blog

Amsterdam pak je kans: bouw circulair

bouwbreed

Amsterdam pak je kans: bouw circulair

In een circulaire wijk kun je gebouwen zien als tijdelijke grondstoffendepots. Het Amsterdamse college kondigde onlangs aan te gaan onderzoeken of op twaalf locaties tot 50.000 woningen kunnen worden gebouwd in de komende tien jaar.

Laten we deze kans aangrijpen door van deze wijken bruggenhoofden te maken voor een circulaire Amsterdamse economie. Dan kan de stad zijn ambitie waarmaken om koploper te zijn op dit gebied.

Onze huidige economie is een wegwerpeconomie. We importeren op grote schaal grondstoffen, die we na gebruik dumpen als afval. Dat is niet houdbaar. Sommige grondstoffen raken op, de productie van andere materialen (zoals cement) jaagt het klimaat op hol. Waardevolle grondstoffen eindigen als afval, waarbij vaak ook lucht, water en bodem worden vervuild. Door grondstoffen en de materialen die we gebruiken steeds weer nieuw leven te geven behouden ze hun waarde.

Dat is een grote uitdaging, niet voor niets is de ondertitel van het deze week verschenen boek De Circulaire Economie van Socrates Schouten ‘waarom productie, consumptie en groei fundamenteel anders moeten’.

Living Lab Circulair Buiksloterham laat zien dat de ontwikkeling van nieuwe woon- en werkgebieden een uitgelezen kans biedt om die fundamentele uitdaging aan te gaan en materiaalkringlopen te sluiten. Laten we de lessen uit Buiksloterham zo snel mogelijk inzetten en alle toekomstige wijken circulair bouwen. Maar bij de aanleg van Centrumeiland lijkt het al direct mis te gaan; op vragen van GroenLinks gaf het college aan dat energieneutraal bouwen en rainproof maken al voldoende uitdaging zijn. In de ‘Startvisie Centrumeiland’ komt het woord circulair niet één keer voor.

Een gemiste kans. Maar laten we dat bij de bouw van woningen beter doen. Amsterdam moet laten zien dat de stad voorop loopt en de overgang naar een circulaire economie in deze wijken vorm wil geven.

Grondstoffendepots

In een circulaire wijk kun je gebouwen zien als tijdelijke grondstoffendepots. Omdat de gebouwen die we realiseren meestal niet het eeuwige leven hebben, moeten ze zo worden gebouwd dat ze over vijftig of honderd jaar weer gemakkelijk zijn te demonteren. Een grondstoffenpaspoort in het kadaster geeft voor elk gebouw aan welke materialen van het gebouw kunnen worden teruggewonnen. Zo houden we materialen in de stedelijke omloop en stimuleren we de circulaire economie.

Op dit moment produceert de bouwsector maar liefst 40 procent van het Amsterdamse afval. Met duurzaam slopen, recyclen van beton en cement, en hergebruik van hout en bakstenen kan direct al een wereld worden gewonnen.

Ook de traditionele riolering en afvalinfrastructuur wordt goeddeels overbodig in een circulaire wijk. Uit de ontlasting van bewoners en hun GFT-afval kunnen zowel energie als voedingsstoffen worden teruggewonnen. Bij voorkeur gebeurt dat in de wijk zelf, in kleine bioraffinaderijen. De groene kunstmest die hierbij ontstaat, kan worden gebruikt voor stadslandbouw, of in de boerenbedrijven rond Amsterdam. Zo sluiten we de kringloop van schaarse voedingsstoffen zoals fosfaat. Op dit punt moet het college in actie komen, nu dreigt een voorgenomen experiment in Buiksloterham met decentrale riolering spaak te lopen door stijgende grondprijzen.

Andere doelen

Voor de fundamenteel andere woningbouw in een circulaire wijk moet het gemeentebestuur ambitieuze doelen stellen voor hergebruik van bouwmaterialen, schone energie en recycling van voedselafval. De projectontwikkelaars, woningcorporaties en zelfbouwers moeten hierop worden geselecteerd. Daarnaast zijn de initiatieven van bouwers en bewoners onmisbaar, of het nu gaat om stadslandbouw of het gezamenlijk gebruik van auto’s, bakfietsen en apparaten. Dat vraagt om een andere houding van het stadsbestuur: geen barrières opwerpen maar meedenken en meewerken om circulaire innovaties te verwezenlijken. Ook als daarvoor regels moeten worden veranderd, ook als er geen garantie is op succes.

Door circulaire wijken te bouwen geven we de duizenden groene pioniers die dagelijks bezig zijn met de transformatie naar een circulaire economie, de kans om hun plannen waar te maken. Meer hergebruik, recycling en reparatie, zo heeft TNO onlangs voorgerekend, levert de stad vele honderden extra banen op. Waar wachten we nog op?

Jasper Groen, Gemeenteraadslid GroenLinks
Jasper Blom, Directeur Bureau de Helling


Het boek De Circulaire Economie van Socrates Schouten (Uitgeverij Leesmagazijn) wordt vrijdag 26 februari tijdens een bijeenkomst van De Circulaire Stad gepresenteerd in Pakhuis de Zwijger in Amsterdam.

Reageer op dit artikel
Lees voordat u gaat reageren de spelregels