blog

‘Meertaligheid in de bouw is een mooie uitdaging!’

bouwbreed 453

‘Meertaligheid in de bouw is een mooie uitdaging!’

Communicatie lijkt een toverwoord, een oplossing voor veel problemen, maar is vaak een ondergeschoven kindje als het de inzet van buitenlandse werknemers in de bouwnijverheid betreft. Jos Schouten van Aboma neemt de mogelijkheden voor het oplossen van problemen door meertalige communicatie onder de loep.

In de column over duurzame inzetbaarheid begin dit jaar schreef ik het al: “De crisis heeft ons al een uitgeklede bedrijfstak opgeleverd qua aantal bouwvakkers en jonge instroom op de arbeidsmarkt. Veel bouwvakkers zijn voor de bedrijfstak verloren gegaan of ZZP-er geworden.”

Dit beeld zet zich na het herstel in de bouwnijverheid onverdroten voort: Er is een sterke toename van bouwactiviteiten  in zowel de woningbouw als utiliteit- als GWW-sector. Tegelijkertijd  zien we dat er problemen zijn met de bemensing op de bouwplaats; zelfs het UWV heeft hierover de noodklok geluid. Met name de vergrijzing van de huidige populatie timmerlieden, waar veel kennis en ervaring aanwezig is en waarbij deze vaak eenzaam de voorbeeldrol vervult, baart tot zorgen. Gaan we de gewonnen verbetering van de veiligheid sinds de jaren ’60 weer verliezen met de uitstroom door vergrijzing?

Minder vast personeel

Daarnaast bestaat het fenomeen van onderaannemers die druk zijn en door een volle orderportefeuille een geringere beschikbaarheid hebben; maar ook de trend om te gaan werken met minder vast personeel en meer uit te besteden en als coördinerende partij op te treden. Tenslotte zijn er de afgelopen jaren minder mensen van de bouwopleidingen de sector ingestroomd. De sector is kennelijk onvoldoende aantrekkelijk voor de jeugd van vandaag, die doen liever andere dingen.

Stijgende tendens buitenlandse bouwvakkers

Het gevolg is dat er wordt geput uit een arsenaal van Europese en niet-Europese werknemers die in de bouwnijverheid werkzaamheden gaan verrichten. Er zijn diverse partijen, uitzendbureau-achtige bedrijven, intermediairs, bemiddelaars tussen arbeidskrachten en opdrachtgevers. In de bouwnijverheid kennen we het fenomeen niet direct in de eerste lijn van uitbesteding van werk. Hier worden nog contractueel afspraken gemaakt over het niveau van uitbesteding en de voorwaarden die aan partijen gesteld worden, onder andere de taal waarin op de bouwplaats wordt gecommuniceerd.

Uitbesteding, uitbesteding en nogmaals uitbesteding

Nederlands is de voertaal, maar daarnaast wordt ook wel genoegen genomen met Duits en Engels. Hiermee is de primaire communicatielijn wel helder afgesproken en contractueel vast gelegd. Maar dan gaat de markt haar werk doen: uitbesteding, uitbesteding en nogmaals uitbesteding. Daarbij sneuvelen vaak de primair gemaakte afspraken met de hoofdaannemer en komen de bouwvakkers op de bouwplaatsen slechts hun werk doen, in urengeld. Kennelijk is de keten niet in staat om het niveau van gemaakte afspraken in stand te houden. Je zou ook kunnen zeggen dat iedere partij er iets aan over wil houden waardoor de eerder afgesproken voorwaarden in dit proces sneuvelen, ondanks alle goede bedoelingen, inkoopvoorwaarden en veiligheid op één.

Leer de taal en selecteer aan de poort

De oplossing is niet zo ingewikkeld, zo hoor ik u denken: laat ze gewoon de taal leren en selecteer aan de poort: dan begrijp je de bedoeling, je weet waarover het gaat en het helpt je ook nog om wat sneller in deze samenleving te integreren. De praktijk is echter anders: niemand ervaart het als zijn of haar probleem. De opdrachtgever wil niet betalen, zij denken er geen belang in te hebben maar als je kijkt naar de toename van faalkosten en naar hun zorgplicht, klopt dit beeld niet. De koepelorganisaties  staan ook niet vooraan waar het gaat om initiatieven en ook binnen de Governance Code voor veiligheid in de bouw wordt dit onderwerp ongemoeid gelaten.

Een mooie kans dus om dit als sector breed op te pakken en mogelijk met steun van de overheid of Europa te gaan regelen.

Taalcursussen door de branche organiseren?

Het klinkt misschien wel gek maar dit is wel waar het om gaat: laat iedere bouwvakker een introductie training Nederlandse Bouw volgen en daarnaast een taalcursus volgen, gericht op hun taalniveau, praktisch ingestoken op vaktaal in de bouw en daarnaast de nodige sociale begrippen die het integreren gemakkelijker maken. Een soort inburgeringscursus voor de bouw als het ware! Opdrachtgevers van bouwprocessen moeten dit als voorwaarde stellen vanuit hun zorgplicht en bouwbedrijven als voorwaarde voor onder-aanneming. Vanzelfsprekend moet dit worden gecontroleerd!

 “De branche moet haar verantwoordelijkheid nemen”

Dus hierbij een oproep aan opdrachtgevers, werkgevers en werknemers in de bouwnijverheid, Bouwend Nederland, en de initiatiefnemers voor de Governance Code voor Veiligheid: pak het stokje op en over en ga er mee aan de slag!



Jos Schouten is bij manager Kenniscentrum Aboma in Ede.

Reageer op dit opinieartikel via Twitter op @abomabv of @CobouwNL 

Reageer op dit artikel
Lees voordat u gaat reageren de spelregels