blog

De wet van loorbach

bouwbreed 10

De wet van loorbach

Is transitie stuurbaar? Dat is een cruciale vraag bijde huidige discussies rondom het uitfaseren van fossiel gas. Transitiekunde stelt dat maatschappelijke stelsels zich schoksgewijs ontwikkelen: lange perioden van stapsgewijze verbetering van het bestaande worden afgewisseld door korte hevige perioden van structurele verschuivingen naar een nieuw evenwicht. Die laatste beweging noemen we een transitie.

Op basis van historisch onderzoek zijn inmiddels honderden transities beschreven die samen de industriële revolutie vormen. Denk aan de overgang van paard-en-wagen naar auto, van lokale zorg naar gespecialiseerde ziekenhuizen of van zeilschepen naar stoomboten. De gebouwde omgeving staat nu voor de transitie van fossiel naar volledig duurzaam energiegebruik. Dat is geen transitie die is te vergelijken met bovenstaande voorbeelden. Die zijn ontstaan vanuit een autonome innovatiedynamiek op sociaal en technologisch vlak. Nee, deze transitie is bittere noodzaak en kan niet snel genoeg gaan. Het is een complexe puzzel. Deze transitie wordt vormgegeven door de toepassing van verschillende technologieën die qua innovatietempo flink verschillen. Dat betekent dat er soms een onlogische keuze moeten worden gemaakt.

Het toepassen van gas, na renovatie of nieuwbouw, lijkt na forse vraagreductie een duurzame oplossing. Maar ‘minder slecht’ is in dit geval een lock-in van jewelste. Transities gaan over de vraag hoe we ontsnappen aan incrementele sturing die is gericht op optimalisatie en kortetermijnbelang. De toepassing van fossiele installaties betekent dat een woning zo’n twintig jaar lang gebonden is aan een nu al uitontwikkelde technologie. Duurzame innovaties voor de gebouwde omgeving staan in de kinderschoenen. Het is dus noodzaak om de condities te creëren waarmee ze concurreren met fossiele oplossingen. Dat is wat de bouwsector mag eisen van transitie­bestuurder Stef Blok. De transitie van kolen naar gas was binnen acht jaar voltooid. Daar was onmiskenbaar de transitiewet van prof. Loorbach op van toepassing: urgentie x revolutionaire ambitie x slimme sturing = transitie.

Reageer op dit artikel

Gerelateerde tags

Lees voordat u gaat reageren de spelregels