artikel

Woningcorporaties niet aanbestedingsplichtig?

bouwbreed

De novelle Herzieningswet toegelaten instellingen volkshuisvesting wordt dinsdag besproken in de Eerste Kamer. De Tweede Kamer heeft unaniem een amendement aangenomen, dat tot doel heeft te voorkomen dat door deze wet woningcorporaties vallen onder de (Europese) aanbestedingsplicht. Of een corporatie straks aanbestedingsplichtig wordt hangt af van de mate waarin de overheid toezicht houdt op de woningcorporaties. De bedoeling van deze wet is juist het toezicht op corporaties uit te breiden. Maakt dit amendement nu een definitief einde aan de discussie over de aanbestedingsplicht van woningcorporaties?

Volgens de Nederlandse Aanbestedingswet en de Europese Aanbestedingsrichtlijn is de aanbestedingsplicht niet alleen van toepassing op de opdrachten van overheden, maar ook op opdrachten van zogenaamde “publiekrechtelijke instellingen”. Daarbij gaat het om instellingen waarop door de overheid toezicht wordt uitgeoefend.

Beslissingen beïnvloeden

Naar het oordeel van het Europese Hof zijn Franse woningcorporaties wel aanbestedingsplichtig, omdat het Franse overheidstoezicht op woningcorporaties tot gevolg kan hebben dat de overheid beslissingen van de corporatie over het plaatsen van opdrachten kan beïnvloeden. Bij de Nederlandse woningcorporaties gaat het dus ook om vraag of de overheid in de nieuwe wet middels het toezicht op corporaties hun beslissingen over het plaatsen van opdrachten kan beïnvloeden.

Kort voor de parlementaire behandeling van het wetsvoorstel hebben Aedes en VNO-NCW duidelijk stelling genomen tegen een mogelijke aanbestedingsplicht voor woningcorporaties. De Kamer wil via een amendement voorkomen dat corporaties onder de Europese aanbestedingsplicht komen te vallen. Het amendement bepaalt dat een aanwijzing van de minister aan een woningcorporatie geen betrekking kan hebben op het plaatsen van opdrachten door de woningcorporatie.

Oordelen

Is hiermee definitief geregeld dat corporaties niet aanbestedingsplichtig zijn? Minister Blok merkte op dat hij het eens was met het amendement, maar dat het uiteindelijke oordeel over een aanbestedingsplicht niet aan de Tweede Kamer toekomt, maar aan de Europese Commissie die toeziet op de naleving van de Europese aanbestedingsrichtlijn. Ook de Nederlandse en Europese rechter zullen hierover oordelen, wanneer hen straks een geschil wordt voorgelegd.

Hoe zullen zij oordelen over de reikwijdte van het toezicht dat de nieuwe wet met dit amendement meebrengt voor corporaties? Globaal kan in de Herzieningswet een onderscheid worden gemaakt tussen het toezicht dat door de minister wordt uitgeoefend en het toezicht door de gemeente. Bij het toezicht door de minister, dat meer omvat dan alleen de aanwijzingsbevoegdheid, gaat het er om dat corporaties de hen verleende staatssteun niet inzetten voor commerciële activiteiten en dat het zogenaamde ‘volkshuisvestelijk vermogen’ van de woningcorporaties op een verantwoorde manier wordt besteed. Het is duidelijk dat de minister, net als de corporaties, na de parlementaire enquête niet zit te wachten op nieuwe affaires zoals de SS Rotterdam. Wanneer een corporatie op een verantwoorde manier investeert binnen haar wettelijke taak, zal de minister zich naar verwachting niet willen bemoeien met het plaatsen van opdrachten.

Niet duidelijk

Gemeenten houden straks vooral toezicht op de afstemming tussen hun woonvisie en de activiteiten van woningcorporaties. Willen de gemeenten daarbij zover gaan dat zij het verstrekken van opdrachten door corporaties kunnen beïnvloeden? Die kans lijkt mij niet erg groot. Maar mogen zij dit straks wel? Op dit punt lijken de wet en het amendement niet duidelijk.

Vanuit juridisch oogpunt was het beter geweest als het amendement niet beperkt zou zijn tot de aanwijzingsbevoegdheid van de minister. Het was duidelijker geweest wanneer in het amendement was opgenomen dat ‘het overheidstoezicht’ geen betrekking heeft op het plaatsen van opdrachten door woningcorporaties. Uit de toelichting bij wetsvoorstel en amendement blijkt wel dat de Kamer en de regering dit zo hebben bedoeld, maar het amendement vermeldt alleen de aanwijzingsbevoegdheid van de minister.

Het zou mooi zijn als de Eerste Kamer hierover meer duidelijkheid zou kunnen scheppen. Gebeurt dat niet, dan is er voorlopig nog geen einde gekomen aan de discussie over de aanbestedingsplicht voor woningcorporaties.

Marco de Boer, advocaat VBTM Advocaten, Woerden

Reageer op dit artikel

Gerelateerde tags

Lees voordat u gaat reageren de spelregels