artikel

Blog: Getransformeerd

bouwbreed

Vertel eens wat nieuws! Dit was mijn eerste reactie toen ik een aantal jaren terug kennismaakte met het fenomeen transformatie.

De reden voor mijn scepsis was dat transformatie, of zo u wilt herbestemming, bijna net zo oud is als de weg naar Rome. De geschiedenis van het Colosseum, oudheidkundig pronkstuk van de Italiaanse hoofdstad en een van de zeven wereldwonderen, is daarvan het nog altijd bestaande bewijs. Het uit de eerste eeuw daterende stadion was ooit bedoeld voor gladiatorenspelen, werd in de middeleeuwen verbouwd tot militair bolwerk, herbergde daarna woningen, diende vervolgens eeuwenlang als winplaats voor bouwmaterialen, werd ternauwernood gered van de ondergang en is tegenwoordig internationaal erkend als monument.

Niks nieuws onder de zon dus. Of toch wel? Het antwoord is ‘nee’ en ‘ja’ tegelijkertijd. ‘Nee’ omdat het vinden van nieuwe bestemmingen een proces is dat, zoals blijkt uit de gang van zaken rond het Colosseum, helemaal niet nieuw is. Ook in Nederland wordt al eeuwenlang getransformeerd. Denk bijvoorbeeld aan het Oostereiland in Hoorn dat sinds de zestiende eeuw uiteenlopende bestemmingen kreeg, van traanfabriek tot bajes en van bajes tot cultuurparel. ‘Ja’ omdat de opgave waarvoor we momenteel staan enorm is en qua omvang in geen verhouding staat tot de transformatie van het Colosseum of het Oostereiland.  

Die enorme herbestemmingsopgave brengt risico’s en kansen met zich mee. Om met de laatste te beginnen: het vinden van nieuwe bestemmingen voor bestaande gebouwen is een belangrijke bijdrage aan duurzaamheid, zorgt voor werkgelegenheid, stimuleert de economie en kan bijdragen aan een gezonde ruimtelijke ordening. De kansen mogen er dus wezen. De risico’s helaas ook want lang niet alle gebouwen lenen zich voor een andere bestemming. Te snel besluiten over het behoud van bestaand vastgoed kan dan ook leiden tot kapitaalvernietiging.  Bijvoorbeeld als voor gebouwen die in feite incourant zijn, uit pure armoede en met veel subsidie toch een nieuwe bestemming wordt gezocht.

Bovendien dreigt soms oneigenlijk gebruik. Wat te denken van de Rooms Katholieke lagere school voor meisjes op de hoek van de Poeldijksestraat en de Hoefkade in Den Haag die zo’n dertig jaar geleden als bordeel werd ingericht?

Transformatie is dan niks nieuws, uit de wijze waarop herbestemming in het verleden soms gestalte kreeg, blijkt duidelijk dat bij het transformeren niet over een nacht ijs mag worden gegaan. Een gang van zaken zoals bij het Colosseum, dat door het winnen van bouwmaterialen bijna verloren ging, het kunstmatig in stand houden van incourant vastgoed of het bedenken van de verkeerde nieuwe functie voor gebouwen met ‘een verleden’, moet worden voorkomen. Als dat slaagt, kan een eeuwenoud procedé mooie nieuwe kansen bieden. Het transformatieproces is dan als het ware getransformeerd.  

Reageer op dit artikel

Gerelateerde tags

Lees voordat u gaat reageren de spelregels