artikel

Fonds geeft boost aan duurzaam Nijmegen

bouwbreed Premium

Fonds geeft boost aan duurzaam Nijmegen

Nijmegen heeft sinds 2012 een revolverend fonds voor duurzaamheid. Daarmee wordt de winst van energiebesparingen ingezet voor nieuwe investeringen. De financiering van duurzaamheid is daarmee structureel gegarandeerd, vertelt initiatiefnemer en Hoofd Bureau Vastgoed Eric Peperkamp aan Bouwstenen voor Sociaal.

Nijmegen heeft hoge ambities op het gebied van duurzaamheid, maar een echte visie op duurzaamheid ontbrak. Veel duurzaamheidsinitiatieven strandden in de gemeentelijke organisatie. “Door allerlei gescheiden verantwoordelijkheden was het bijna onmogelijk om ambities waar te maken. Want iedereen had wel redenen om iets niet te doen.”

Gesloten systeem

Om een verandering teweeg te brengen moest er een eind komen aan het systeemdenken langs subsidielijnen en aan de gesplitste verantwoordelijkheden. Een belangrijke voorwaarde was dat de financiële component van duurzaamheid werd losgekoppeld van andere beleidsvelden. Ofwel dat de exploitatie en investeringen in duurzaamheid in een gesloten financieel systeem werden ondergebracht.

Peperkamp kreeg de bestuurlijke opdracht dat te realiseren via een nieuw op te zetten, revolverend fonds. Hij kreeg het mandaat om jaarlijks 2 miljoen euro te investeren, onder de voorwaarde dat die investeringen zich zouden terugverdienen.

“Dat duurzaamheidsfonds is een vliegwiel. Door te investeren in maatregelen en de terugverdieneffecten in dat fonds te laten terugvloeien, kun je weer nieuwe investeringen doen. Daar verdien je ook weer op en op die manier creëer je een structurele geldstroom voor investeringen in duurzaamheid.”

Goed dichtgetimmerd

Het fonds is een dekkingsmiddel

Omdat gemeenten doorgaans alleen werken met investeringen en afschrijvingen was het een flinke klus om een juridisch goed dichtgetimmerde oplossing te vinden. In Nijmegen werkt het als volgt. Alle gewone kosten van groot onderhoud komen uit het reguliere onderhoudsbudget. De meerkosten voor duurzaamheid worden betaald uit de 2 miljoen euro die het college jaarlijks beschikbaar stelt. De rente en aflossing van die investering wordt betaald uit het fonds, en de energiebesparingen die door de duurzame maatregelen worden behaald vloeien terug in het fonds. “Het fonds is een dekkingsmiddel. Deze constructie is juridisch toegestaan. Op basis van prognoses verwachten wij dat de investeringen en de besparingen over 25 jaar in balans zijn.”

Laaghangend fruit

Energiebesparingsmaatregelen zijn er in vele soorten en maten. Sommige verdienen zich binnen twee jaar terug (verlichting) en bij andere duurt dat tot wel twintig jaar (HR glas, dakisolatie). Sinds 2013 investeert Nijmegen in verlichting. Niet op projectbasis, maar over de hele vastgoedportefeuille. “Door eerst dat laaghangend fruit op veel plaatsen te plukken werd dat fonds snel gevuld. Na twee jaar had die verlichting zichzelf terugverdiend en gingen we geld verdienen. Met dat geld konden we weer andere maatregelen financieren, die zich misschien wat minder snel terugverdienen.”

Gratis bestaat niet

Succesvol vastgoedmanagement begint op bestuurlijk niveau bij de portefeuillehouder. Die moet ervan doordrongen zijn dat niets gratis is en bereid zijn daarover de discussie aan te gaan in het college. “Er zijn altijd wel initiatieven in de stad die onderdak nodig hebben. Als het college zo’n initiatief belangrijk vindt, moeten die gebouwen vanuit de juiste portefeuille worden gesubsidieerd, en niet zonder meer op kosten van de afdeling vastgoed.”

Dezelfde uitgangspunten gelden voor huurpanden. Nijmegen hanteert marktconforme huur. De besparingen op de energierekening van gemeentelijke investeringen in duurzaamheid vloeien voor het grootste deel terug naar de gemeente. “Wij berekenen op basis van een business case hoeveel energie er wordt bespaard. Die besparing moet de huurder jaarlijks grotendeels aan ons terugbetalen in de vorm van een huurverhoging.”

Conclusie

Een revolverend fonds opzetten is lastig, maar zeker de moeite waard. Sinds in 2013 de eerste maatregelen zijn genomen, wordt er in Nijmegen 12 procent bespaard op energie, een reductie in CO 2-uitstoot van 1400 ton (165 huishoudens). “Het lijkt erop dat we de verwachtingen gaan overtreffen. Maar wat vooral prettig is, is dat het bestuurlijk zo is dichtgetimmerd, dat het onderwerp duurzaamheid niet steeds weer ter discussie staat. Daarop zijn we best trots.”

Reageer op dit artikel