blog

De gevolgen van een onterechte ontbinding

bouwbreed 826

De gevolgen van een onterechte ontbinding

In een uitspraak van de Raad van Arbitrage van 14 november jl. (No. 72.083) kwam het onderwerp van de beëindiging van de aannemingsovereenkomst aan de orde. Dit onderwerp duikt met grote regelmaat op in de bouwrechtelijke jurisprudentie. Het betreft dus een voor de praktijk belangrijk onderwerp. Daarnaast is het ook een complex onderwerp, omdat beëindigingsmogelijkheden, zoals ontbinding, opzegging en beëindiging in onvoltooide staat, kunnen voortvloeien zowel uit het algemene verbintenissenrecht in het Burgerlijk Wetboek, als uit de regeling voor aanneming van werk in het Burgerlijk Wetboek, als uit de tussen partijen gesloten overeenkomst.

Het is van belang de verschillende beëindigingsmogelijkheden goed uit elkaar te houden. Er zitten namelijk in de eerste plaats verschillen tussen de vereisten waaraan voldaan moet zijn voor een overeenkomst kan worden beëindigd en in de tweede plaats verschillen tussen de rechtsgevolgen die verbonden zijn aan de wijze van beëindiging. Bij deze rechtsgevolgen springt de financiële afwikkeling het meest in het oog.

Deze verschillen kwamen aan de orde in bovengenoemde uitspraak van de Raad van Arbitrage. Eén van de belangrijke twistpunten tussen de hoofdaannemer en de onderaannemer was namelijk op welke wijze de overeenkomst van onderaanneming beëindigd kon worden. Het geschil was ontstaan na scheurvorming als gevolg van graafwerkzaamheden voor de aanleg van een ondergronds zwembad ter plaatse van de achtergevel van een woning. De ontgraving van de bouwkuip was door de onderaannemer in het begin ‘in den droge’ uitgevoerd, maar moest op een gegeven moment ‘in den natte’ plaatsvinden. Dit laatste is blijkbaar niet gebeurd tot het moment dat de problemen ontstonden. De hoofdaannemer meent dat ter zake hiervan aan de onderaannemer een verwijt gemaakt kan worden. Appelarbiters oordelen echter anders. Zij concluderen dat de onderaannemer erop mocht vertrouwen dat de hoofdaannemer aan zou geven wanneer tot nat ontgraven moest worden overgegaan.

Bij een ontbinding hoeft de opdrachtgever in beginsel alleen de waarde van het gerealiseerde werk te vergoeden

Wat betekent dit nu voor de beëindiging van de overeenkomst? De overeenkomst was door de hoofdaannemer (gedeeltelijk) ontbonden. Bij een ontbinding hoeft de opdrachtgever (de hoofdaannemer in dit geval) in beginsel alleen de waarde van het gerealiseerde werk te vergoeden. Voor een ontbinding is echter een tekortkoming van de wederpartij (in dit geval de onderaannemer) vereist en hierboven bleek dat daar volgens appelarbiters geen sprake van was.

Appelarbiters concluderen daarom dat de hoofdaannemer niet bevoegd was te ontbinden en komen vervolgens tot het oordeel dat de beëindiging van de overeenkomst moet worden beschouwd als een beëindiging in onvoltooide staat als bedoeld in paragraaf 14 van de toepasselijke UAV 1989. Over de vraag onder welke omstandigheden een dergelijke ‘omzetting’ door arbiters juridisch mogelijk is, valt nog veel meer te zeggen. Hoe dan ook is in deze zaak de conclusie dat de financiële afwikkeling tussen partijen dient plaats te vinden overeenkomstig paragraaf 14 lid 10 UAV 1989. Deze wijze van afrekening is veel gunstiger voor de aannemer dan bij ontbinding. Bij beëindiging in onvoltooide staat heeft de aannemer recht op de aanneemsom verrekend met kosten en besparingen ten gevolgen van de voortijdige beëindiging van de overeenkomst. De aannemer kan dan dus aanspraak maken op de winstopslag over de prijs van het gehele werk.

De uitspraak van de Raad van Arbitrage illustreert daarom heel duidelijk het belang van de rechtsgrond waar de overeenkomst op beëindigd wordt.

Het Instituut voor Bouwrecht organiseert op 8 februari 2018 een studiemiddag over ‘Remedies bij niet-nakoming van verplichtingen uit een aannemingsovereenkomst’, waarin deze en andere onderwerpen uitgebreid aan de orde zullen komen.


Mr. H.P.C.W. Strang, juridisch stafmedewerker Instituut voor Bouwrecht, Den Haag

Reageer op dit artikel

Gerelateerde tags

Lees voordat u gaat reageren de spelregels