artikel

Lessen voor circulair inkopen bouw en gww

bouwbreed Premium 287

Lessen voor circulair inkopen bouw en gww

Fouten maken mag. Zeker als het om de overgang naar circulair bouwen gaat. Het is voor overheden en bedrijven een leertraject, waarin het belangrijk is om te onderzoeken wat wel en niet werkt. Door hun aanbesteding anders in te richten, kunnen overheden dit leren stimuleren en zorgen dat zij een ideale partner selecteren om dit leertraject mee te doorlopen. In het Leernetwerk Circulair Inkopen Bouw en GWW deelden overheden en experts in 2018 kennis en ervaringen over het integreren van circulair inkopen in hun aanbestedingen.

We zetten de negen belangrijkste leerpunten van de deelnemers en sprekers op een rij:

1. Zorg dat alle betrokken partijen werken met dezelfde definitie van circulariteit. Het is goed om hier in het begin van het aanbestedingstraject voldoende aandacht aan te besteden. Eenduidigheid van begrippen is van belang, omdat de bestaande kaders voor het gebruik van verschillende soorten materi-
alen vaak nog niet voldoen aan de nieuwe richtlijnen voor circulair bouwen.

2. Maak een analyse van de levenscyclus (Life Cycle Analysis) van de gebruikte materialen. Naast het verminderen van het gebruik van nieuwe grondstoffen, is het namelijk ook van belang om te weten wat er met grondstoffen gebeurt nadat ze zijn gebruikt. Een LCA maakt inzichtelijk waar grondstoffen uiteindelijk terechtkomen, bijvoorbeeld in de vorm van afval, smog of giftige stoffen in het milieu. Met een meetmethode zoals de MilieuKostenIndicator (MKI) – die wordt gebruikt in het instrument DuboCalc – kunnen de verschillende factoren die de LCA meet, samengevoegd worden tot één getal.

3. Krijg inzicht in de beschikbare tools die circulariteit meten (zoals Optimal Planet, BREEAM, Ecochain, PRP en Circular IQ). Dat maakt het makkelijker om de tool te kiezen die het beste bij uw wensen en behoeften past. Een nog te ontwikkelen vergelijker van deze tools zou hierbij kunnen helpen.

4. Prioriteer de eisen in een bestek en zorg dat deze niet conflicteren met elkaar. Let hier in het bijzonder op wanneer er nieuwe aanvullende eisen aan circulariteit gesteld worden. Bijvoorbeeld: als een bepaalde MKI-score een harde eis is, mag het verdere eisenpakket natuurlijk niet zodanig zijn dat de MKI-score niet haalbaar is.

5. Durf minimale eisen vast te leggen en vraag circulariteit uit als wens door middel van de gunningscriteria. Dan kunnen inschrijvers zich hierop onderscheiden. Bij de gunning verandert de wens uiteindelijk wel in een eis aan de leverancier. De wens kan ook vastgelegd worden als een inspanningsverplichting. Dit is een goede manier om innovatie aan te zwengelen en als thema centraal te stellen.

6. Geef leveranciers in de fase van het bepalen van de beste inschrijving de ruimte om iets uit te proberen en om ervaring op te doen. Zoek een optimale mix tussen uw wensen en wat de markt aankan. Gebruik de selectiefase ook om te bepalen of een leverancier ook uw ‘circulaire partner’ kan worden.

7. Maak gebruik van een plan van aanpak als gunningscriterium en eis dat een leverancier hierop minimaal een zes scoort. Hiermee kunt u ‘prijsduikers’ uitsluiten.

8. Maak gebruik van voorbeelddocumenten voor gestandaardiseerde werkzaamheden, zoals een kansendossier ‘Circulair’. Bij eenvoudige uitvragen, die vaak zijn opgesteld volgens de RAW-systematiek, kunt u ook teksten van moederbestek.nl (van Bouw Circulair) benutten.

9. Voorkom dat er verschillen ontstaan tussen (materialen)paspoorten van bouwwerken. Maak gebruik van een raamwerk met minimale eisen en kenmerken die in elk materialen- of grondstoffenpaspoort opgenomen zouden moeten worden. Dit wordt verder ontwikkeld in het kader van de Transitieagenda Circulaire Bouweconomie, die is voortgekomen uit het Grondstoffenakkoord.

Het leernetwerk Circulair inkopen Bouw en GWW is opgezet door PIANOo Expertisecentrum Aanbesteden en Rijkswaterstaat, in samenwerking met PHI Factory. Het leernetwerk is onderdeel van het programma Klimaatneutraal en Circulair Inkopen, dat gefinancierd wordt uit de Klimaatgelden uit het regeerakkoord. In 2019 wordt het netwerk gesplitst in een netwerk voor Bouw en een voor GWW, die meerdere keren bijeen komen. Nieuwe deelnemers kunnen zich dan ook aansluiten.


Claartje Vorstman, Senior adviseur Circulaire Economie, Rijkswaterstaat
Floris den Boer, Senior adviseur, PIANOo Expertisecentrum Aanbesteden
Pam van Wanrooij, PHI Factory

Reageer op dit artikel