artikel

Column: Waarom we niet van crises leren

bouwbreed

Column: Waarom we niet van crises leren

De lange crisis lijkt voorbij, ook al is niets zeker. Kruitvat Midden-Oosten zorgt voor veel spanning en onduidelijkheid. En de tijgers uit Azië begrijpen intussen het kapitalisme zo goed dat ze zich schaamteloos verrijken of dat ook willen en daarmee de Chinese beurs zo ongeveer opblazen.

Dat is natuurlijk niet goed voor de rust aan het globale economisch front. Maar de vooruitzichten voor Nederland zijn opgewekt. Er is weer wat groei, het kabinet kan de lasten verlichten en het consumentenvertrouwen neemt toe. Als Cobouw dan vervolgens vraagt wat we van de crisis geleerd hebben, is de verleiding groot te gaan roepen dat er eindelijk naar de markt is geluisterd. Maar, denk ik dan, dat dank je de koekoek: de klant was koning, dus wie dan niet luistert, is oliedom.

De lange crisis van 2008 tot 2015 lijkt erg veel op die van 1979 tot 1986. In dat laatste jaar ging ik bij de vakbond aan de slag en begon de bouwnijverheid zich te herstellen. Nog jaren later waren er werkgelegenheidsprogramma’s om capabele bouwvakkers voor de sector te behouden. Tegenwoordig halen we ze van ver via allerlei schimmige uitzendbureaus.

Was de crisis van 1979 erg veel anders dan die van 2008? Ik ben bang van niet. In de jaren zeventig was er een enorme druk op de woningmarkt. Iedereen wilde suburbaan wonen in een eengezinswoning en de prijzen rezen de pan uit. Desalniettemin werd er volop gekocht, omdat de rente aftrekbaar was (in 2008 ook zo), elke koper ervan uitging dat hij een goede investering deed en dat zijn eigendom dus meer waard zou worden (in 2008 ook zo) en hypotheekverstrekkers ruimhartig met de koper meedachten (in 2008 ook zo). Gemeenten kochten volop grond aan (in 2008 ook zo) en ontwikkelaars/bouwondernemers bouwden op voorraad (in 2008 ook zo).

Hebben we geleerd van 1979? Ik denk het niet. Waren de effecten anders? Nee… Veel faillissementen van bedrijven, ook van heel grote (denk aan OGEM). Hoge werkloosheid onder bouwvakkers. En kopers die heel lang onder water zijn gebleven. Sommige eigenaren wel twintig jaar!

Maar nu komt de hoofdvraag: is het erg als we niet van crises leren? Mwah, ik denk het eigenlijk van niet. Na een crisis gaat het twintig jaar (erg) goed. Dat is toch een geweldig perspectief. Gewoon er weer als blindemannen tegen aan tot ongeveer 2035 en met zijn allen denken dat de bomen tot in de hemel groeien. In dat laatste zit de belangrijkste les: dat doen bomen niet. Dus voorzichtigheid zou de belangrijkste les moeten zijn voor kopers en voorlopig helpt Basel III daar een handje bij.

Lenny Vulperhorst, Andersson Elffers Felix Utrecht  

l.vulperhorst@aef.nl 

Reageer op dit artikel

Gerelateerde tags

Lees voordat u gaat reageren de spelregels