artikel

Niet gasloos, toch energieneutraal

bouwbreed 458

De roep om gasloos klinkt steeds luider in het maatschappelijk debat over verduurzaming van de gebouwde omgeving. Maar niet iedereen loopt mee in het frame van de all electric energievoorziening. Een testwoning in het Gelderse dorp Empe moet aantonen dat een woning mét gas heel goed energieneutraal kan zijn. En sterker nog, heel veel problemen kan voorkomen die gepaard gaan met all electric-oplossingen. “Willen jullie je gasnet afbreken? Unglaublich!”

Niet gasloos, toch energieneutraal
Testboerederij in Empe. Afbeelding: Remeha

Je rijdt er zo voorbij. De landelijke woonboerderij in het Gelderse dorp Empe, waar verwarmingsfabrikant Remeha zijn nieuwste CO2-neutrale woningconcept test, ziet er van buiten niet spectaculair uit. Oké, er liggen tien pv-panelen op het dak. Maar dat is niks vergeleken bij de ruimt 25 panelen op een gemiddelde nul-op-de-meterwoning. En ja, er is ook een oplaadpunt voor elektrische auto. Maar verder? Nee.

Duurzame toekomst

En toch is hier iets bijzonders aan de hand. Bewoner en eigenaar Marco Bijkerk is namelijk manager innovatieve technologieën bij Remeha, uit het naburige Apeldoorn. Toen hij anderhalf jaar geleden de oude bestaande boerderij op de kavel liet slopen, besloot hij om van zijn nieuwe woning een testomgeving te maken. Hier wil hij aantonen dat gas wél een rol moet spelen in een duurzame toekomst.  “Want wat gebeurt er als je je dak helemaal vol legt met zonnepanelen? Dan krijg je enorme pieken. Over de dag zie je dat er rond het middaguur veel meer elektriciteit aan het net wordt teruggeleverd en ’s avonds trek je de stroom juist weer uit datzelfde net. Veel import en export over je huisaansluiting. En dat wil je niet hebben.” Nul-op-de-meterwoningen hebben zoveel panelen omdat geprofiteerd kan worden van de salderingsregeling, waarbij productie en consumptie van elektriciteit tegen elkaar weggestreept mag worden. Nog wel, maar deze salderingsregeling staat onder druk.

Leveranciers van NOM-woningconcepten anticiperen daar al op en leveren hun totaalpakket aan met thuisaccu, waarmee de dagelijkse onbalans kan worden weggevangen. Maar volgens Bijkerk biedt deze oplossing te weinig soelaas. “Lastiger nog dan de dagelijkse onbalans is het verschil in pv-productie tussen zomer en winter. Die is met een accu niet makkelijk op te vangen.”

Houten deurtje

4,8 kWh thuisaccu

De installatie in Empe wordt gecompleteerd door een 4,8 kWh thuisaccu. Foto: Remeha

Er is hier in Empe dus bewust gekozen voor slechts tien pv-panelen; om de pieken niet te hoog te laten worden. Maar daarmee wordt de elektriciteitsvraag niet gedekt. Hoe is dat hier opgelost? “Wij hebben een micro-wkk geïnstalleerd waar je voorheen de HR-ketel zou plaatsen. En die kan elektriciteit én warmte leveren.” Deze micro-wkk, de Remeha Evita, met als hart een stirlingmotor, is opgesteld in de nok van het dak, achter een houten schot. “En dat houten deurtje voldoet om het geluid tegen te houden”, zegt Bijkerk. “We wonen hier heel landelijk en ’s nachts is het muisstil. Het zou heel vervelend zijn als je de installatie dan hoort zoemen. Dat is ook de reden wat wij in dit huis geen ventilatie-wtw hebben geplaatst.” De installatie wordt gecomplementeerd door een 4,8 kWh thuisaccu van het merk Hybrid Home, die de resterende onbalans kan wegvangen. Bijkerk: “Onze doelstelling is dat deze woning 80 procent van de tijd geen uitwisseling heeft met het elektriciteitsnet.”

Ergernis over discussie

Bijkerk windt er geen doekjes om. Hij ergert zich aan de wijze waarop de discussie over duurzame woningbouw nu wordt gevoerd. Want er kleven nogal wat nadelen aan all electric, terwijl de voordelen van gas worden weggemoffeld. Want stroom uit het elektriciteitsnet is momenteel nog diepgrijs en wie saldeert kan zichzelf dus niet puur groen noemen. Daar komt bij dat het huidige fijnmazige elektriciteitsnet niet berekend is op een all electric toekomst, waarbij eindgebruikers tevens stroomleverancier zijn geworden. Woningen, daarentegen, die uitwisseling met het net beperken, kunnen voorkomen dat geïnvesteerd moet worden in verzwaring van het net.

Power to gas

Gas ligt dus voor de hand. Bijkerk: “Aardgas zal op den duur verdwijnen. Want fossiel. Daarvan ben ik overtuigd. Maar wat denk je van synthetisch gas?” Dergelijk gas wordt gemaakt in een proces dat power to gas heet. “En dus een perfect opslagmiddel voor overtollige elektriciteit.” En dat synthetische gas kan vervolgens weer worden opgeslagen in het bestaande gasnetwerk. “Dat gasnet is technisch nog prima in orde en kan nog jaren mee, maar is economisch al lang afgeschreven. Dat héb je gewoon. Je hoeft dus helemaal niet te investeren in dure buurtbatterijen en dergelijke. Waar het om gaat is dat we in 2050 geen CO2 meer produceren. Daar hebben we alle technologieën voor nodig. Laten we nu niet met z’n allen een elektrische ‘lockin creëren, waar we later spijt van hebben.”

Op een dwaalspoor

Dit pleidooi wordt van harte onderschreven door architect en duurzaam adviseur Chiel Boonstra, van het bedrijf Trecodome, die ook een kijkje neemt in de woning in Empe. “We houden elkaar voor de gek met nul-op-de-meterwoningen. We worden op een dwaalspoor gezet.” We moeten duurzaamheid veel meer in de hele keten gaan realiseren, vindt hij, want op de huidige manier schuift men de problemen die ontstaan in het ene ‘duurzame’ project, door naar een ander. Boonstra komt veel in Duitsland, waar ze heel anders tegen gas aankijken dan hier, zegt hij. “Ze zeggen tegen me ‘Willen jullie je gasnet afbreken? Das ist ja unglaublich, das is die wichtigste Speicher’ [energieopslag, red.].”

Blijft staan dat de woonboerderij in Empe gas gebruikt. “Dat klopt”, zegt Bijkerk, “we organiseren dit concept dan ook zo dat er altijd groengascertificaten bij het gas geleverd zullen worden, iets wat ook bij dit huis al met Gasterra geregeld is.”

Dit artikel verscheen in de Cobouw Special Duurzaamheid & Energie.

Meer artikelen over duurzaamheid en energie:

Duurzaam monument Rotterdam: van energielabel F naar A >>

Duurzame energie laten zien, horen en voelen >>

Reageer op dit artikel
Lees voordat u gaat reageren de spelregels