artikel

‘Een beetje objectief bestaat niet’

bouwbreed Premium 199

‘Een beetje objectief bestaat niet’

Corporaties investeren jaarlijks ruim 7,5 miljard euro in 2,4 woningen, maar zijn geen aanbestedende diensten. Branchevereniging Aedes zette in een speciale leidraad op een rij hoe objectief, proportioneel en transparant te handelen, voor wie wel tendert. “Het is zaak de spelregels precies onder de knie te hebben.”

Het is niet zo dat corporaties maar wat aanrommelen, maar Aedes heeft geen duidelijk beeld hoe vaak de 346 corporaties tenderen en welke contractvormen dan favoriet zijn. Eigenlijk houdt niemand dat bij, want corporaties zijn – behalve bij maatschappelijk vastgoed – niet verplicht om aan te besteden en hoeven zich niet te houden aan de proportionaliteitsgids, mits zij daarover maar duidelijk zijn.

Eye opener

De indruk leeft dat veel corporaties relatief traditioneel aanbesteden volgens klassieke bestekken en zelden het onderhoud uit handen geven. Tegelijk zijn er voorbeelden van prestatieschilderen, veilingen, Best Value Procurement en selectie volgens de Idols-methode. “Veel corporaties hebben al een duidelijk inkoopbeleid, maar andere organisaties gaan nog opvallend vaak met dezelfde partijen in zee. Deze leidraad kan een eye opener zijn, met praktische tips hoe de shortlist aan te vullen, de lokale economie te stimuleren of de best presterende bouwers te belonen”, schetst Jurriën Deckers, advocaat en bedrijfsjurist bij corporatie Accolade en medeauteur van de leidraad.

“Bij corporaties werken nog altijd bijna 25.000 medewerkers. Er is flink bezuinigd in de beheerorganisaties en de aantallen dalen gestaag. Je ziet echt een trend van uitvoeringsgericht naar een meer regisserende rol als opdrachtgever. Maar dat vergt wel een heel andere aanpak en nog lang niet alle corporaties hebben ervaring met geïntegreerde contracten.”

Rollen omgedraaid

Jaarlijks besteden corporaties gemiddeld 1763 euro per woning aan onderhoud. Daarvan wordt 1230 euro in planmatig onderhoud gestoken, 324 euro in het oplossen van klachten en 209 euro in klussen rond verhuizingen. Deckers heeft ook op de bouwplaats veel zien veranderen: “Twintig jaar geleden liepen op een bouwplaats voor veertig sociale huurwoningen vijftig man van de hoofdaannemer en vijf man inhuur rond. Nu zijn die rollen omgedraaid en stuurt een handjevol mensen van de hoofdaannemer die vijftig man van onderaannemers aan. Als je ziet hoe een nul-op-de-meterwoning in elkaar steekt en welke installaties tegenwoordig standaard zijn, dan weet je dat bouwen allang geen stenen stapelen meer is.”

De afgelopen crisisjaren kregen corporaties ook diverse keren te maken met failliete bouwers of onverantwoord lage inschrijvingen. “Als bouwers op omvallen staan, staat de geleverde kwaliteit vaak onder druk. We hebben bij Accolade meegemaakt dat gloednieuwe daken moesten worden vervangen omdat de bouwer ondermaats ging presteren en uiteindelijk omviel. Dan is de 5 procent van de bankgarantie bij lange na niet genoeg om de extra kosten te dekken”, weet de jurist uit eigen ervaring.

Ook in de leidraad is de droge kost over aanbesteden aangevuld met voorbeelden uit de praktijk.

Vergrootglas

Sinds de parlementaire enquête liggen de corporaties extra onder een vergrootglas: “Bij corporaties leeft sterk de behoefte om verantwoording af te leggen over hoe is omgegaan met het vermogen en komen veel opdrachten wel degelijk in concurrentie op de markt. We krijgen vaak vragen over aanbesteden in combinatie met de Woningwet of projecten die samen met de gemeente worden gedaan. En in veel gevallen moet dan toch wel degelijk worden aanbesteed volgens de wettelijke regels”, licht tenderexpert en medeauteur Maarten Georgius van Aedes toe. “Een beetje transparant werken of objectief oordelen bestaat niet. Een beetje aanbesteden ook niet. Het is alles of niets. Dus is het zaak precies de spelregels onder de knie te hebben om objectief, proportioneel en transparant met opdrachten om te gaan.”

Het werken met design&build en het gunnen op kwaliteitscriteria is voor veel corporaties nog geen dagelijkse kost. ‘Houd het simpel’ is het dringende advies uit de leidraad om de economisch meest voordelige inschrijving te gebruiken bij aanbestedingen. Wie succesvol emvi wil toepassen, moet als vuistregel maximaal drie tot vier criteria hanteren. De praktijk leert dat scores steeds dichter bij elkaar komen te liggen, naarmate er op meer aspecten wordt beoordeeld en dat beoordelingen ook steeds meer tijd en moeite gaan kosten. Ook is het advies om bij opdrachten met een ontwerpcomponent zoals een appartementencomplex of zorginstelling een rekenvergoeding van 30 tot 50 procent te hanteren. Veel ondernemers haken bij voorbaat af als er niets tegenover een grote inspanning staat, waarschuwt de leidraad. “Het hoort bij professioneel opdrachtgeverschap.” <

Hoe meer gunningscriteria…

hoe groter de kans dat de opgetelde score dichtbij elkaar ligt.
hoe groter de kans dat ook de beste inschrijver(s) op onderdelen lagere punten scoren.
hoe meer tijd en geld ondernemers aan hun inschrijving moeten besteden.
hoe meer tijd het beoordelen kost.
hoe uitgebreider de motivatie van de uitslag, met meer mogelijkheden om bezwaar te maken.

Bron: Leidraad Aanbesteden

Reageer op dit artikel