artikel

In gezonde steden draait het om mensen

bouwbreed

In gezonde steden draait het om mensen

Bijna iedereen heeft een mening over klimaat en iedereen wil leven in een gezonde en dus groene omgeving. Vooral in steden is dat nog lang niet altijd het geval. Daarom is werken aan een gezonde en groene stad ook een belangrijk punt op de Europese Agenda Stad.

Ingrepen dragen bij aan energieneutraliteit en zijn goed voor de bouwsector.

Het gaat om zaken als luchtkwaliteit, geluidoverlast en energietransitie en met mobiliteit, ruimte als belangrijkste speerpunten. In een gezonde stad bewegen mensen zonder dat dit leidt tot nadelige emissies. Langzaam verkeer heeft voorrang boven snelverkeer en bestemmingen zijn onder handbereik of op duurzame wijze bereikbaar. Neem energietransitie. De overheid voert zeker niet als enige een actief duurzaam energiebeleid in de steden. Ook het bedrijfsleven is er energiek mee bezig, terwijl burgerinitiatieven de maatschappelijke discussie en bestuurlijke maatregelen scherp houden.

Tijdens het evenement Future Green City onlangs in Den Bosch bleek welke ideeën en instrumenten op dat front al bestaan. Daar werd de tool De Gezonde Stad gepresenteerd, die hulp biedt bij een gezonde inrichting, met een gezonde omgeving, een gezonde levensstijl en welbevinden als belangrijke ijkpunten.

De uitstoot van CO 2 is een ander voorbeeld. Vooral in steden is die manifest. Dit leidt daar nu al tot een lagere gemiddelde levensverwachting en toename van chronisch zieken. Concrete maatregelen zijn daar dan ook het effectiefst.

In elk geval is er geen gebrek aan beleidsmogelijkheden. Of het nu gaat om beperking van de automobiliteit door fiscale maatregelen, gedragsbeïnvloeding, afval- en emissiepreventie, milieuzorg, fysieke beperkingen in het stedelijk gebied, dynamisch wegbeheer, venstertijden voor vrachtvervoer, stimuleren van openbaar vervoer en fiets, elektrische auto’s of parkeerverboden. Dat is de inzet van de rijksoverheid die deals sloot met Eindhoven, Schiedam en Rotterdam.

De gezonde stad kent ook belangrijke ruimtelijke opgaven, bijvoorbeeld de aanleg van groengebieden – zoals de spoorwegoverkapping bij station Barendrecht met een dakpark – stimuleren en subsidiëren van energiebesparende maatregelen zoals groene daken, zonnepanelen, isolatie of betonkernactivering. Zulke ingrepen dragen bij aan de energieneutraliteit in de stad en zijn goed voor de internationale concurrentiepositie van de Nederlandse bouwsector.

De Omgevingswet zou in dat opzicht wel eens stimulerend kunnen worden. Het thema gezondheid kan meer aandacht in de stedelijke ontwikkeling krijgen, bleek recent in het praktijkprogramma ‘Nu al Eenvoudig Beter’. Een voorbeeld daarvan is het concept ‘healthy urban living’ zoals dat de gemeente Utrecht inzet: meer bewegen, gezonde voeding, minder eenzaamheid en stress. Ondanks dat men in Utrecht in het herontwikkelde stationsgebied voortvarend bezig is met een ‘healthy urban boost’ heeft het adequaat ruimtelijk vertalen van dit soort ambities nog flink wat voeten in de aarde. Voor een ontwerp is het van belang goed in beeld te krijgen hoe de synergie tussen privaat en privé of het inrichten van de publieke ruimte kan bijdragen aan een gezonde verstedelijking. Utrecht zet in op gezonde mobiliteit door de aanleg van fietspaden, -bruggen en – parkeerplaatsen. Bij het station komt een fietsenstalling voor 22.000 fietsen!

Een ander voorbeeld van een groene gezonde stad is in Amsterdam te vinden. Inzet: de bewegende stad, een combinatie van sociale veiligheid, bewegen en minder stress. Zo’n integrale aanpak waarbij sportaccomodaties een stimulerende en verbindende rol spelen, is kansrijk zeker als ruimte- en gezondheidsprofessionals samen optrekken. Ook moeten bestuurders en ambtenaren de juiste prioriteiten durven stellen bij de uitvoering van de plannen in het kader van de Omgevingswet. Zo kan een gemeente vergunningen intrekken als de gezondheid van de omgeving in gevaar komt.

De inzet van alle partijen om steden ook in de toekomst gezond en groen te maken, is groot. Smart initiatieven zijn er volop. Innovaties en investeringen, zeker ook vanuit de bouw- en infrasector, zijn geboden. Het zou goed zijn om te komen tot reguliere uitwisseling van kennis en ervaringen op dit gebied.

Prof. dr Oedzge Atzema, Rijksuniversiteit Utrecht,
Drs Robbert Coops, Winkelman Van Hessen
Drs Mark Frequin, Ministerie van Infrastructuur en Milieu

Reageer op dit artikel

Gerelateerde tags

Lees voordat u gaat reageren de spelregels