blog

#MeToo: roep om fundamentele cultuurverandering, ook in bouw

bouwbreed Premium 656

#MeToo: roep om fundamentele cultuurverandering, ook in bouw

Er is een nieuwe visie op seksualiteit nodig, ook in de bouw en de media. Zie je een vrouw als een object voor jouw behoefte of commerciële belang of ben je gevoelig voor de belangen, wensen, grenzen en verlangens van de persoon tegenover je?

Halverwege de jaren 90 werkte ik als bestuursadviseur bij de gemeente Den Haag in het IJspaleis, het nieuwe stadhuis van Richard Meier. Meier is de volgende grootheid die aangeklaagd wordt vanwege seksueel grensoverschrijdend gedrag, #MeToo. Dit is dinsdag door The New York Times onthuld. Zo komt ook in de architectuur de vraag die al eerder in de kunst en filmwereld opkwam: kijken we anders naar een gebouw als we de achtergronden van de architect weten?

Dezelfde vraag kwam al eerder op toen bekend werd dat de architect Paolo Soleri zijn dochter in haar puberteit seksueel had misbruikt. Soleri is de gevierde architect van de idealistische nederzetting Arcosanti in Arizona. In 1983 deed ik als bouwkundestudent een bouwstage in Arcosanti. Ik was diep onder de indruk van het ecologische ideaal en de verhalen van Soleri. Ook hier de vraag: kijk ik nu anders naar het project, de architect en mijn tijd in Arcosanti?

Maar de vragen die #MeToo bij mij oproept gaan verder dan de gevolgen voor de gebouwen en de gevolgen voor de architecten. De afgelopen maanden heb ik onderzoek gedaan naar seksueel grensoverschrijdend gedrag en hierover het boek gepubliceerd: #MeToo, over seks, macht en verandering. Mijn conclusie is dat het probleem niet alleen de groep mannen betreft die nu aangeklaagd worden. En dat het uit hun functie zetten van deze mannen dus ook niet voldoende is om tot een oplossing te komen.

Seksueel grensoverschrijdend gedrag is een fundamenteel probleem in onze cultuur. Wat mij allereerst opvalt is dat tot nu toe de #MeToo discussie nauwelijks over seks gaat, blijkbaar is dat toch een lastig onderwerp zelfs al wordt nu overduidelijk dat hier een groot probleem is. Dus ook in de bouw zullen we moeten gaan praten over seks. Want het begint bij je eigen gedrag. Elke muisklik, elke opmerking waarin je een vrouw objectiveert, elke reclame uiting waarin een vrouw als lustobject gebruikt wordt, het gaat allemaal over een fundamentele ongelijkheid tussen mannen en vrouwen. Waarbij vrouwen ingezet worden als lustobject. Juist in de bouw is dit nog wijd verspreid. We zullen met elkaar het gesprek hierover aan moeten gaan en zoeken naar nieuwe vormen van taal, omgang en reclame die uitgaan van gelijkwaardigheid.

Wat ook nodig is voor gelijkwaardigheid is gelijke kansen voor mannen en vrouwen, op banen en beloning. Ook dit gaat niet alleen over quota, maar ook het creëren van een gelijkwaardige cultuur waarin mannelijke en vrouwelijke taal, omgangsvormen en prestatie gelijkwaardige kansen krijgen. Juist in de bouw zal daar nog heel veel in moeten veranderen.

En vervolgens is gedragsverandering nodig. Want richtlijnen en afspraken blijken volstrekt onvoldoende te zijn om seksueel grensoverschrijdend gedrag te voorkomen. Mijn onderzoek laat zien dat de daders geen personen zijn die los van hun omgeving komen tot bewuste besluiten om vrouwen te misbruiken. In alle verhalen is te zien hoe ze onderdeel zijn van een omgeving die het weet, die het toedekt, die er soms aan meedoet. In alle verhalen is te zien hoe ze een seksuele cultuur uitdragen die diep in onze maatschappij geworteld is.

Nieuwe wetenschappelijke visies op gedragsverandering laten zien dat misbruik gedrag geen onafhankelijk besluit is en berichtgeving hierover niet neutraal is. Ik interviewde hierover de Amsterdamse hoogleraar cognitieve neurowetenschappen Victor Lamme. Hij stelt dat gedragsverandering alleen mogelijk is als er fundamentele veranderingen plaatsvinden in de samenleving. Er is een nieuwe visie op seksualiteit nodig, ook in de bouw en de media. Dit is de essentie van #MeToo: zie je iemand vanuit eigenbelang als een object voor jouw behoefte of commerciële belang of ben je gevoelig voor de belangen, wensen, grenzen en verlangens van de persoon tegenover je?


Jan den Boer, stedenbouwkundig projectmanager bij de gemeente Utrecht

Hij geeft trainingen op het gebied van verlangen, grenzen en seksualiteit. Dit  artikel is gebaseerd op zijn nieuwe boek #MeToo, over seks, macht en verandering, dat hij schreef met Caroline van Wijngaarden.

Reageer op dit artikel