artikel

‘Investeer niet langer blind in Schiphol en Rotterdamse haven’

bouwbreed 171

‘Investeer niet langer blind in Schiphol en Rotterdamse haven’

Investeer niet langer ‘blind’ in Schiphol en het Rotterdamse havengebied. Dat is grofweg het advies aan het volgende kabinet van de Raad voor leefomgeving en Infrastructuur (Rli). “Wat dit voor de bouw betekent? Dat vind ik een moeilijke vraag”, zegt Rli-voorzitter Jan Jaap de Graeff.

Hij zegt het een paar keer. “Schiphol en de Rotterdamse haven zijn nog steeds heel belangrijk voor Nederland.” De Graeff wil misverstanden voorkomen. “Voor je het weet wordt het een links-rechtsdiscussie. Daar schiet niemand iets mee op. We willen iets agenderen. Een discussie lostrekken.”

Groei, groei, groei. Schiphol en het Rotterdamse havengebied weten er alles van. In Nederland distributieland speelden de twee grootmachten decennialang een cruciale rol. Miljarden gingen er naar de mainports toe. “Hoeveel geld er naartoe vloeide hebben we niet uitgerekend. Maar naar mijn indruk is dat het nu minder is dan vroeger. Het zijn ook geen investeringen die we willen terugdraaien. Het gaat ons vooral om de langere toekomst. De economie vraagt om meer.”

Is het huidige businessplan voor de BV Nederland achterhaald?
“Daar komt het op neer, maar is iets te kernachtig geformuleerd. De belangen van beide havens zijn evident. Maar we zien ook dat het belang van andere sectoren, zoals de datasector, steeds groter worden en soms al juist van groter belang zijn. Als het kabinet investeert, moet ze naar het grotere geheel kijken en integrale afwegingen maken. Waarmee ik niet zeg dat Schiphol niet meer mag groeien of dat er niet meer containers in Rotterdam bij mogen komen.”

Welke maatschappelijke ontwikkelingen liggen ten grondslag aan uw advies?
“De groeiende sector die dataverkeer heet, maar bijvoorbeeld ook  de opkomst van de Brainport Eindhoven, leiden ertoe dat de havens relatief aan betekenis inleveren. Met de opkomst van 3D-printers hoef je op lange termijn mogelijk minder minder te verplaatsen en zal de productie van producten steeds meer op locatie plaatsvinden. Tel daarbij op het klimaatbeleid, de beperking van de C02-uitstoot, discussies rondom geluidshinder bij Schiphol en decentrale energieopwekking en je komt tot de conclusie dat de groei van de twee mainports niet meer automatisch leidt tot meer economische groei.”

Het verdienmodel van Holland is aan vernieuwing toe…
“Je stelt die vraag niet helemaal correct. Het verdienmodel vernieuwt zich. De vraag is: wat draag je daar als overheid aan bij? Hoe kun je in de Rotterdamse haven dienstverlening of industrie vestigen, die is afgestemd op de opkomende sectoren in de Noordvleugel, Zuidvleugel en in de Brainport.”

Nederland van distributieland naar dataland?

 Meer samenwerking. Krachten bundelen. Tijd voor een superprovincie?
“Daar gaat ons advies niet over. Wij pleiten niet voor een andere indeling van het huis van Thorbecke, omdat de afgelopen jaren ons geleerd hebben dat dat geen vruchtbare weg is.”

Kijk naar de Brainport, vergeet de Noord- en de Zuidvleugel niet… Dit kabinet focust zich toch ook al op deze kerngebieden?
“Dat is ook niet nieuw in ons advies. Nieuw is wel het maken van afwegingen voor investeringen in de havens in relatie tot andere gebieden. Ook in recente stukken lezen we nog terug dat de haven en Schiphol de motoren zijn van onze economie. VNO-NCW, waar ik ook nog heb gewerkt, bepleitte onlangs ook nog haveninvesteringen, omdat de vrachtschepen groter worden. Wij zeggen ‘Pas op de economie vernieuwt zich’.”

Waar moet dit advies uiteindelijk toe leiden?
“Dat Nederland ook in de toekomst kan blijven concurreren met het buitenland als vestigingsland. Een goede leefomgeving is bij voorkeur iets waarmee we ons zouden kunnen onderscheiden. Bereikbaarheid blijft belangrijk, maar is niet zaligmakend meer.”

Hebben we eigenlijk een acuut probleem?
“Nee. Maar er zijn wel vragen. Bijvoorbeeld hoe  het grootaandeelhouderschap van het kabinet zich verhoudt tot haar rol als het gaat om priotiteiten van overheidsinvesteringen. Of het nieuwe kabinet aandelen Schiphol moet verkopen? Daar geef ik geen antwoord op. Maar ons advies zal meer vragen oproepen. Wij kunnen die niet allemaal beantwoorden.”

Heeft Nederland eigenlijk al geld verspild door te blijven investeren in de twee havens? Zo oud is de Tweede Maasvlakte niet.
“Nee. Dertig jaar geleden was het Nederland distributieland. Lange tijd zijn wij het land geweest van vervoerders en dingen overslaan. Transport. Dat was goed voor de bv Nederland en ook de bijbehorende investeringen.”

 Wat als Nederland geen distributieland meer is, wat moeten we dan zijn?
“Nederland dataland. Of hightech Nederland. Of innovatieland Nederland. Maar deze schud ik nu even uit mijn mouw. En in elk geval lijkt het mij niet verstandig het ene etiket te veranderen door het andere.”

Bij de aanleg van snelwegen zie je de twijfel ook ontstaan: aanleggen of anticiperen op de zelfdenkende auto. Lastig dilemma…
“Het begint met de notie of je die vraag hardop wilt stellen.”

Verwacht u eigenlijk veel weerstand?
“Die zal er ongetwijfeld zijn. De kunst is echter dat je niet in een voor-tegendiscussie verzandt. Ik denk zeker dat we een gevoelig onderwerp aansnijden. We steken onze nek een beetje uit. Niet iedereen zal dit ons in dank afnemen.”

Gaat er in de bouw ook iets veranderen als uw advies bewaarheid wordt?
“Die vraag vind ik heel moeilijk te beantwoorden, want als het kabinet meer met data wil, dan zullen er ook meer datacentra gebouwd moeten worden, Ik kan me voorstellen dat het betekenis heeft voor bepaalde segmenten binnen de bouw.”

Reageer op dit artikel
Lees voordat u gaat reageren de spelregels