nieuws

Buitenland moet bouwmarkt Turkse staten GOS opbouwen

bouwbreed Premium

De bouwmarkt van de zelfstandige Turkssprekende republieken in de voormalige Sovjet Unie laat zich in grote trekken vergelijken met de bouwmarkt van Turkije zoals die er zon tien jaar geleden uitzag.

Mede door deze overeenkomst bestaat er in deze republieken grote belangstelling voor samenwerking met Turkije. Turkse bedrijven wenden zich op hun beurt tot het westen om deze republieken de gevraagde steun te ke leveren.

De vraag naar samenwerking doet zich volgens M. Nedim Ozel onder meer voor in de bouwnijverheid. Naar de mening van deze directeur van het bedrijf Somar uit Istanboel geeft de overeenkomst tussen de bouwmarkt van de vijf republieken nu en Turkije toen voldoende aanleiding om aan te nemen dat in de genoemde republieken van het GOS een aanzienlijke bouwontwikkeling tot stand zal komen. Ozel werkte zon twintig jaar voor enkele Philips-bedrijven in Turkije en kwam mede door zijn functies in contact met de de Turkssprekende republieken van wat nu het Gemenebest van Onafhankelijke Staten (GOS) heet. Onder deze categorie vallen Kazachstan, Turkmenistan, Oezbekistan, Kirgizistan en Azerbeidjan.

Onder de Turkse invloedssfeer vallen ook de verschillende autonome gebieden waar de Turkse taal de toon zet en de kleinere republieken waar de islam overheerst.

De vijf republieken beschikken volgens Ozel niet over harde valuta, maar alleen over roebels. Een alternatieve vorm van harde valuta is het voorkomen van olie en gas. Langs een omweg ke bedrijven roebels in India omwisselen tegen sterling. Zodra bedrijven in een republiek staan geregistreerd, ke ze via een daar gevestigde bank roebels tegen dollars omwisselen. Registratie van een bedrijf kost minimaal zon $20000 te betalen aan de overheid. Wil een bedrijf meteen beginnen met ruilhandel dan moet de gegadigde een garantie aan de desbetreffende bank betalen die op basis daarvan de ruilhandel garandeert; ruilhandel die meteen daarna kan beginnen. In de afgelopen twee jaar toonden vooral Amerikaanse bedrijven zich uitermate actief in het verwerven van betalingen in olie.

Versleten

Over het geheel genomen beschikken bijvoorbeeld de bouwbedrijven in Tasjkent in beginsel over alle benodigde machines, maar is het overgrote deel van dit bestand versle ten. Bij de bedrijven bestaat naar Ozel weet een grote vraag naar methoden om prijzen te berekenen, naar inzicht in technische verschillen en naar alternatieve betalingsconstructies. Vraag bestaat verder naar stageplaatsen in westerse bedrijven. De lonen belopen momenteel nog een fractie van de westerse tarieven. Als gevolg daarvan wekt de situatie de indruk dat er momenteel weinig behoefte bestaat aan moderne westerse (bouw)technologie.

Tijdelijk

Het gaat hierbij in de visie van Ozel echter om een tijdelijke kwestie. Een soortgeljke toestand deed zich zon tien jaar geleden in Turkije voor. Ook daar lagen de lonen in de bouw dusdanig laag dat er nauwelijks behoefte leek te bestaan aan de inzet van modern materieel zoals bijvoorbeeld een betonpomp. Mede door de rationalisatie van het bouwen en de gestegen lonen staat een dergelijk apparaat nu op de meeste Turkse bouwplaatsen.

De toestand op de bouwmarkt van de vijf republieken laat zich volgens Ozel welbeschouwd vergelijken met de automarkt in het oosten van Duitsland. Vrijwel iedereen die een auto wilde, had er een en de markt leek daarmee s

enoeg verzadigd. Na de omwenteling deed de westerse auto intrede. Het nieuwe van dit verschijnsel deed vele mensen ertoe besluiten een nieuwe auto te kopen. Daarmee veranderde de markt in een bijna onontgonnen gebied. Een soortgelijke ontwikkeling doet zich voor op de woningmarkt. Op dit moment zijn mensen onder dak en er wordt nog steeds nieuw gebouwd. De produktie voorziet echter nagenoeg alleen in de bouw van woningen met een oppervlak van hooguit 30 meter2 die niet zelden plaats moet bieden aan twee huishoudens.

Tasjkent ziet er Ozels mening uit als een west-Europese stad.

Het gevolg van de bouwactiviteiten na de zware aardbeving van 1956. Tasjkent staat ook economisch gezien er beter voor. Het kan de rekeningen voldoen in olie, gas, katoen, goud en non-ferro metalen.

Met dit aanbod hoopt het be stuur gegadigden te vinden voor de modernisering en uitbreiding van de internationale luchthaven. Buiten Azerbeidjan zijn de besturen van de vier andere republieken samengesteld uit leden van de communistische partij. De president oefent een grote invloed uit op de gang van zaken, ook in letterlijke zin. Zou het in het geval van Tasjkent gebeuren dat de president op een zeker moment zonder verder overleg besluit een werk aan een Nederlandse onderneming toe te wijzen dan kan niemand onder de huidige omstandigheden dat besluit veranderen.

Concurrentie

Concurrentie binnen de bouw van de vijf islamitische republieken komt volgens Ozel vooral van Pakistaanse bedrijven. De concurrentie vanuit India lijkt nogal mee te vallen.

“Tot op heden zag ik alleen in Tasjkent een hotel dat een Indiase onderneming bouwde.

Het werk begon ruim twintig jaar geleden en nog steeds wees niets op afronding. Men kan echter gevoeglijk aannemen dat deze trage gang van zaken minder met de capaciteiten van de bouwer van doen had maar meer met het tekort aan middelen van de opdrachtgevers.”

Pakistan biedt de Turkssprekende republieken meer voordelen dan India als gevolg van overeenkomsten in religie, cultuur en taal. Het bestuur van de republieken onderkent dit naar de mening van Ozel ook en streeft naar een verdergaande samenwerking. De totale bevolking van de republieken Kazachstan, Oezbekistan, Kirgizistan, Turkmenistan en Azerbeidjan beloopt ongeveer 50 miljoen. Het totale oppervlak bedraagt om en nabij 4 miljoen kilometer2. Dat komt overeen met vijf maal Turkije.

De verschillende presidenten brachten inmiddels een officieel bezoek aan Turkije en ondertekenden bij die gelegenheid onder meer economische overeenkomsten. Turkije erkende eerder dan de rest van de wereld de onafhankelijkheid van de vijf republieken en stelde inmiddels ambassadeurs aan.

Investeerders

In het verlengde van het diplomatieke verkeer lijken de vijf republieken voorrang te verlenen aan zakelijke overeenkomsten met Turkije en aan Turkse investeerders. Het registreren van een Turkse onderneming of een gezamenlijk bedrijf in bijvoorbeeld Oesbekistan neemt naar Ozel weet doorgaans niet meer dan drie weken in beslag. Dergelijke constructies genieten geduren de twee jaar bepaalde fiscale voordelen. Naar verwacht zal de fiscus deze periode uitbreiden tot vijf jaar. De belangstelling voor Turkije van de vijf republieken hangt ook samen met het feit dat de huidige economische toestand in deze staten in grote lijnen overeenkomt met de situatie waarin Turkije zon tien jaar geleden verkeerde. Mede daardoor kan Turkije op afdoende wijze de helpende hand reiken.

Als gevolg van de goede betrekkingen met de vijf republieken wil Turkije zich volgens Ozel opwerpen als bemiddelaar tussen deze staten en het westerse bedrijfsleven. Andersom willen de vijf republieken via Turkije in contact komen met westerse bedrijven.

Het zou in de lijn van de verwachting liggen dat Turkse (bouw)bedrijven op grote schaal naar de vijf republieken zouden trekken. Die beschikken evenwel niet over de capaciteit om in eigen land en daar buiten aan de slag te gaan.

Zouden Turkse bedrijven besluiten om het bedrijfsleven in de vijf republieken terzijde te staan dan kan dat alleen met westerse steun. Wanneer het westen de gevraagde steun levert versterkt Turkije de eigen positie in de republieken wat het westen weer tot voordeel strekt. Wet en regel inzake het economische leven zijn nog steeds aan verandering onderhevig. De overheden garanderen evenwel eerder afgesloten overeenkomsten. De bedrijven bevinden zich nog steeds in staatshanden, zij het met dien verstande dat nogal wat bedrijven tegelijkertijd een zekere vorm van particulier eigendom kennen.

Milieu

De vice-premier van Oezbekistan sprak volgens Ozel eerder zijn bezorgdheid uit over de toestand van het milieu in zijn land. Die bezorgdheid hing in grote mate samen met het opdrogen van het Aral-meer als gevolg van de irrigatie. Een kanalenstelsel dat de katoenplantages van water voorziet vermindert de toevoer van het water via de rivieren Syr Darja en Amoe Darja naar het Aralmeer. Oezbekistan staat nu voor het probleem te kiezen voor katoen en dus inkomsten maar een opgedroogd Arealmeer of voor een vol Aral-meer zonder katoenplantages en dus geen inkomsten.

Nadere inlichtingen over het betreden van de bouwmarkt van de Turkssprekende republieken van het GOS verstrekt de DEC-groep via 0703477312.

Reageer op dit artikel