blog

Pleidooi voor Leidraad Risicotoedeling

bouwbreed 15

Pleidooi voor Leidraad Risicotoedeling

Het probleem is bekend: onevenwichtige verdeling van risico’s zorgt voor vechtcontracten, gefrustreerde relaties en onnodige maatschappelijke kosten. De aandacht voor het probleem neemt toe en er gloort hoop aan de horizon. Niels van Ommen (CROW): “Vecht tegen de vechtcontracten en implementeer de al bestaande en breed gedragen afspraken over het proces van risicotoedeling.”

De oplossing is niet makkelijk en ook dat is frustrerend. Velen voelen onmacht en zijn bang dat ze zelf de oplossing niet meer mee zullen maken. En hoe reageren mensen als ze bang zijn? Ze verstijven, vluchten en/of vechten. Welke reactie is het sterkst in onze sector? En welke aanpak stelt u zelf voor om het probleem rondom risicoverdeling te lijf te gaan?

Verstijven (freeze)

We kunnen natuurlijk pas op de plaats maken. Aanvaarden dat onevenwichtige risicoverdeling ‘erbij hoort’ en nooit helemaal uitgeroeid wordt. Maar accepteren we het beeld dat zakelijke belangen in transacties altijd in bepaalde mate tegengesteld zijn en doen we dus niets? Of geloven we daadwerkelijk in win-win, of tenminste een betere benadering van de ideale situatie en komen we dus in beweging?

Vluchten (flight)

Zelf vluchten naar een andere sector lijkt niet zinvol. Wel kunnen we vluchten in ontkenning of ontwijking. Populair zijn bijvoorbeeld: a) het valt best mee, b) regelgeving en/of beleid belemmeren de oplossing en c) laat eerst die anderen maar eens veranderen. Nog erger vind ik de vlucht in grote woorden, zoals: de cultuur moet eerst veranderen om dit probleem aan te kunnen pakken. Kan zijn, maar wat ga je nu concreet aan die cultuur doen dan?

Vechten (fight)

Je voelt toch aan je hele instinct dat er maar één echte oplossing is: vechten. Niet lullen maar poetsen. Er bestaat natuurlijk geen panacee voor het probleem, het probleem is immers zelf ook complex. Dus wordt het een gevecht op meerdere fronten. Een gevecht tegen vechtcontracten. En weet u wat bemoedigend is? Dat gevecht wordt steeds duidelijker zichtbaar. Ik geef u enkele voorbeelden:

Kleine aanvulling: die praktische handreiking van CROW is al in 2008 verschenen als de publicatie Risico’s & Aanbesteden. De publicatie bevat geen blauwdruk voor de verdeling van risico’s maar beschrijft een standaard proces om tot een evenwichtige toedeling van risico’s te komen tijdens de aanbesteding. Betrokken partijen (aanbesteder en marktpartijen) bepalen dus zelf (per project) de uitkomst maar wel op basis van duidelijke spelregels en afwegingskaders.

Relatie met Marktvisie

En wat is nu zo frappant? De publicatie Risico’s & Aanbesteden is anno 2008 ontwikkeld onder de vlag van RISNET, een samenwerkingsverband voor de verbetering van risicomanagement in de bouwsector. In RISNET participeren onder andere Rijkswaterstaat, Bouwend Nederland en NL ingenieurs. En diezelfde partijen streven nu opnieuw, via de hun Marktvisie anno 2016, na dat partijen vroegtijdig samen in gesprek gaan over risico’s, informatiebehoefte en dilemma’s. Kortom: het gevecht vindt niet alleen plaats op meerdere fronten, kennelijk gaat het gevecht ook over meerdere rondes.

Pleidooi voor Leidraad Risicotoedeling Bouw&Infra

Momenteel zijn partijen die de Marktvisie hebben onderschreven, bezig om die visie concreet handen en voeten te geven. In een concept document van Rijkswaterstaat valt bijvoorbeeld te lezen (bron: Cobouw, 31 maart jl.): “Ook wil Rijkswaterstaat een betere verdeling van de risico’s bij projecten”. Maar hoe dat concreet moet gebeuren, blijft natuurlijk een uitdaging.

Mijn pleidooi: pluk het laaghangend fruit. Maak gebruik van de reeds beschikbare aanpak zoals destijds beschreven in de CROW/RISNET publicatie Risico’s & Aanbesteden en vertaal dit naar een sectorbrede Leidraad Risicotoedeling. Die vervolgens door meerdere partijen wordt omarmd en nageleefd, net als de Marktvisie zelf. Pas dan komt de laatste ronde van het gevecht rondom risicotoedeling werkelijk in zicht.

Om dit pleidooi kracht bij te zetten, heeft CROW onlangs een open brief verstuurd naar 58 invloedrijke organisaties/functionarissen binnen de bouw&infra. Met daarin een samenvatting van genoemde publicatie Risico’s & Aanbesteden, zodat men zelf kan oordelen over de bruikbaarheid van de aanpak die daarin beschreven staat. Wilt u die open brief met samenvatting van de publicatie lezen? Of weten aan welke 58 invloedrijke organisaties/personen het pleidooi verstuurd is en zelf meepraten? Ga dan naar naar deze website: www.crow.nl/openbrief.

CROW organiseert op 21 april bovendien het Nationaal Congres Aanbesteden en Contracteren met onder andere sessies over prijsvechten, risicogestuurd aanbesteden en risico’s in relatie tot de UAVgc.

Niels van Ommen was in 2008 in opdracht van CROW hoofdauteur van de RISNET/CROW publicatie Risico’s & Aanbesteden. Van 2009 tot 2012 was hij in dienst van CROW programmamanager van RISNET, het grootste kennisnetwerk voor risicomanagement in de bouw&infra. Inmiddels is hij hoofd Cursussen, Opleidingen en Congressen bij CROW.

Reageer op dit artikel

Gerelateerde tags

Lees voordat u gaat reageren de spelregels