Bofill-achtige en nog tragischer onbenoembare wolkenkrabber; maar beide zijn wel meer dan tweemaal zo hoog.

Het bureau van Murphy kreeg een enorme stimulans met de aanstelling van de nog jonge Duitse architect Helmut Jahn, inmiddels twintig jaar geleden en aanvankelijk ontwerpend in de trant van Mies, maar met iets meer vrijheid in de vorm.

Het veranderde spoedig in een accent op de vormgeving, die inmiddels een kleurrijk spec trum binnen de Amerikaanse architectuur bestrijkt.

Dat zijn slechts enkele facetten van de ontwikkelingen in Chicago, waarvan de invloed wereldwijd plaats heeft gevonden, al was het maar door de export van ontwerpopdrachten waar na SOM vooral Jahn momenteel het bureau drijvende mee houdt.

Een stad waar zon continue vernieuwing en ontwikkeling plaats heeft gevonden, krijgt met dit tweede boek de geschiedschrijving die het verdient en die over heel de wereld aandacht trok en blijft trekken. In de verschillende hoofdstukken worden zeer uiteenlopende facetten van stedebouw, architectuur, volkshuisvesting en -wat kariger- industrial design behandeld. Specialisten van naam, waaronder docenten afkomstig uit Duitsland en Nederland, nemen hierin een hoofdstuk voor hun rekeningen. Het boek wordt afgesloten met een geillustreerde beschrijving van de 657 geexposeerde voorwerpen, korte bibliografien van de belangrijkste ontwerpers, en een register op naam.

Daarmee ontstond opnieuw een waardevol document dat met veel zorg is uitgegeven.

Hoewel het boek in Duitsland is gedrukt en uitgegeven, is de tekst geheel in het Engels.

‘Chicago Architecture and Design, 1923-1993’, onder redactie van John Zukowsky.

Uitgave: Prestel Verlag, Munchen, 1993. Importeur Nilsson & Lamm, Weesp. Formaat: 22,5 x 30 cm, 480 blz.

ISBN: 3 7913 1251 0. Prijs: (gebonden in linnen band) f. 140,05.

Jaap, ta zamen met het artikel ‘Louisiana en de verloren ‘weelde van de soberheid’ ‘ voor weekuit 3. van 10 sept.

Reageer op dit artikel