artikel

Op zoek naar rust op Britse woningmarkt

bouwbreed Premium

Op zoek naar rust op Britse woningmarkt

De Britse regering kondigde onlangs aan de komende jaren tienduizenden goedkope starterswoningen extra te gaan bouwen. Dat moet de zwaar overspannen woningmarkt in Engeland tot rust brengen. De vraag is of dat genoeg is. “Het huizentekort in het Verenigd Koninkrijk is decennia lang genegeerd.”

Nooit woonden er meer mensen op de Britse eilanden dan nu. Bij de laatste bevolkingsmeting, in 2014, stond de teller op 65 miljoen. Het Britse Bureau voor Statistiek verwacht dat daar voor 2020 nog 4,6 miljoen bijkomen, ‘de grootste groei in vijftig jaar. Als tegen 2050 het Verenigd Koninkrijk meer inwoners zal hebben dan Duitsland, zal Groot-Brittannië, met een veel kleiner landoppervlak, het dichtstbevolkte land van Europa zijn.

“Ik denk niet dat iemand in de jaren negentig die bevolkingsaanwas zag aankomen”, zei Danny Dorling, demograaf en hoogleraar aardrijkskunde aan de universiteit van Oxford, tegen The Guardian. “In het Verenigd Koninkrijk merken we dit soort sociale transformatie niet zo snel op.”

Duurste woningen

In de jaren zeventig daalde de bevolking in de Londense binnenstad met 20 procent. Nu is Londen het New York van de 21ste eeuw. De stad trekt miljoenen armen en rijken uit de hele wereld. Alle migranten hebben de druk op woningen verhoogd, maar het zijn de superrijken, voor wie het Verenigd Koninkrijk om belastingtechnische redenen een magneet is, die als geen andere groep de huizenmarkt domineert.

85 procent van Londens super prime huizen, doorgaans gedefinieerd als de top 5 procent van de duurste woningen, en bijna driekwart van alle nieuwbouw, wordt verkocht aan niet-Britse vermogenden. In dit getto van de rijken is een netto inkomen van 86.000 euro (waarmee je in de top vijf zit van Britse inkomens) net genoeg voor een onderkomen in de meest verloederde wijken.

De regering is een ‘nationale kruistocht’ gestart om tegen 2020 een miljoen woningen bij te bouwen. Deze starterswoningen worden verkocht met een (gesubsidieerde) reductie van 20 procent van de marktwaarde. Onduidelijk is hoeveel starters zich een woning kunnen veroorloven met een maximum prijskaartje van 650.000 euro in Londen en 360.000 daarbuiten.

Verhuren

De explosie in huizenprijzen begon twintig jaar geleden. Sinds 1996 zijn in het hele Verenigd Koninkrijk de prijzen met 281 prijzen gestegen. In Londen is dat 501 procent, volgens de huizenprijzenindex van hypotheekbank Nationwide. Degenen die daarvan het meest profiteerden zijn de eigenaren die huizen kochten met de intentie ze te verhuren. Iedere 1500 euro die zij in 1996 investeerden, heeft hen 21.000 euro opgeleverd. Om de huizencrisis te kalmeren wordt de hypotheekrenteaftrek voor deze categorie buy-to-let eigenaren afgeschaft.

Woningcrisis meest acuut in Londen waar 800.000 inwoners op woninglijst staan

De woningcrisis geldt het hele land, maar is het meest acuut in Londen waar 800.000 inwoners staan ingeschreven op woninglijsten. Zij zullen er voorlopig wel blijven staan. Britse gemeenten is de middelen ontzegd om nieuwe, betaalbare onderkomens te bouwen. Veel van de oude zijn overgeheveld naar woningbouwcorporaties. Tegelijkertijd worden plaatselijke autoriteiten aangespoord om hun sociale woningen tegen fikse korting te verkopen aan de ingezetenen, de huurders.

Nationaal recht

Dat laatste was een idee van Margaret Thatcher. Ze wakkerde de notie aan dat huizenbezit een nationaal recht was en niet alleen een privilege van de rijksten. Onder haar werd het Verenigd Koninkrijk “een land van huizenbezitters”. Er kwamen een miljoen huiseigenaren bij, maar anderhalf miljoen sociale woningen zijn sinds 1979 verdwenen.

Woningbezit is een hele, Britse obsessie. An Englishman’s home is his castle, luidt een gezegde. Maar een Engelsman zal zijn huis alleen als een kasteel beschouwen als hij de eigenaar is. Huren is voor mensen die in euro’s betalen en rechts rijden. Als Britten huren wordt het beschouwd als een tijdelijke fase; een tussenstop op weg naar huizenbezit. De huurdersmarkt in de vrije sector is grotendeels ongereguleerd. Huurders betalen veel, maar hebben weinig rechten. Een onderzoeksrapport in The Times schat dat een kwart miljoen mensen een onderkomen huurt dat onbewoonbaar is. Meer dan de helft van alle huurders in Engeland tobt met het voldoen van de huur.

Als Britten huren wordt het beschouwd als tijdelijke fase

 Het huizentekort in het Verenigd Koninkrijk is decennialang genegeerd. Wie door Engeland reist, ziet relatief weinig nieuwbouw. Britten lappen liever eindeloos hun versleten, Victoriaanse onderkomens op, dan iets moderns neer te zetten. Om de huizennood te lenigen, zou Engeland jaarlijks 250.000 nieuwe woningen moeten bouwen. Vorig jaar waren het er 135.000.

Londenaren verbannen

De oververhitte onroerendgoedmarkt heeft Londenaren verbannen naar verre satellietsteden. Deelgemeenten hebben wijken ‘sociaal gezuiverd’ door dakloze gezinnen te verschepen naar goedkopere locaties, soms honderden kilometers ver. Zelfs voor sommigen uit de meest ambitieuze beroepsgroepen is de Britse hoofdstad buiten bereik. Specialisten die in ziekenhuizen werken voor salarissen van een ton, kunnen zich in Londen geen driekamerflat veroorloven, laat staan een gezinswoning. Docenten, veel minder goed betaald, zijn dagelijks drie uur onderweg, van en naar hun school in de binnenstad.

In andere steden, in heel Zuidoost-Engeland en op grote delen van het platteland kun je jong zijn met een goede baan, zonder vooruitzicht te hebben op fatsoenlijk onderdak. Het is voor het eerst dat de Britse huizencrisis wordt gevoeld in bijna het hele land en in bijna alle sociale klassen. De directeur van de Engelse Bank, Mark Carney, spreekt van “het grootste risico voor de Britse economie”. De werkgeversfederatie CBI ziet “een perfecte storm in de huizenmarkt”. “Het is tijd voor actie”.

Lia van Bekhoven

Reageer op dit artikel