artikel

Vergaande industrialisatie vereist 
voor werkelijke verduurzaming

bouwbreed

Vergaande industrialisatie vereist 
voor werkelijke verduurzaming

Hoe voorkomen we dat regelgeving innovatie en verduurzaming van de bouw belemmert? Ook in zijn nieuwe rol bij het ministerie van Economische Zaken maakt Meindert Smallenbroek zich sterk voor innovatie, industrialisatie en standaardisatie.

Hij zal wat minder uitgesproken opereren dan de bouwwereld van hem gewend is. Minder opereren als de vrolijke spring-in-het-veld die bij openbare bijeenkomsten zegt waar het op staat en ook op Twitter geen blad voor de mond neemt. “Het energiebeleid dat als directeur Energie en Omgeving sinds dit voorjaar mijn ambtelijke verantwoordelijkheid is, is nu eenmaal sterk in beweging”, verontschuldigt Meindert Smallenbroek zich bij voorbaat. “Nog meer dan de bouwwereld, waarmee ik me voorheen binnen het ministerie van Binnenlandse Zaken bezighield. Er is een ingrijpende transitie gaande van fossiel naar duurzaam. Dit betekent voor alle partijen, ook voor de overheid, een zeer ingrijpende omschakeling. Eigenlijk niemand weet hoe deze energietransitie er precies uit gaat zien en wat verstandig is en wat niet. ”

Tegelijkertijd kruipt het bloed waar het niet gaan kan en op 23 september betreedt Smallenbroek het podium van de Haarlemse Lichtfabriek tijdens het symposium EcoBouw. Zijn boodschap zal nu niet radicaal anders zijn. “Ook vanuit EZ blijf ik hameren op innoveren, industrialiseren en standaardiseren. En op zoveel mogelijk anticiperen op wat we zien aankomen, zowel van de markt als vooral ook vanuit de overheid.”

 

Meindert Smallenbroek. Bron: Ministerie van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties.

De Stroomversnelling vindt hij nog steeds een mooi voorbeeld om zo’n veranderingsproces in gang te zetten. Niet voor niets wordt het versterken van de woningen in de Groningse aardbevingsgebieden gecombineerd met verduurzaming. “Die aanpak werpt in de bouw echt vruchten af en heeft ondanks de crisis veel teweeg gebracht.”

“De eerste 150 woningen zijn een investering”, vervolgt hij. “Je leert en daarna kun je de schaalvoordelen benutten, waarna de kosten snel naar beneden kunnen. De bouw zal moeten leren dat de kost voor de baat uitgaat. Elektronicafabrikanten investeren miljarden voordat ze een nieuw model van een mobiele telefoon of een tablet lanceren. In de auto-industrie is het niet anders. Een industriële aanpak rechtvaardigt investeringen vooraf. Niet alles hoeft op het eerste project te worden terugverdiend. De bouw moet nu eindelijk eens van die hardnekkige verslaving af, al vergt dat een compleet andere organisatie van de bedrijfstak.”

Regelgeving

Wat De Stroomversnelling volgens de Smallenbroek ook indringend leerde is dat innovaties alleen kans van slagen hebben als de regelgeving mee verandert. “Wetten en regels lopen bijna per definitie achter maatschappelijke en technische veranderingen aan. De Stroomversnelling was nooit van de grond gekomen als niet tegelijkertijd de huurwetgeving ingrijpend was aangepast. Dat is onder andere de verdienste van Jan Willem van de Groep en Leen van Dijke, die als oud-kamerlid het klappen van de zweep kent en besefte dat corporaties linksom of rechtsom een energieprestatievergoeding in rekening moesten kunnen brengen. “

Maar het begint bij industrialisatie, standaardisatie en innovatie. Hij herhaalt het nog maar eens. Die drie moeten de aanzet geven tot de verandering. Kleine innovatieve initiatieven die de potentie hebben op te schalen. En ondernemers moeten daarbij niet alleen naar de overheid kijken. Ze moeten inzetten op business cases die onafhankelijk zijn van subsidies, wetgeving of wat dan ook. “Neem de salderingsregeling voor zelfopgewekte zonne- of windenergie. Salderen is in feite een gratis accu. Iedereen kan de zelf opgewekte stroom op het net kwijt, kan het eraf halen wanneer het uitkomt, en de netbeheerder moet maar zorgen dat alle vraag- en aanbod goed op elkaar is afgestemd. Ook daarvoor ontwikkelt de markt alternatieven. Zoals die huisbatterij die Tesla dit najaar op de markt brengt. BMW komt met een vergelijkbaar product.”

Wat Smallenbroek betreft is het ook niet toevallig dat die innovaties uit de auto-industrie komen. Daar hebben ze – na een zeer ingrijpend transformatieproces in de jaren zeventig en tachtig – hun proces goed op de rit, durven kennis te delen en beseffen dat de kost voor de baat uitgaat. Binnen die constellatie is zoiets als constructief glas ontwikkeld, dat tegenwoordig zo populair is in de bouw en architectuur. Maar dat geldt voor veel meer componenten. Zo is er meer ontwikkeld. Het is vaker gezegd, maar het kan geen kwaad als de bouw eens vaker bij andere bedrijfstakken te rade gaat voor de inrichting van haar proces. En dan druk ik me nog heel voorzichtig uit.”

Ecobouw

Meindert Smallenbroek is één van de sprekers tijdens het symposium EcoBouw dat op 23 september plaatsvindt in de Lichtfabriek in Haarlem. Hij deelt het hoofdpodium met onder andere Daan Sperling van Ceo van TBI dat een duurzame koers is ingeslagen, maar dat nog niet van de daken schreeuwt. Subsessies vinden plaats over nul-op-de-meter renovaties, biobased materialen, icoongebouwen in de praktijk, en bouwprofessionals en hun eigen woning.

De dag wordt afgesloten met een presentatie van architect Gian Andrea Barreca en installatieadviseur Giuseppe Dibari van Deerns over Il Bosco Verticale. Dat complex in Milaan met twee hoge woontorens is beplant met duizend volgroeide bomen en nog meer struiken op de balkons, patio’s en daken. Meer informatie en (kosteloos) inschrijven: www.ecobouw.net.

Reageer op dit artikel

Gerelateerde tags

Lees voordat u gaat reageren de spelregels