artikel

‘Gezondheid in alle ruimtelijke plannen’

bouwbreed 7

‘Gezondheid in alle ruimtelijke plannen’

Een goede ruimtelijke inrichting kan ook de gezondheid flink bevorderen. 
De hoogste tijd dus voor minder onnodig autoverkeer, meer groen, fraaie zichtlijnen en uitnodigende wandel- en fietsroutes.

Bij gezondheid in de openbare ruimte wordt vaak gedacht aan een lage geluidsbelasting, vermindering van fijnstof, schone grond en schoon zwemwater, ziet Ellen Peeters, senior adviseur gezonde leefomgeving bij de afdeling Volksgezondheid van de gemeente Utrecht, dagelijks. ‘‘Maar dat zijn redelijk sectorale aspecten. Jarenlang lag de focus van mijn werk dan ook op de bescherming van gezondheid.’’

Meer bewegen en ontmoeten

Het besef dat we met een goede ruimtelijke inrichting ook gezondheid kunnen bevorderen, komt volgens haar voort uit bijvoorbeeld de hoeveelheid mensen met overgewicht. Overgewicht en inactiviteit zorgen na roken voor de grootste ziektelast. Ook ontstaan in toenemende mate gezondheidsproblemen door eenzaamheid.

‘‘Door de juiste inrichting van de ruimtelijke omgeving kun je mensen stimuleren tot meer bewegen en elkaar ontmoeten’’, zegt Maarten Hoorn, projectleider binnen het programma Ruimte bij Platform31. ‘‘Je ziet duidelijk een beweging van het opgeheven vingertje naar stimulering.’’

Stationsgebied

Ook bij de ruimtelijke ontwikkeling van het nieuwe Stationsgebied in Utrecht wordt rekening gehouden met gezondheid. Peeters: ‘‘Het gehele project is gericht op minder onnodig autoverkeer en een betere kwaliteit van de openbare ruimte met veel groen, fraaie zichtlijnen en uitnodigende wandel- en fietsroutes. Ook nodigt de omgeving uit tot ontmoeten. En het voordeel van veel groen en water is ook nog dat het stadsklimaat verbetert. Zo loopt de temperatuur in de zomer minder hoog op.

Maar gezondheid meewegen is wel nieuw: het is pionieren. En het is ook even wennen voor de stedenbouw- en verkeerskundigen, vergunningverleners en handhavers en economen binnen de gemeente dat er ineens iemand aanschuift vanuit gezondheid. Want ja, we hebben ook al energie, milieu, verkeer en economie. En zijn mijn plannen niet gezond dan? Maar het collegestandpunt is duidelijk: in alle ruimtelijke plann en moet er aandacht zijn voor gezondheid. En dat besef dringt nu ook door bij alle plannenmakers.’’

Gezondheid van omgeving

Lastig is volgens Maarten Hoorn wel dat gezondheid niet uit te drukken is in kwantificeerbare prestatie-eisen: ‘‘De Omgevingswet biedt straks wel mogelijkheden. Deze wet, die waarschijnlijk in 2018 in werking treedt, zet gezondheid hoger op de agenda. In een Omgevingsvisie kunnen overheden hun beleidsvorming op het gebied van de fysieke leefomgeving vastleggen en uitvoeren. Dus ook gezondheid.

Gemeenten moeten hier straks dus meer mee dan nu. Wel krijgen gemeenten naar verwachting een grote mate van vrijheid hoe ze onderwerpen willen uitwerken. Het College heeft hierin een belangrijke rol als bewaker van het voorgestane beleid. Maar het kan dus zijn dat wie geen rekening houdt met gezondheid in zijn plannen, opnieuw mag beginnen. Dat werkt als flinke stok achter de deur.’’ 

Reageer op dit artikel
Lees voordat u gaat reageren de spelregels