artikel

Samen innoveren in snelkookpan

bouwbreed 47

Samen innoveren in snelkookpan

Bouwen aan Integrale Ketensamenwerking. Daarvoor staat de BIK Challenge. Begeleid door de Kamer van Koophandel werken corporaties en bouwconsortia in hoog tempo plannen uit om woningcomplexen zo duurzaam mogelijk te renoveren. Sleutelbegrip: transparantie. Verwachting: onder tijdsdruk ontstaan innovaties.

De oorsprong van BIK ligt bij Syntens, het innovatienetwerk voor het mkb dat in 2014 fuseerde met de Kamer van Koophandel. De twee organisaties, bijgestaan door Huren met Energie en BouwKetens.nl, voeren voor de provincie Noord-Holland een plan uit om langs experimentele weg de bouwsector aan nieuwe kennis en werkgelegenheid te helpen en tegelijk het energiegebruik in bestaande bebouwing te beperken.

Innovaties uitlokken

In BIK Challenge worden woningcorporaties en bouwconsortia uitgedaagd een oplossing te ontwikkelen om complexe huurwoningen zo energiezuinig mogelijk te renoveren, minimaal naar label A, maar de ambitie kan worden opgerekt naar nul-op-de-meter. De keten zoekt naar de energiezuinigste sluitende business case.

De Kamer van Koophandel treedt voor het project op als organisator en intermediair en heeft bouw en woningcorporaties gekoppeld in een pilot die begin mei van start ging. De Kamer zet er bewust een strakke deadline op. ‘‘Als je partijen bij elkaar brengt in een ‘pressure cooker’ rond een uitdagende vraagstelling, en je maakt alle expertise beschikbaar, dan lokt dat innovaties uit’’, stelt Mechteld Bakkeren van de KvK. De partijen hebben tot oktober de tijd om sterke businesscases te ontwikkelen.

Meer bieden

Van de deelnemende partijen – vijf corporaties en zeven bouwconsortia – wordt volledige openheid verwacht. Volgens procesbegeleider Ferry van Wilgenburg werkt transparantie kostenverlagend en kwaliteitsverhogend. Hij heeft ervaring met het initiëren van ketensamenwerking. Eerst als medewerker van de Alkmaarse corporatie Woonwaard en nu als zelfstandig adviseur.

‘‘Bij een gewone aanbesteding speelt geld de hoofdrol en heb je te maken met twee partijen die elkaar wantrouwen. Hier is het euro-aspect eruit gehaald. Beide partijen mogen zonder verplichtingen in elkaars keuken kijken. We prikkelen marktpartijen om méér te bieden dan de corporaties vragen. Het is goed mogelijk dat een consortium zegt: label A kan ook nul-op-de-meter worden.’’

Eigen bijdrage

Alle partijen, corporaties en bouwconsortia, betalen 2500 euro deelnemersgeld. Provincie en Kamer van Koophandel verhogen dat tot 10.000 euro. Van dat bedrag kunnen de deelnemers kennis inkopen en workshops bijwonen om de kwaliteit van hun business case te verhogen. Deze eigen bijdrage werd ook ingesteld om ‘bagage­dragergedrag’ te voorkomen. Van Wilgenburg: ‘‘We willen niet dat mensen meeliften op de inspanningen van anderen.’’

Of consortia er een opdracht mee binnenhalen is allesbehalve zeker. Dat maakt voor André Hehemann, innovatiemanager bij Van der Leij Bouwbedrijven, ook geen wezenlijk verschil. Deelnemen levert hoe dan ook nieuwe kennis en inzichten op, meent Hehemann, en die kennis kan ook bij andere bouwprojecten van pas komen.

Focus mist in Stroomversnelling

‘‘Wij zijn altijd op zoek naar nieuwe manieren om te verduurzamen en naar samenwerkingsvormen hoe je dat het beste kunt bereiken. Je kan ook prima verduurzamen met een gewone aanbesteding, maar dan krijg je geen innovatieve uitwerkingen. Hier zitten we gelijktijdig aan tafel: de corporatie, en alle deelnemers aan het consortium. De ervaring leert dat er dan innovaties en andere werkmethoden ontstaan, andere oplossingen.’’ Verduurzaming is geen onbekend terrein voor Van der Leij. Het bedrijf is al twee jaar actief in de Stroomversnelling. ‘‘Daar mis ik een beetje de focus hoe er te komen. Wat me bij de BIK Challenge aanspreekt is de koppeling van ketensamenwerking en energetische ambities.’’

De kans om nieuwe inzichten te verwerven is ook voor de Toekomstgroep het voornaamste motief om zich aan te sluiten bij de BIK Challenge, zegt directeur Jan Piet Konijn. ‘‘Wij zijn een lerende organisatie. Op de dag dat ik niets heb geleerd, stop ik met werken. Ik wil altijd innovatief zijn.”

Meerwaarde

De Toekomstgroep is gewend aan werken met consortia. Dat is bij opdrachtgevers niet onopgemerkt gebleven. Konijn meldt trots dat hij in de pilot de enige bouwpartij is die bij twee corporaties aan tafel zit. “Deze pilot is interessant omdat de uitvraag veel ruimer is dan bij een gewone aanbesteding. Het is een breuk met het traditionele systeem waaraan nog veel corporaties vastzitten: een werkomschrijving en een aanbesteding op de laagste prijs. Bij deze uitvraag moeten we het samen doen en kunnen wij onze meerwaarde laten zien.’’

Pilots als in Noord-Holland zijn volgens procesbegeleider Van Wilgenburg zonder veel moeite ook elders in Nederland uitvoerbaar. “Ook bij andere provinciebesturen staat verduurzaming van woningen hoog op het prioriteitenlijstje. Als deze BIK Challenge goed uitpakt, staan mogelijk meer provincies in de rij. Vooral als corporaties en consortia ook zelf geld in de pot stoppen. Zo wordt iedereen er wijzer van.’’ 

Reageer op dit artikel
Lees voordat u gaat reageren de spelregels