artikel

Staatssteun en marktconformiteit onder de loep

bouwbreed 21

Staatssteun en marktconformiteit onder de loep

De Europese Unie wil gelijke concurrentievoorwaarden scheppen voor alle ondernemingen op de interne markt. Controle op overheidssteun aan ondernemingen is één van de belangrijkste onderdelen van het Europese mededingingsbeleid. Gemeenten, provincies, ontwikkelaars en corporaties krijgen hier in toenemende mate mee te maken. Hoe kunnen zij ‘staatssteunproof’ handelen, vraagt Natasja van Wijk-Van Gilst van het Instituut voor Bouwrecht (IBR)?

Staatssteun kan worden voorkomen als de (decentrale) overheid marktconform handelt. Dit is bijvoorbeeld het geval wanneer er marktconforme prijzen worden gerekend. Een recente uitspraak van rechtbank Limburg laat zien waar partijen tegenaan kunnen lopen.  

Wat was er aan de hand? 

Op 25 juli 2014 hebben de gemeente Heerlen en het UWV een huurovereenkomst gesloten volgens welke de gemeente aan het UWV 2.800 m² vvo kantoorruimte verhuurt in het Maankwartier te Heerlen. Het vastgoedbedrijf Metroprop heeft zich eerder ook tot het UWV gewend met het bericht dat zij in het Schinkelkwadrant Noord 6.000 à 7.000 m² kantoorruimte kon aanbieden. Het UWV heeft geen gebruik gemaakt van dit aanbod.  

Volgens de gemeente ontvangt zij van het UWV een marktconforme huurprijs van € 145 p/m². 

Deze huurprijs is volgens eiseres (hierna: Metroprop) echter niet marktconform, aangezien deze veel hoger is dan de marktprijs ter plaatse, die (volgens Metroprop) in 2014 tussen € 100,– en € 110,– netto p/m² bedroeg. Door veel meer huur te betalen dan de geldende marktprijs  verleent het UWV in wezen staatssteun aan de gemeente, aldus Metropop. 

Toetsingskader 

Artikel 107 VWEU bepaalt dat onverenigbaar met de interne markt zijn – behoudens afwijkingen waarin de Verdragen voorzien – steunmaatregelen van staten of in welke vorm ook met staatsmiddelen bekostigd, die de mededinging door begunstiging van bepaalde ondernemingen of bepaalde producties vervalsen of dreigen te vervalsen, voor zover deze steun het handelsverkeer tussen de lidstaten ongunstig beïnvloedt. 

Om te kunnen concluderen dat er sprake is van onrechtmatige overheidssteun als bedoeld in dit artikel, moet zijn voldaan aan de volgende voorwaarden: 

De gemeente en het UWV hebben als hoofdargument aangevoerd dat geen sprake is van staatssteun, nu de tussen hen overeengekomen huurprijs een marktconforme prijs is. Het UWV verwijst daartoe naar een door haar overgelegd rapport, en de gemeente verwijst daartoe naar een door haar overgelegd taxatierapport. De gemeente stelt dat zij een huurprijs ontvangt van € 145,– p/m². Uit de bedoelde rapporten blijkt volgens de gemeente dat een huurprijs van € 150,– p/m² in het Maankwartier de marktprijs vertegenwoordigt. De gemeente betwist dan ook de stelling van Metroprop, dat de gemeente een voordeel van € 2.500.000,– zou ontvangen van het UWV.  

De voorzieningenrechter is van oordeel dat gelet op de inhoud van de rapporten niet gezegd kan worden dat de overeengekomen huurprijs niet marktconform is. En dus kan niet worden geoordeeld dat sprake is van een niet-marktconforme prijs.  

De gemeente heeft ook nog aangevoerd dat er geen sprake is van beïnvloeding van het handelsverkeer en (dreigende) vervalsing van de mededinging. 

De voorzieningenrechter oordeelt hierover dat ook niet aannemelijk is dat door de beweerde steun het handelsverkeer tussen de lidstaten ongunstig wordt beïnvloed. Metroprop stelt immers, verwijzend naar het feit dat haar panden ook deel uitmaken van die welke zijn opgenomen in de diverse rapporten van “Sprekende Cijfers”, zelf van een kleine lokale markt, waaraan  het feit dat zij een productie heeft overgelegd waarin een kantoorpand in Heerlen door een Duitse aanbieder te koop/huur wordt aangeboden niet afdoet. 

Kortom: er is niet voldaan aan de cumulatieve criteria om te oordelen dat sprake is van ongeoorloofde staatsteun in de zin van artikel 107 VWEU.  


Het IBR organiseert op 14 december 2016 bijeenkomst waar onder andere de marktconformiteitstoets in het staatssteunrecht aan de orde komt. Voor meer informatie klik hier.



Mr. N. (Natasja) van Wijk – van Gilst is Juridisch stafmedewerker/redacteur bij Instituut voor Bouwrecht.

Reageer op dit artikel
Lees voordat u gaat reageren de spelregels