artikel

Het Pact van Amsterdam

bouwbreed 11

Het Pact van Amsterdam

Menig minister heeft het volgens eigen zeggen te druk. Dat zouden wel eens de naweeën kunnen zijn van het rumoerige Nederlands voorzitterschap van de EU. Met het Oekraïne referendum, omvangrijke vluchtelingenstromen en de Brexit viel Nederland met de neus in de boter, dat overigens al jaren niet meer op de Europese agenda staat.

Het succes van zo’n voorzitterschap hangt af van onverwachte gebeurtenissen en toevalligheden en die zijn nauwelijks te beïnvloeden. Ook niet door bewindslieden. De enige zekerheid die ze hebben is dat er op allerlei niveaus honderden vergaderingen plaatsvinden en behoorlijk wat ‘ministerials’. Dikke kans dat deze paradox bijdraagt aan hun gevoel van drukte.

Nederland had ruim van te voren het onderwerp ‘stad’ geagendeerd en ambtelijk voorbereid. Met als doel om tijdens het voorzitterschap tot afspraken te komen. Dat is gelukt, want op 30 mei 2016 is het Pact van Amsterdam gesloten. Op het laatste moment werd subtiel de naam gewijzigd: van ‘The European Urban Agenda’ naar ‘The Urban Agenda for the EU’.

Taal ligt nogal gevoelig in Europa. Niettemin is dit pact tamelijk uniek want het is niet een zaak van de lidstaten (inclusief het UK) alleen, maar ook van steden en koepelorganisaties zelf. Velen waren het er tijdens de voorbereiding over eens de handen ineen te slaan, betere antwoorden te krijgen voor de groei van steden, meer gebruik te maken van de kansen die dat biedt en om problemen zoals verpaupering of milieudruk te lijf te gaan.

City-deal

Binnen de Nederlandse context werd een dag later in Utrecht de negende City-deal gesloten: ‘Waarden van groen en blauw in de stad’, waarin de gemeenten Amersfoort, Apeldoorn, Den Haag, Dordrecht, Haarlem, Rotterdam en Utrecht participeren.

Toch is het de vraag of het Pact van Amsterdam bouwend en brekend Nederland iets zal opleveren. Het goede nieuws is dat er betere (en hier en daar ook minder) regels (“better regulation”) en meer geld komt.

Dat is nodig omdat in steden de regeldruk relatief hoog is. De fysieke verdichting in steden is al een flinke opgave, maar die wordt nog verzwaard door juridische en financiële belemmeringen. In Amsterdam is afgesproken vooral Europese regels af te schaffen. Het moet gewoon eenvoudiger worden om in stedelijk gebied tot werkbare bouwoplossingen te komen. Minder hindermacht, zeker voor de bouwsector is de inzet.

Spelregels

Minder regels betekent niet automatisch meer markt; naast commerciële organisaties spelen ook maatschappelijke partners een steeds dominantere rol. Ook daar blijven specifieke spelregels en toezicht nodig. Tegelijkertijd steekt Europa minder geld in landbouwgebieden en meer in steden.

Deze koerswijziging gaat langzaam, maar in Amsterdam is afgesproken op deze voet voort te gaan. In het regionaal en stedelijk beleid speelt altijd een discussie over “efficiency” en “equity”. In het eerste geval wordt door de overheid geïnvesteerd in goed renderende projecten, in het tweede geval in projecten met een sociale betekenis, zoals bij de ontwikkeling van inclusieve, energie-neutrale en duurzame steden. Indirect wordt daardoor ook de bouwmarkt gestimuleerd,

Coalitie

Het Pact van Amsterdam is het resultaat van een brede coalitie van stadmakers, ook in Nederland. Het is het gevolg van een breed gedeeld besef dat steden niet de oorzaak maar de oplossing zijn van veel maatschappelijke problemen in de 21 eeuw.

Niet voor niets benadrukt de G32 het belang om stedelijke regio’s meer ‘doorzettingsmacht’ te geven. Het sluiten van ‘city deals’ is slechts een begin. Maar dan moet de huidige vrijblijvendheid van dat soort afspraken er wel af. Bovendien gaat het om meer dan alleen grote steden en stedelijke knooppunten.

Over grenzen

Stedelijke vraagstukken zoals concentratie van armoede, ongezonde leefomgeving en sociale discriminatie kunnen bovendien niet langer worden opgelost door één partij, zoals de overheid of de burgemeester, maar vragen om samenwerking over institutionele grenzen heen. Ook over grenzen in Europa heen. Alleen door gerichte ‘governance’ kunnen juridische spelregels worden vereenvoudigd en financiële middelen worden gebundeld. Europese steden gaan meer directe invloed krijgen op regelgeving, dankzij het Pact. Daar ontbrak het daar tot nu toe nog aan.

Kennis – en toegang daartoe -over stedelijke onderwerpen blijft een belangrijke voorwaarde om een bijdrage te kunnen leveren aan stedelijke vernieuwing. Ook volgens het Pact van Amsterdam. Wij hopen met onze columns in Cobouw over de Agenda Stad daartoe een steentje te hebben bijgedragen.  

Prof. dr Oedzge Atzema, Rijksuniversiteit Utrecht, drs Robbert Coops, Winkelman Van Hessen en drs Mark Frequin, Ministerie van Infrastructuur en Milieu.

 


Dit slotartikel over de Agenda Stad vormt een vervolg op eerdere Cobouw-bijdragen in oktober, 23 januari, 20 maart, 30 april, 1 juni, september, oktobernovember 2015, januari, mei en juni 2016

Reageer op dit artikel

Gerelateerde tags

Lees voordat u gaat reageren de spelregels