blog

Bij voorraad

bouwbreed Premium

Bij voorraad

Twee opvallende vonnissen haalden recent de pers. Het eerste betrof schending van de zorgplicht (tot bescherming en verbetering van het leefmilieu) door de staat jegens burgerplatform Urgenda. De uitspraak leidde om uiteenlopende redenen tot ophef.

De tweede zaak speelde tussen stichting Waardevermindering door Aardbevingen Groningen en de NAM. Bepaald werd dat de waardevermindering van huizen door gaswinning door de NAM dient te worden vergoed, ongeacht of de woningen nu wel of niet worden verkocht.

Twee inhoudelijk verschillende zaken, met een groot maatschappelijk belang, waarbij in beide gevallen in hoger beroep werd gegaan. Wat overeenstemt is, dat beide vonnissen ‘uitvoerbaar bij voorraad’ werden verklaard. Waarom die haast en niet de beroepstermijn afgewacht?

Juridisch uitgangspunt is namelijk dat beroep tegen een vonnis schorsende werking heeft: het hoger beroep verhindert dat het vonnis direct ten uitvoer kan worden gelegd (kan worden afgedwongen). Eerst dient rustig de afloop van de beroepstermijn te worden afgewacht. Wordt een vonnis echter uitvoerbaar bij voorraad verklaard, dan heeft beroep géén schorsende werking. Naleving van het vonnis kan direct worden afgedwongen, óók tijdens de beroepstermijn. Helemaal zonder gevaar is dat niet, want krijgt eiser in hoger beroep alsnog ongelijk, dan heeft de wederpartij een recht op teruggave of herstel.

Waar het hier om gaat is, dat de mogelijkheid tot ‘uitvoerbaarheid bij voorraad’ een regel van procesrecht is: het is niet standaard, moet door eiser apart worden gevorderd en dus ook apart door de rechter worden beoordeeld. Vrijwel altijd wordt ‘uitvoerbaarheid bij voorraad’ gevraagd en vrijwel altijd ook zal de rechter de vordering toekennen. Maar dat hóeft niet: het kan in uitzonderlijke omstandigheden achterwege blijven. Vraag is of daarvan in deze twee gevallen geen sprake was te achten. Filips de Goede (1459) introduceerde de mogelijkheid tot ‘uitvoerbaarheid bij voorraad’ om misbruik van hoger beroep te voorkomen. Was de rechter daar in deze gevallen voor bevreesd of speelden er andere motieven?

Reageer op dit artikel