artikel

Ketensamenwerking: geen concept, wel tool

bouwbreed

Ketensamenwerking: geen concept, wel tool

Ketensamenwerkingstrajecten bij nieuwbouw presteren niet beter dan traditioneel uitgevoerde projecten. Tot deze conclusie komt Marcel Noordhuis in zijn dissertatie ‘De waarde van ketensamenwerking’.

Oppervlakkig gezien lijkt het zo logisch: ketensamenwerking loont! Wanneer je er verder over na gaat denken, ontstaan snel vraagtekens. Als je het ook nog wetenschappelijk wilt onderbouwen, blijkt er weinig over te blijven van de veronderstelde voordelen. Het onderzoek is gericht op een beperkt aantal dimensies van ketensamenwerking: kosten, tijdigheid en kwaliteit. Noordhuis ging uit van de veronderstelling dat juist op deze aspecten met ketensamenwerking voordelen te behalen zouden zijn. Dat blijkt bij nieuwbouw niet het geval te zijn en bij renovatie en onderhoud nauwelijks mee te spelen.

Bij het begin van het onderzoek waren weinig bruikbare gegevens beschikbaar. Vandaar dat in de eerste onderzoeksjaren de aandacht is gericht op het organiseren van rondetafelgesprekken met bouwers en corporaties, het enthousiasmeren van opdrachtgevers en partijen in de sector en het publiceren van artikelen. Daarnaast heeft Noordhuis vanuit zijn consultantsprofessie bij Deloitte gewerkt aan de ontwikkeling van methodieken, waarmee ketenprestaties kunnen worden gemeten. Dat heeft geleid tot een ketensamenwerkingsindex, gevormd uit zes aspecten. Opvallend is dat de strategische component daarbij sterk onderbelicht gebleven is, terwijl aan de commerciële aspecten helemaal geen aandacht is besteed. Dat is een belangrijke omissie in dit onderzoek, juist omdat de bouwsector een sterk concurrerende en nationale of regionale markt is. Dat maakt het belangrijk om in dit onderzoek de focus voluit te richten op de commerciële prestaties van partijen. Nu daaraan in dit onderzoek helemaal geen aandacht besteed is, blijven de bevindingen en conclusies ervan weinig betekenisvol voor de dagelijkse bouwpraktijk. De commerciële waarde van ketensamenwerking voor de concurrentiestrijd kan wel eens een heel andere betekenis hebben dan die welke in dit onderzoek aan het fenomeen is toegekend. Noordhuis koppelt in zijn onderzoek het woord ‘concept’ aan het begrip ‘ketensamenwerking’. Dat kan een misverstand opleveren in de actuele en brede zoektocht naar relevante bouwconcepten. Daar gaat het juist om een onderscheidende positionering in de markt. Het onderzoek van Noordhuis is gericht op de vraag of ketensamenwerking een bruikbare organisatie-tool voor de bouwsector kan opleveren. Uit het onderzoek blijkt dat ketensamenwerking net het gewenste verschil maakt als organisatietool.

Verbreden

De wijze waarop promovendus Noordhuis naar het fenomeen ketensamenwerking heeft gekeken, leidt nauwelijks tot significante onderzoeksresultaten. Het is niet aan te bevelen om deze beperkte onderzoeksopzet in de toekomst op te schalen. Beter is het om het onderzoeksgebied te verbreden naar dat van strategische en commerciële inspanningen van ondernemers in de gehele bouwkolom. Het bouwproces bestaat uit verschillende opeenvolgende fasen, waartussen gecommuniceerd wordt. Ook in de traditionele bouwpraktijk kan die communicatie tussen enkele schakels optimaal verlopen. Van belang is natuurlijk of alle betrokken schakels in de gehele bouwkolom tot een optimale gezamenlijke prestatie komen. Vanwege de moeilijkheid om aan data te komen, moest de promovendus zich beperken tot het beschikbare materiaal. Daardoor is ook de samenwerking tussen enkele corporaties en een enkele bouwer al als ketensamenwerking aangemerkt met daarbij de gedachte dat de opdrachtgevende corporatie ook de bewoners vertegenwoordigt. Zo’n benadering komt gevaarlijk dicht bij de ouderwetse onder-ons-cultuur, die de bouwsector eerder fors is opgebroken. Het zou beter zijn om het begrip ketensamenwerking te reserveren voor de zienswijze, waarbij alle betrokken spelers in het bouwproces meegenomen worden. Als de samenwerking in de keten zich beperkt tot enkele leidende partijen, zullen de overige marktpartijen uit andere schakels daaronder lijden. Als er iets is dat door Noordhuis in zijn lijvige onderzoek is aangetoond, is het wel dat ketensamenwerking als organisatietool tot weinig bevredigende resultaten leidt. Dat neemt niet weg dat meer inspanningen op strategisch en commercieel gebied binnen de bouwsector tot een betere uitkomst van het bouwproces zullen leiden. Dat vraagt nader onderzoek met een andere focus.

Piet M. Oskam, directeur Centrum voor Innovatie van de Bouwkolom (CIB), Zeist

p.oskam@bouwkolom.org

Reageer op dit artikel

Gerelateerde tags

Lees voordat u gaat reageren de spelregels