blog

Samenwerken leer je door samen te werken

bouwbreed

Samenwerken leer je door samen te werken

Het is voor veel partijen nog een hele zoektocht. Hoe kunnen we nog samenwerken met een opdrachtnemer als we kiezen voor een geïntegreerd contract? De kern van een dergelijke overeenkomst is immers dat de opdrachtgever afstand moet nemen en veel taken en verantwoordelijkheden aan de opdrachtnemer moet overlaten. Mag je dan nog wel samenwerken?

In een traditioneel project maken de adviseurs eerst een ontwerp, tot in detail. Ze worden daarbij aangestuurd door de opdrachtgever. Hij betaalt de uren die ze daarvoor nodig hebben en hun drijfveer is geen andere dan het maken van een goed ontwerp tegen een redelijke prijs. In het ontwerpteam is – meestal – sprake van een goede samenwerking tussen de opdrachtgever en zijn adviseurs, gericht op het maken van een goed bestek. Na de aanbesteding controleert de opdrachtgever de aannemer via directievoering en toezicht. Op de bouwplaats zit de toezichthouder er bovenop. Bij de meeste projecten werken opzichter en directievoerder nauw samen en worden problemen vaak in overleg opgelost. Uiteraard zijn er discussies over de planning en meer- en minderwerk, maar beide partijen hebben er belang bij om daar niet al te lang over te doen.

Bij geïntegreerde contracten is de verhouding anders. Het ontwerp wordt dan door de opdrachtnemer uitgewerkt en de betrokkenheid van de opdrachtgever is veel kleiner. In de uitvoeringsfase is de afstand ook groot en zit er in ieder geval geen directievoerder of toezichthouder meer in de keet. Formeel is het allemaal geregeld, er ligt meer verantwoordelijkheid bij de opdrachtnemer, en die heeft ook de leiding. De verwachting is dat het daarmee efficiënter, creatiever en mogelijk ook nog goedkoper is geworden.

Toch is er een zekere mate van samenwerking nodig, omdat een aantal taken onlosmakelijk bij de opdrachtgever hoort. Een veelgehoorde klacht is dat de verhouding vaak zeer formeel wordt gehouden, uit angst voor betrokkenheid die kan leiden tot extra aansprakelijkheden. Want als de opdrachtgever invloed uitoefent op het ontwerp, neemt hij immers een deel van de verantwoordelijkheid over.

Natuurlijk wordt er in projecten getracht de samenwerking goed vorm te geven. Meestal door workshops, themadagen of gerichte trainingen. De benadering is meestal op de ‘zachte’ aspecten, zoals de samenstelling van het team en de onderlinge rolverdeling. Een groot nadeel is de afstand die veel medewerkers ervaren tussen de dagelijkse praktijk en dit soort bijeenkomsten. Na een dag ‘op de hei’ gaat iedereen in de keet weer gewoon aan het werk, zoals altijd.

Wijzigingsprocedure

Om echt samen te leren werken, moet je starten met een concreet gemeenschappelijk onderwerp dat ook een relatie heeft met het project. Maar niet over technisch-inhoudelijke zaken. Dat is gezien de verdeling van taken niet verstandig. Een zeer geschikt onderwerp is de wijzigingsprocedure. De opdrachtgever geeft in dat geval in de aanbesteding de globale uitgangspunten mee, niet meer dan dat. Na gunning gaan opdrachtgever en opdrachtnemer samen de procedure verder uitwerken. Dat dwingt tot samenwerken en het resultaat wordt gedragen door beide partijen. Dat laatste is bijzonder waardevol voor de teamgeest.

Een tweede concreet onderwerp – eigenlijk een zeer traditioneel instrument – is een gegevensbehoefteschema. De opdrachtnemer wordt verplicht om dit snel na de gunning aan te leveren. Met de opdrachtgever samen wordt dit schema daarna tot in detail doorgenomen. Daarbij neem je feitelijk samen het hele project door en je stemt onderling precies af wie welke informatie op welk moment moet aanleveren.

Met dit soort onderwerpen en aanpak leren partijen samen te werken, wat uiteindelijk moet leiden tot echt samenwerken en een succesvol project.

Drs.ing. Jaap de Koning, Witteveen+Bos

Reageer op dit artikel

Gerelateerde tags

Lees voordat u gaat reageren de spelregels